Eerst je huis opeten, dan pas hulp

Huizenbezitters worden fors gestraft als ze langer dan een jaar werkloos blijven

De verkorting van de WW naar één jaar is geen technische ingreep, maar een fundamentele verslechtering van inkomensbescherming voor werkende middeninkomens. Wie na twaalf maanden geen werk heeft, verliest zijn WW-recht en is aangewezen op de bijstand. En precies daar gaat het mis.

Tweeverdieners in houdgreep
Voor veel huishoudens zijn tweeverdieners geen luxe maar bittere noodzaak. Woonlasten, zorgkosten, boodschappen voor een gezin en belastingen zijn torenhoog waardoor er niet met één inkomen kan worden volstaan. Dat is al jarenlang de feitelijke situatie. De verkorting van de WW doorbreekt dit abrupt. Na één jaar kan een huishouden terugvallen van twee inkomens naar één, terwijl vaste lasten doorlopen en met zekerheid onder dit kabinet verder zullen stijgen.

Bijstand betekent eerst alles opmaken
Na de WW resteert de bijstand op grond van de Participatiewet. Die is niet inkomens-, maar vermogensafhankelijk. Wie vermogen heeft, moet dit eerst inzetten voordat recht op ondersteuning ontstaat. Daaronder valt ook de overwaarde van de eigen woning. Wie een (bijna) afgelost huis bezit, kan worden verplicht spaargeld aan te spreken, de woning te belenen of bij structureel tekort te verkopen. Bijstand kan bovendien als lening worden verstrekt, met een vordering op het huis. De feitelijke boodschap is helder: eerst je huis opeten, dan pas hulp.

Middeninkomens vallen buiten de boot
Middeninkomens hebben vaak geen recht op toeslagen, onvoldoende buffers om langdurig inkomensverlies op te vangen, maar wel vermogen in stenen. Door de kortere WW verliezen zij sneller inkomenszekerheid en krijgen zij later of geen toegang tot bijstand. Dit is geen randverschijnsel, maar een logisch gevolg van wet- en regelgeving.

Oudere werknemers lopen extra risico
Voor oudere werknemers is de situatie extra precair. Zij vinden gemiddeld moeilijker werk en hebben relatief meer vermogen vastzitten in hun woning. Zonder vast inkomen is bij-financieren onmogelijk. Waardoor verkoop vaak de enige uitweg wordt. Dat is juridisch toegestaan, maar maatschappelijk ontwrichtend. Zeker als dat met de huidige woningnood voor gezinnen dakloosheid tot gevolg heeft.

Solidariteit als laatste redmiddel
Formeel klopt het systeem. Juist dat maakt het probleem zichtbaar. Solidariteit wordt pas geboden nadat mensen hun opgebouwde zekerheid eerst grotendeels hebben opgegeten. Dat is geen sociale zekerheid. Dat is bewust financieel uitputtingsbeleid.