Een linkse fusie is nu onvermijdelijk, maar zal die helpen?

Al jaren praten PvdA en GroenLinks over een fusie. Al die tijd gebeurde er niks, of althans niet veel. Hoe dan ook: de twee partijen gingen niet samen. Maar zie, nu is het ineens zo ver. De twee fracties willen tijdens de kabinetsformatie als één geheel opereren. Onder druk van VVD-leider Mark Rutte, die niet wenst te regeren met een ‘linkse wolk van partijen’? Absoluut niet, bezweren de partijleiders Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks). ‘We doen dit omdat we er zelf in geloven.’ Dat kan. Toeval bestaat. Maar het vereist wel een flinke mate van goedgelovigheid.

De vraag is overigens of het helpt. Zullen Rutte en CDA-chef Wopke Hoekstra het verenigde PvdA en GroenLinks accepteren als gesprekspartner in de formatie? Maakt het echt verschil uit of er één onderhandelingsteam aan tafel zit in plaats van twee? D66 is blij uiteraard, want dat wil dolgraag met links regeren. Maar of VVD en CDA ook zo denken blijft voorlopig nog even afwachten.

En toch, stel eens dat het lukt. Dan is er nog bepaald geen garantie dat PvdA en GroenLinks in het kabinet komen. De vijf (nou ja, viereneenhalf dan) partijen gaan met elkaar overleggen, maar de uitkomst van dat proces staat allerminst vast. Het zal wel aan mijn wantrouwende karakter liggen, maar ik zie een scenario voor me waarin Rutte (en Hoekstra) de gesprekken bewust stuk laten lopen. Waarna ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers met een vrome glimlach uit de coulissen treedt om het stokje van links over te nemen. D66 heeft dan nauwelijks nog argumenten om niet te willen praten met de orthodoxe mannenbroeders, zodat een doorstart van de huidige coalitie de meest voor de hand liggende uitkomst is. Misschien schat ik het allemaal te zwart in, en is Rutte niet zo doortrapt als ik het voorstel. Maar helemaal gerust ben ik er niet op.

Niettemin: wat ook het resultaat zal zijn, Ploumen en Klaver kunnen nu bijna niet meer terug. Na een met zoveel bombarie aangekondigde innige samenwerking van PvdA en GroenLinks zullen de fusiebesprekingen voortgezet moeten worden. Van een leien dakje gaan ze vast niet, want in beide partijen bestaat veel verzet tegen een eenwording. Maar laten we wel wezen, bij de vorming van het CDA in 1980 en GroenLinks tien jaar later was er ook weerstand, en daar heeft niemand het nog over. Mag ik er trouwens op wijzen dat de ChristenUnie (weer tien jaar later) ook door een fusie tot stand is gekomen, namelijk van RPF en GPV. Behalve de direct betrokkenen is waarschijnlijk vrijwel iedereen dat al vergeten.

Een interessant vraagje dat nog even beantwoord moet worden luidt: wie gaat straks de nieuwe combinatie aanvoeren? Ploumen lijkt me niet bijster geschikt. Zij is aan de oude kant en bovendien een beetje omhoog gevallen toen Lodewijk Asscher er begin dit jaar zo onverhoeds mee ophield. Maar Klaver is wellicht ook geen goed idee. Een fusie van PvdA en GroenLinks betekent weliswaar de versmelting van Klein met Heel Klein, maar het zou toch een beetje raar zijn om de leider van Heel Klein maar tot baas van het geheel uit te roepen. Wie dan wel? Ik voorzie dat deze discussie nog wel een tijdje in beslag gaat nemen.