Duitse veiligheidsdienst: AfD Nedersaksen is extreemrechts

De AfD in de Duitse deelstaat Nedersaksen is officieel aangemerkt als extremistische organisatie. Dat heeft de Verfassungsschutz, de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst, vastgesteld. De partij blijft daarmee onder verscherpt toezicht. De beslissing past in een bredere ontwikkeling in Duitsland, waar steeds meer deelstaten de AfD als bewezen extreemrechts classificeren.

Van verdachtsgeval naar extremistische organisatie
Sinds 2022 gold de AfD in Nedersaksen als verdachtsgeval. Dat betekent dat de veiligheidsdienst concrete aanwijzingen zag voor extremistische tendensen, maar nog geen definitieve kwalificatie uitsprak.

Nu is die stap formeel gezet. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken in Nedersaksen vormt een rechtsextremistische ideologie inmiddels de dominante lijn binnen de partij. De AfD zou zich structureel keren tegen de zogenoemde vrij-democratische basisorde – de kernwaarden van de Duitse grondwet, waaronder rechtsstaat, mensenrechten en parlementaire democratie.

Volgens de minister maakt de partij de democratische rechtsstaat “verachtelijk” en verspreidt zij ideeën die strijdig zijn met de grondwettelijke orde.

Wat verwijt de veiligheidsdienst de AfD?
In het officiële rapport worden meerdere punten genoemd:

– Een etnisch-culturele definitie van “het volk”, die niet verenigbaar is met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel
– Structurele vijandigheid tegenover migranten, asielzoekers en queer-personen
– Het systematisch delegitimeren van democratische instituties
– Ideologische continuïteit met eerdere extreemrechtse netwerken binnen de partij

Ook het gebruik van het begrip “remigratie” – het grootschalig terugsturen van mensen met een migratieachtergrond – wordt expliciet genoemd als voorbeeld van een koers die volgens de veiligheidsdienst strijdig is met de grondwet.

Meer bevoegdheden voor de veiligheidsdienst
Doordat de AfD nu als extremistische organisatie is aangemerkt, mag de Verfassungsschutz intensiever toezicht houden, binnen de grenzen van de wet.

De classificatie kan bovendien gevolgen hebben voor ambtenaren die lid zijn van de partij, voor wapenvergunningen en voor functies waarbij veiligheidscontroles vereist zijn. Volgens de minister geldt dat extremisten niet thuishoren in de publieke dienst.

Geen directe stap naar partijverbod
De discussie over een mogelijk partijverbod tegen de AfD laait door deze beslissing opnieuw op. In Duitsland kan alleen het Constitutionele Hof (Bundesverfassungsgericht) een partij verbieden.

De minister van Binnenlandse Zaken in Nedersaksen benadrukt echter dat een verbodsprocedure alleen kansrijk is als Bondsdag, Bondsraad en Bondsregering gezamenlijk optreden en als de juridische basis solide is.

Op federaal niveau ligt een vergelijkbare classificatie van de hele AfD momenteel stil vanwege een lopende rechtszaak van de partij.

Politieke paradox: stijgende steun
Opmerkelijk is dat de electorale steun voor de AfD in Nedersaksen groeit. Bij de deelstaatverkiezingen van 2022 behaalde de partij 11 procent. Recente peilingen laten een steun zien van rond de 20 procent.

Volgens de veiligheidsdienst is ook het aantal leden met een extreemrechtse achtergrond binnen de deelstaatorganisatie gestegen.

Deze ontwikkeling onderstreept een bredere spanning in Duitsland: terwijl veiligheidsdiensten waarschuwen voor radicalisering, blijft een aanzienlijk deel van het electoraat de partij steunen.

Dit artikel verscheen eerder op duitslandvandaag.com