Dreiging oorlog met Rusland neemt toe, Moskou rekruteert EU-burgers voor sabotage

Rusland voert de provocaties en destabilisatie-acties tegen Europa op. Machthebber Poetin wil zo de onrust onder de Europese bevolking en politici doen toenemen. Het doel is dat daardoor de steun aan Oekraïne afneemt. Dat stellen analisten op basis van recente ontwikkelingen, zoals een - mislukte - aanval met een drone op de luchthaven van Leipzig. Tot nu toe reageren Europese landen ingetogen maar dat kan veranderen als bij dergelijke acties dodelijke slachtoffers vallen.

De Franse krant Libération meldt:

Het incident in Leipzig werd door de Europese veiligheids- en defensiediensten als een keerpunt beschouwd. "Dit is een signaal dat we rekening moeten houden met de mogelijkheid van meer directe en gewelddadige vijandelijke acties op ons eigen grondgebied", verklaarde Céline Berthon, hoofd van de Franse binnenlandse inlichtingendienst, op woensdag 26 augustus tijdens een debat georganiseerd door de Medef (Franse ondernemersfederatie). Het valt nog te bezien wat er in Frankrijk precies het doelwit zal zijn. Naast defensiebedrijven dreigt de dreiging voor "de hele keten die bijdraagt ​​aan de bevoorrading van de industriële en technologische basis van de defensie", waarmee onderaannemers, maar ook "alle strategische productiesectoren, energie en communicatie, die doelwitten zouden kunnen zijn", worden bedoeld, aldus Berthon.

De acties nemen ook toe met het oog op belangrijke verkiezingen. In Duitsland dreigt zondag een deelstaat in handen te vallen van de ultrarechtse AfD die sympathiseert met Rusland. In Frankrijk wordt gevreesd dat Marine Le Pen, die haar partij opbouwde met financiële steun van Moskou, in 2027 de presidentsverkiezingen gaat winnen.

EU-leider Ursula von der Leyen roept op tot maximale waakzaamheid, meldt BNR: "Europeanen worden geconfronteerd met de harde waarheid dat dit het nieuwe normaal is. We moeten onze verantwoordelijkheid nemen en dat betekent dat we sneller en beter moeten reageren op de roekeloosheid van Rusland', waarschuwde Von der Leyen. 'We moeten onze dagelijkse infrastructuur als frontliniedoelen beschouwen en dienovereenkomstig beschermen, en we zullen elke lidstaat steunen die Rusland aanvalt."

BNR-correspondent Geert Jan Hahn bekritiseert die felle taal: "Je moet een duidelijke oproep doen aan overheden om alert en niet naïef te zijn, maar je moet mensen ook niet bang maken. Je hebt als internationaal kopstuk de verantwoordelijkheid om kalm te blijven. Het idee dat de normale burger straks bij elk transformatorhuisje of in de trein naar Schiphol in de problemen zit, schiet zijn doel voorbij."

In Libération stelt Elie Tenenbaum, directeur van het centrum voor veiligheidsstudie van de Franse denktank Ifri, dan juist weer dat een tamme reactie ook problematisch is.

"Het gevaar schuilt natuurlijk in de normalisering, de conditionering tot agressie," waarschuwt de expert. "Want elke microagressie op zich is niet voldoende om een ​​escalerende reactie te rechtvaardigen. Het is als een kikker die langzaam in een pan kookt en denkt: 'Het is heet, maar het had erger kunnen zijn', en uiteindelijk levend wordt gekookt." Tegelijkertijd geldt: hoe vrijer Rusland zich voelt om zijn agressie te uiten, hoe meer mogelijkheden tot escalatie zich voordoen. Tot nu toe hebben Russische hybride operaties in Europa slechts zeer weinig doden en gewonden geëist. Maar "wie met vuur speelt, brandt zijn vingers, en God weet dat de Russen gevaarlijk met vuur spelen," zegt Tenenbaum. De dag dat een operatie slachtoffers eist, zal het machtsevenwicht verschuiven en zullen regeringen, gedreven door de publieke opinie, zich niet langer kunnen tevredenstellen met een timide reactie.

EU-lidstaten hebben sancties afgekondigd in reactie op de toegenomen Russische agressie, meldt de Luxemburgse nieuwszender RTL.

Duitsland gaf Moskou dinsdag de schuld van het incident in Leipzig en kondigde aan een Russisch consulaat te sluiten en het contract voor een cultureel centrum in Berlijn te beëindigen. (...) Duitse media meldden woensdag dat de politie twee Russische verdachten had geïdentificeerd die betrokken zouden zijn bij de aanslag. (...) De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Johann Wadephul, zei dat er "een groot aantal mensen is dat nu ook gesanctioneerd kan worden. "Rusland heeft de escalatie doorgevoerd, Rusland heeft deze hybride aanslag gepleegd en nu moet Rusland de gevolgen dragen", zei hij vanuit Ierland.

