Dolly is dood

Een Queer moeder is heengegaan. We hebben nog Cher, natuurlijk. Bette Midler. En Madonna lijkt met de jaren knuffelbaarder te worden. Maar Dolly, Dolly is dood. En dat is een gemis dat tot mijn verrassing links en rechts op mijn tijdlijn gedeeld wordt. Dolly was ook in Nederland van iedereen. Wij hebben nooit zo’n intens geliefde Hoeder Moeder gehad. Ja, de queer gemeenschap hijst ieder decennium wel een nieuwe zangeres het podium op omdat ze tegen passende betaling voor ons wil komen zingen en dan vertelt hoe lief ze ons vindt, maar dat is toch echt iets anders. Dolly Parton nam het al voor ons op toen dat nog helemaal niet hip was. Ik zou zo graag zien dat een Willeke Alberti één keer uit het hart zou spreken over de rechten van trans personen, bijvoorbeeld. Dolly deed dat een paar keer, verbond er dan een grapje aan en maakte het op die manier verteerbaar voor conservatieve fans. Ondertussen schreef ze in 2005 een song voor de film Transamerica, over de road trip van een trans vrouw met haar zoon, en prees het homohuwelijk aan met een geweldige grap: ‘Sure, why shouldn't they get married? They should suffer just like the rest of us.’ Mijn hart heeft ze ermee gestolen.

Een dergelijke diepe, scherp verwoorde betrokkenheid mis ik in Nederland. In 1977 kwam wel de Zangeres Zonder Naam verrassend uit de hoek, toen ze in Paradiso het podium op klom om Luister Anita te zingen, een protestlied tegen de felle antihomo-activiste Anita Bryant. Ik herinner me hoe me dat raakte. Ik herinner uit die jaren ook interviews met Adèle Bloemendaal, Jasperina de Jong en Liesbeth List waarin zij een lans braken voor homo-emancipatie. Een beroemdheid die hardop zei dat wij er óók mochten zijn. Dat bood daadwerkelijk steun. Maar ja, Adèle, Jasperina, De Zangeres, ze zijn allemaal allang dood. Voor een échte Queer Moeder is een decennialange aanwezigheid in de openbaarheid toch wel een vereiste. Kijk naar de Amerikaanse voorbeelden. Stuk voor stuk vrouwen met ervaring. Een echte queer moeder gaat al decennia mee in showbizz, heeft een goed achtergrondverhaal met ellendige jeugdomstandigheden, en, misschien wel het meest belangrijke, combineert een flamboyante uitstraling met een oprechte geest. Ze spreken zich al jaren uit voor de rechten van minderheden en laten dat ook nog eens heel vanzelfsprekend klinken. Ze zijn zélf door allerlei barrières heen gebroken, hebben zichzelf gecreëerd en gunnen dat anderen ook: waarom zou niet iedereen zichzelf mogen zijn, wereld? Juist dat vanzelfsprekende maakt indruk. Het is hen gelukt, ondanks forse tegendruk. Misschien kan ik het dan ook wel.

Nederland heeft door de jaren heen natuurlijk queer artiesten gehad die voor zichzelf opkwamen. Robert Long zong uitvoerig over homoseksualiteit en scoorde er de best verkopende elpee van zowel 1974 als 1975 mee. We hadden Pia Beck, Frederique Spigt, Jos Brink, Albert Mol, later Paul de Leeuw. Allemaal in de tijd dat Elton John nog beweerde dat hij biseksueel was en George Michael zijn kastdeur stevig dichtklemde. We hebben, kortom, een geschiedenis van openlijk queer activisme – waarschijnlijk omdat Nederland te klein is om je identiteit lang te kunnen verstoppen. Misschien hebben we daarom ook minder behoefte aan Moeders die de barricades voor ons beklimmen, en kunnen we genoegen nemen met iemand die ons zo af en toe even in de armen sluit, tijdens een feestelijk optreden. Uitgesproken steun komt eerder van een jonge generatie allies. Er zijn er veel in de huidige artiestenwereld. Neem alleen al S10 en Sophie Straat. En toch, en toch. Ik zou Nederland één echte flamboyante, succesvolle, uitgesproken Queer Moeder (m/v/x) gunnen, de gepokte en gemazelde artiest die krachtig opstaat tegen de golf aan haat die over ons heen spoelt dezer jaren. Zo iemand waar niemand omheen kan.

Tot die tijd houd ik me maar vast aan de woorden van Jane Fonda op Instagram, na de dood van Dolly: ‘To her gay and trans fans, I want you to know that she loved you. You know that without me telling you. She loved all her fans and they are legion. And you know she doesn’t want y’all to mourn now. Dress up and celebrate her spirit.’

Ja. Dolly is dood. Maar we vieren het leven. Zing een vrolijk lied, mama!