Dries van Agt had gelijk: Het ICC moet eindelijk de nederzettingen vervolgen - voordat Palestina verdwijnt

Toen Dries van Agt in 2016 zei dat Netanyahu door het Internationaal Strafhof (ICC) voor de nederzettingen berecht zou moeten worden, vroegen journalisten zich af of hij dement was. De redactie van 1Vandaag liet vervolgens twee drogredenaars (Esther Voet en Han ten Broeke) hem met leugens en drogredenen als antisemiet beschimpen. Vorige week meldde de Britse nieuwssite Middle East Eye dat het ICC mogelijk een arrestatiebevel voorbereidt tegen de Israëlische minister Bezalel Smotrich. De aanklacht: oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid op de bezette Westelijke Jordaanoever, waaronder apartheid, verdrijving van Palestijnen en illegale nederzettingenpolitiek. Dus Van Agt wist waar hij het over had.

Smotrich reageerde strijdlustig: “We established over 100 new settlements and, along with them, 160 agricultural farms that protect more than a million dunams of state land. We are planning, building, paving, and regulating, making the pioneering settlement enterprise irreversible.”

Hij beschreef de arrestatiebevelen als een oorlogsverklaring: “And in the face of a declaration of war, we will fight back with a vengeance. I am not a submissive Jew. No. … I am announcing here the first target that will be attacked - immediately after I finish speaking here, I will sign an order to evacuate Khan al-Ahmar…”

Waarom Khan al-Ahmar? Voormalig ICC-aanklager Fatou Bensouda waarschuwde in 2018 dat de gedwongen evacuatie van Khan al-Ahmar en bevolkingsverplaatsingen in bezet Palestijns gebied oorlogsmisdaden kunnen vormen. Dus Smotrich reageert op een arrestatiebevel met een aankondiging om nieuwe oorlogsmisdaden te plegen.

Laten we hopen dat de arrestatiebevelen er komen. Want zolang het ICC de nederzettingen niet vervolgt, blijft de grootste misdaad onaangetast.

Toen aanklager Karim Khan in 2024 arrestatiebevelen aanvroeg tegen Israëlische regeringsleiders, regende het beschuldigingen van antisemitisme. Netanyahu sprak van een ‘twisted and false moral equivalence’ tussen hem en Hamas, omdat Khan op dezelfde dag bevelen tegen beide partijen aanvroeg. Die drogreden verspreidde zich als een virus. Joe Biden nam haar over, gevolgd door AIPAC, de regeringsleiders van Duitsland, Groot-Brittannië, Canada en Australië, Mark Rutte, Ruben Brekelmans, oud-minister Uri Rosenthal, Ayaan Hirsi Ali, leden van het Amerikaanse Congres, het AD, EW Magazine en zelfs de hoofdredactie van de Washington Post. Donald Trump stelde sancties in tegen het Strafhof, mede onder verwijzing naar deze ‘shameful moral equivalency’. Senator Lindsey Graham bedreigde Khan met sancties, want het ICC was volgens hem ‘gebouwd voor Afrikanen’, niet voor superieure Israëliërs. De Britse oud-minister David Cameron dreigde zelfs het Verenigd Koninkrijk uit het ICC terug te trekken.

Khan wilde Netanyahu en defensieminister Yoav Gallant vervolgen voor onder meer het uithongeren van burgers en het blokkeren van humanitaire hulp als oorlogswapen. Uitgerekend Nederland was mede-auteur van de unaniem aangenomen VN-Veiligheidsraadresolutie 2417 uit 2018, die precies deze tactieken veroordeelt. Toch verwierp de Tweede Kamer in 2023 een motie die de regering opriep Israël aan deze resolutie te houden. Concluderen de ICC-rechters dat Israëlische leiders deze misdaden plegen, dan zijn onze parlementariërs medeplichtig.

In 2024 boog ook het Internationaal Gerechtshof zich opnieuw over de Israëlische bezetting. Nederland getuigde daar dat het verplaatsen van eigen burgers naar bezet gebied volgens het ICC-statuut een oorlogsmisdaad is. Juist daarom werd Israël nooit lid van het ICC. De Vierde Geneefse Conventie van 1949 verbiedt deze praktijk; het eerste protocol erbij bestempelt kolonisatie van bezet gebied als een ernstige oorlogsmisdaad. Israël ondertekende dat protocol veelzeggend niet. De International Law Commission gaat verder: demografische veranderingen in bezet gebied kunnen ‘de ernst van genocide evenaren’. Israël weet dus precies wat het doet.

Want waar gaat het Israël werkelijk om? Meer territorium en minder Palestijnen. Palestijnen hebben het recht op een onafhankelijke staat in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, maar dit recht verdampt elke dag verder door nieuwe nederzettingen en onteigeningen. Daarom moet het ICC juist de bouw van nederzettingen vervolgen.

Khan liet die aanklacht echter achterwege. Hij kwam op voor individuen, niet voor het Palestijnse recht op een staat. Over duizend jaar zijn de individuele slachtoffers vergeten. Wat de geschiedenisboeken zullen vermelden, is dat Netanyahu het Israëlische territorium vergrootte en voor veel Israëliërs zal hij dan een held zijn. Als de rechters Netanyahu en Gallant alleen veroordelen voor de door Khan aangevraagde oorlogsmisdaden, blijft Israël nederzettingen bouwen en Palestijnen verdrijven. Vroeg of laat accepteren landen die nu nog protesteren de nieuwe werkelijkheid.

Khan beschermde de rechten van individuele Palestijnen, maar niet hun rechten als volk. Dat lijkt griezelig veel op de Balfour-verklaring, die ‘burgerlijke en godsdienstige rechten’ van Arabische individuen erkende, maar hun collectieve aspiraties negeerde. Khan handelde ook zoals het Israëlische Hooggerechtshof, dat soms privé-eigendom van Palestijnen beschermt, maar weigert hun collectieve zelfbeschikkingsrecht te erkennen door het nederzettingenbeleid illegaal te verklaren.

Inmiddels ligt er een wetsvoorstel in Israël dat de Oslo-akkoorden wil opzeggen en de Israëlische controle over de Westelijke Jordaanoever uitbreidt, ook in Palestijnse gebieden. Het doel: annexatie van heel Palestina, van de rivier tot de zee. Een ander voorstel wil Gaza koloniseren.

De tijd dringt. Het ICC moet Israëlische leiders voor de nederzettingen berechten en Nederland moet de Palestijnse staat erkennen.