De Oekraïense president Zelensky waarschuwt ondertussen dat de oorlog dermate aan het escaleren is dat ook de burgerluchtvaart gevaar loopt. De Internationale Organisatie voor Burgerluchtvaart (ICAO) van de Verenigde Naties gaat nog een strap verder en stelt dat door het veranderde karakter van oorlogen en wapens de burgerluchtvaart wereldwijd risico loopt, meldt de Belgische HLN:

Volgens de ICAO behoren onder meer langeafstandswapens, drones, luchtafweersystemen en systemen die radiocommunicatie verstoren tot de nieuwe bedreigingen. De organisatie zegt dat burgertoestellen niet alleen het risico lopen om in spervuur terecht te komen, maar ook om zelf het doelwit te worden van aanvallen. "Hoewel de sector in staat is om vluchten om te leiden en zo haar operaties lopende te houden" in tijden van gewapende conflicten, neemt dat niet weg dat er nog steeds een "fundamenteel veiligheidsrisico" bestaat, zo klinkt het in een mededeling op de website.

Nederland kreeg met dat gevaar te maken toen door Rusland bewapende milities in 2014 boven Oekraïne vlucht MH17 van Schiphol naar Kuala Lumpur neerschoten. 283 passagiers en bemanningsleden kwamen om het leven, waaronder 193 Nederlanders. In 2020 werd een Boeing die onderweg was naar Oekraïne 'per vergissing' boven Iran neergehaald door de Iraanse Revolutionaire Garde. 176 inzittenden werden gedood.

De Deense inlichtingendiensten hebben in een zeldzame verklaring gewaarschuwd dat Rusland tracht Deense burgers te werven voor sabotageacties in Denemarken. Emil Græsholm van de Deense veiligheids- en inlichtingendienst (PET) wordt geciteerd door HLN:

Rusland probeert volgens Græsholm ook “gewone Denen” te rekruteren voor zijn plannen, vaak zonder dat ze beseffen dat ze voor Moskou werken. Burgers worden via sociale media of gamingplatformen benaderd om taken uit te voeren, zoals het fotograferen van bedrijven. Als Denen zich laten overhalen om foto’s te nemen, kunnen die beelden volgens de PET worden gebruikt bij het plannen van sabotage. “Het is uiterst ernstig als gewone Denen de Russische inlichtingendiensten helpen. Of dat nu bewust of onbewust gebeurt”, zegt Græsholm. Hij noemt het belangrijk om de Russische werkwijze te benoemen. “Want die hoeft niet te lijken op een spionagefilm.”

De Duitse nieuwszender DW meldt dat woensdagnacht getracht is brand te stichten bij een defensiebedrijf in München.

Een omstreden Nederlandse wethouder uit het Gelderse Oldebroek, zowel een militair oefenterrein als een broeinest van ultrarechts gedachtengoed, zal ondertussen geen serieuze consequenties ondervinden voor Russische propaganda die hij verspreidde via social media. Tijdens een bezoek deze zomer aan het door Rusland min of meer ingelijfde Moldavische grondgebied Transnistrië poseerde hij met vlaggen en vuurwapens in een beeld dat steun aan Moskou uitdraagt. Een motie van wantrouwen die werd ingediend door de oppositie tegen de rechtsradciale Tom de Nooijer werd door de heersende coalitie van ultrarechts en orthodox-christelijk verworpen. Hij kwam weg met een gebruikelijke sorry.

Volgens NRC-columnist en Rusland-kenner Hubert Smeets is de provocoerende actie van De Nooijer in Moskou geamuseerd ontvangen:

De bestuurder van de gemeente, waar een oefenterrein van de krijgsmacht ligt, is volgens sarcastisch commentator Vladimir Kornilov van staatspersbureau RIA Novosti een nuttig „bruggenhoofd totdat de hoofdmacht [het Russische leger] arriveert”. Kornilov – de adviseur van Thierry Baudet tijdens het Oekraïne-referendum van 2016 die nog steeds een neus heeft voor crypto-Kremlinisten – doelde op de schietcursus die De Nooijer deze zomer in Transnistrië genoot en de foto waarop hij in een T-shirt van de lokale oligarch/ex-KGB’er Viktor Goesjan met een kalasjnikov poseert, geflankeerd door de separatistische vlag met hamer en sikkel en een vaandel van de sportclub van de pretoriaanse garde van president Poetin.

Het blijft niet bij woorden en foto's. Smeets schrijft dat onder invloed van het ultrarechtse gekrakeel de politieke intimidatie in Oldebroek steeds vaker voorkomt. Zo worden regenboogvlaggen stelselmatig vernield. Russische toestanden, zeg maar.