Een regeringscommissaris grensoverschrijdend gedrag is geen luxe maar noodzaak

Afgelopen week besloot een man in een bus in Haarlem verschillende vrouwen aan te randen. Hij deed het niet stiekem of geheim, zijn bedoelingen waren duidelijk en de bus zat vol met mensen. Niemand greep in. Toen een van de vrouwen de buschauffeur om hulp vroeg, zei hij haar dat ze dan maar ergens anders moest gaan zitten.

In dezelfde week wordt bekend dat Mariëtte Hamers functie als regeringscommissaris seksueel geweld niet wordt verlengd. Het is haar niet toegestaan een opvolger te benoemen. De functie verdwijnt en alle verzamelde kennis, inzichten en vooruitgang die zij heeft geboekt verdwijnen in een kast om nooit meer gezien te worden.

Ruim de helft van de vrouwen in Nederland heeft weleens grensoverschrijdend gedrag meegemaakt. Ikzelf heb nog nooit een vrouw gesproken die nooit een seksistische opmerking, ongewenste hand op been of bil, nare voorstellen of enge fietsritten naar huis heeft meegemaakt. Veilig thuis kan inmiddels de huiselijkgeweldmeldingen niet meer aan en zelfs als een vrouw wordt vermoord door een onbekende (waar de meeste slachtoffers van femicide de dader kenden) is de ophef van korte duur en gaan we al snel over tot de orde van de dag. Dat je risico loopt als vrouw hoort er nu eenmaal een beetje bij, lijkt het idee te zijn.

De overheid zegt verantwoordelijkheid te nemen. Zo nu en dan wordt er geld beschikbaar gemaakt. Maar structurele dekking is er eigenlijk nooit. Het lijkt erop dat mooie woorden belangrijker zijn dan concrete actie. Ja, we hebben een minister die weet wat het woord femicide betekent. Ook is er een Nationaal Coördinator huiselijk geweld aangesteld. Wat lijkt op vooruitgang is echter stilstand, of zelfs achteruitgang. Inmiddels is Nederland op de ranglijst voor gendergelijkheid weggezakt naar plek 46. Het aantal femicides blijft al jaren ongeveer gelijk.

Is het belangrijker dat we als land kunnen zeggen dat we in ieder geval iemand hebben die zich wat met vrouwveiligheid bezig houdt dan dat we een wetenschappelijk onderbouwde, toekomstbestendige aanpak van geweld tegen vrouwen vormgeven? Het heeft er alle schijn van. Eén vrouw die zich met deze zaken bezig houdt, is volgens onze overheid blijkbaar wel genoeg. Mariëtte Hamer eruit, Judith Kuypers erin. En wanneer Judith Kuypers’ mandaat afloopt, beginnen we waarschijnlijk weer van voren af aan. Daarnaast overlappen de functies van Hamer en Kuypers maar weinig en de unieke expertise die de regeringscommissaris heeft opgedaan verdwijnt. Ondertussen moet de Universiteit Leiden onderzoek naar femicide en een fatsoenlijk instrument voor dataverzameling omtrent deze problematiek crowdfunden.

In Nederland kijken we graag weg. In de bus, in de politiek en in onze eigen omgeving. Vrouwen moeten veilig zijn, maar dat mogen ze dan wel zelf regelen, in hun vrije tijd. Wellicht dat Mariëtte Hamer haar expertise nog over kan dragen aan Dolle Mina en de vele andere vrijwilligers die dag in dag uit strijden voor een veiliger en gendergelijk Nederland. Van de overheid moeten we het namelijk niet hebben, dat is inmiddels wel duidelijk.