Een dreun van de bezetting

Dirar Aliyan sliep diep. Het was de nacht van woensdag op donderdag, 4 op 5 november, een paar weken geleden. Plaats van handeling: een dorpje bij Tulkarem, in het noorden van de bezette Westoever. Daar verbleef Aliyan in de dagen dat hij als president van Najah University for Vocational and Technical Training op zijn kantoor werkte.

Plotseling kreeg hij een nachtmerrie. Maar het bleek geen nachtmerrie, zo schreef Amira Hass in Haaretz: Israëlische soldaten waren zijn huis en kamer binnengedrongen en hadden hem klappen toegediend op zijn nek en borst. Later zou hij, na een bezoek aan het ziekenhuis, verklaren dat de pijn vooral mentaal was. Het leger was op zoek naar zijn neef, die op een andere verdieping in het gebouw woonde.

Later zou de IDF verklaren dat de soldaten Aliyan eerst om zijn identiteitsbewijs hadden gevraagd (een leugen) en dat er geen bewijs was voor geweld (want geen foto's...).

Hass schrijft dat het leger in diezelfde nacht, van 4 op 5 november, in een tijdsbestek van 24 uur 42 raids uitvoerde op de Westoever, in dorpen, buurten en huizen. Het is geen Gaza, maar de dreiging neemt ook op de West Bank toe.

Wat me vooral opvalt, is dat Aliyan aangaf dat hij meer mentaal dan fysiek last had van het gebeurde. Het traumatische zit hem niet alleen in het plotselinge van de overval en de klappen, maar ook in de vernedering. 

Wat zit er achter die klappen? Deels zijn het ressentiment en wraak, maar het heeft ook te maken met de gewoonte, met het routineuze karakter van een overwicht aan macht zoals dat onder generaties Israëli’s vanzelfsprekend is geworden.

De bezetting duurt al lang, inmiddels bijna zestig jaar. Het overgrote deel van de Palestijnen op de Westoever (en in Gaza) heeft nooit iets anders dan bezetting meegemaakt. Dat je bijna volledige macht over mensen hebt, is er bij Israëli's van jongs af aan ingesleten. (7 Oktober was op zichzelf dan ook een ruw ontwaken.) Ook het besef dat je je niet hoeft te verantwoorden: na afloop vul je als het nodig is gewoon een formulier in waarin je alles ontkent.

Wat er ook achter die klappen zit, is het verbreken van elk menselijk contact. Aliyan vroeg zich na afloop verbaasd af: waarom vroegen ze gewoon niet wie ik was?

Ik heb zelf het gevoel dat bijna iedereen op de Westoever, laat staan in Gaza, wel een psychisch litteken heeft als gevolg van persoonlijke vernederingen – de 'klappen' die je krijgt – die tot op zekere hoogte ook iemands persoonlijkheid kunnen vormen. In mijn omgeving, in de stad Bethlehem, gaat het vooral om ervaringen bij checkpoints: soldaten die je onmenselijk behandelen, als vee, je laten wachten, je uitschelden, bespotten of toeschreeuwen, iets weghalen, of grappen met je uithalen. Je krijgt er wel eelt van op je ziel, en je praat er liever niet over, maar toch: het zit soms diep. (Mary zegt vaak dat het zgn. permit of vergunningensysteem van begin af aan fout was, want het maakt je tot slaaf).

Ook speelt mee of je er iets aan kunt doen of niet. Aliyan heeft naast zijn Palestijnse ook een Brits paspoort. Dat geeft hem speelruimte en contacten, net zoals de bewoners van Qusra, Taybeh en andere dorpen op de West Bank die vaak ook een Amerikaans paspoort hebben. (Velen doen er alles aan om een tweede paspoort te verwerven, ook om eventueel weg te kunnen als het water hen aan de lippen staat.)

Iedereen kent wel iemand in de familie of omgeving die in Israëlische gevangenschap heeft gezeten. Al was het maar omdat iemand een bevel niet opvolgde, of omdat jongeren stenen hebben gegooid, of omdat er een verdenking was.

Eens zei iemand tegen me dat de checkpoints de great equalizer zijn, de grote gelijkschakelaar. Het maakt niet uit of je president bent of arbeider: je wordt er heel democratisch gelijk behandeld. Al dan niet met een fysieke of psychische dreun.