Een kinderwens is geen privéprobleem

“Waar blijven de baby’s?”, kopte de Volkskrant recent. Ook het AD schreef een analyse over waarom vrouwen in Nederland steeds minder kinderen krijgen. Maar zolang we een kinderwens vooral zien als een probleem van individuele vrouwen, missen we iets belangrijks. Vrouwen voelen de druk van hun vruchtbaarheid toenemen, maar moeten informatie en begeleiding vaak zelf bij elkaar zoeken. Dat wringt, stelt Ellen van Veenendaal (38), in verwachting van haar eerste kind.

Toen ik voor het eerst bij de gynaecoloog kwam, was ik 34. Ik had geen partner, wel een kinderwens en wilde mijn eicellen laten invriezen. Ik vroeg andere vrouwen wanneer zíj voor het eerst een gynaecoloog zagen. Een greep uit de reacties:
‘Ik had altijd al pijn tijdens mijn ongesteldheid en las over endometriose.’
‘We waren na een jaar nog niet zwanger en de huisarts verwees ons door.’
‘Ik was bijna 60 en liet in het ziekenhuis mijn eileiders dichtbranden na jaren overgangsklachten.’
Deze antwoorden laten een patroon zien: veel vrouwen komen pas bij een gynaecoloog als er al een vraag, probleem of medische noodzaak is. Niet eerder. Niet preventief. Niet als vaste plek voor advies over vruchtbaarheid.

Vanaf je dertigste neemt de vruchtbaarheid van vrouwen af. Leeftijd zegt natuurlijk niet alles, maar persoonlijke informatie over je cyclus, eicelvoorraad, hormoonwaarden of aandoeningen zoals PCOS of endometriose en een afwijkende vorm van de baarmoeder kan wel helpen om betere keuzes te maken. Bijvoorbeeld voor vrouwen met een partner die denken dat ze nog genoeg tijd hebben, terwijl hun eicelvoorraad lager blijkt dan verwacht. Of voor vrouwen zonder partner die willen weten waar ze aan toe zijn en overwegen hun eicellen te laten invriezen.
Ook het mentale stuk rond een onvervulde kinderwens is belangrijk. Medische begeleiding en uitleg van een gynaecoloog kan rust geven. Wat betekent het voor je kinderwens als je een onregelmatige cyclus hebt? Welke opties zijn er als je geen partner hebt? Betrouwbare informatie van gynaecologen is ook online te vinden, maar die is algemeen. Juist bij een kinderwens heb je vaak behoefte aan advies dat past bij jouw lichaam, jouw leeftijd en jouw situatie.

In landen als België en Frankrijk is het veel gebruikelijker dat vrouwen al jong naar een gynaecoloog gaan voor anticonceptie, cyclusklachten, zwangerschap of vruchtbaarheidsvragen. Vrouwen bouwen zo een band op met een arts die hen kent en kan meedenken als er later vragen of problemen ontstaan. Mogelijke klachten worden zo vroegtijdig gesignaleerd en mogelijk ondervangen. Nederland hoeft dat systeem niet één op één over te nemen, maar het laat wel zien dat vrouwenzorg anders georganiseerd kan worden: eerder, persoonlijker en minder afhankelijk van het moment waarop er al iets misgaat.

Ook in Nederland zou laagdrempeligere toegang tot gespecialiseerde begeleiding rond vruchtbaarheid veel kunnen veranderen. Denk aan een vruchtbaarheidsspreekuur zonder lange omweg of een preventief consult voor vrouwen die rond hun dertigste vragen hebben over hun kinderwens. En ja, betere gynaecologische zorg helpt vrouwen natuurlijk ook breder: bij klachten als endometriose, cyclusproblemen of de overgang. Maar laten we voor nu beginnen bij het punt waar de maatschappelijke druk zo duidelijk voelbaar is: de kinderwens.

Als we ons zorgen maken over dalende geboortecijfers, moeten we dus niet alleen vragen waarom vrouwen later of geen kinderen krijgen. Vraag ook wat zij nodig hebben om op tijd passende keuzes te maken. Mijn kind gaat er komen. Na het invriezen van mijn eicellen vond ik een fijne partner en via een traject raakte ik zwanger. Daar ben ik ontzettend gelukkig mee. Maar ik gun andere vrouwen een route die minder eenzaam voelt, met betere zorg en begeleiding die aansluit bij hun leven. Als we willen praten over baby’s, moeten we ook durven praten over de zorg die vrouwen nodig hebben vóórdat ze moeder worden.