Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Kwart van de VS wordt onleefbaar heet als gevolg van klimaatcrisis

Temperaturen lopen op tot boven de 50 graden Celsius
Joop

Dodenherdenking: waarom Duitse soldaten buitensluiten?

  •  
04-05-2013
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
'herdenken hoeft niet vergeven in te houden'
Het besluit van de gemeente Bronckorst om er van af te zien ook even langs het graf van 10 Duitse soldaten in Vorden te lopen na afloop van de dodenherdenking, is twijfelachtig. Vooral omdat dit gebeurde onder druk van het bericht dat 50 anti-fascistische verzetsstrijders het plan hadden protesterend aanwezig te zijn bij de herdenking op de Vordense begraafplaats. Bij een dodenherdenking gaat het er niet om weer in vijanddenken of rancune jegens de (vroegere) tegenpartij te vervallen, maar om met de energie van compassie te herdenken en dus stil te staan bij de slachtoffers van oorlogsgeweld. Specifiek bij het geweld van WOII.
De een is of was natuurlijk veel meer slachtoffer dan de ander, maar er kan moeilijk ontkend worden dat (een groot deel van) het Duitse volk ook slachtoffer was. De tijdens de oorlog gesneuvelde Duitse soldaten liggen daar bovendien nu eenmaal, en het zou op zich al een daad van uitsluiting, zo niet postmortale veroordeling zonder rechtspraak, zijn hen te negeren tijdens een officiële dodenherdenking. Dat bijna 500 Vordenaren vorig jaar ook even langs de Duitse graven liepen, was dan ook niet meer dan normaal. Je kunt dat tevens als een soort verzoeningsteken zien naar de toekomst of naar de buren net over de grens. Iets van vergeving dus, waaraan in Zuid-Afrika Nelson Mandela en Desmond Tutu na de apartheid via ubuntu (‘ik ben omdat wij zijn’) zo opmerkelijk gestalte gaven. Maar herdenken hoeft niet eens vergeven in te houden. Men kan volstaan met het voelen van compassie voor de omgekomen gelieven. En men mag bij het herdenken wat mij betreft ongemerkt ook nog bitterheid voelen jegens de daders van weleer, ook al gaat het bij herdenken primair om mededogen met de slachtoffers en ook al is blijvende rancune, hoe begrijpelijk ook, een minder goede en misschien wel schadelijke energie. Eenieder moet zelf weten welke energie hij of zij voelt bij het herdenken. Elke bevoogding daarin is taboe.
Vorden was niet bevoogdend, het koos voor een eigen verantwoordelijkheid zonder iemand iets op te leggen. Maar het lijkt dat nu van andere zijde wel aan een gemeente vlakbij de Duitse grens impliciet wordt opgelegd net te doen alsof die Duitse doden er niet liggen. Bij een officiële herdenking wordt er dus bewust aan hen voorbij gekeken, wat ook een daad is, en daarmee ziet men af van een soort vredesgebaar naar de toekomst. Dat de gemeente Bronckhorst voor druk door de knieën ging is te betreuren, ook al begrijp ik dat dit geen toegeven is aan ‘vijanddenken’, maar hier meer de pragmatische overweging speelt, dat zij een herdenking waardig wil houden en niet graag verstoord ziet.
Dr Hans Feddema is antropoloog, publicist en vredesactivist

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (30)

Jerry3
Jerry34 mei 2013 - 14:41

Als die moffen zo nodig herdacht moeten worden, dan moeten de Duitsers ze maar komen halen om thuis te herbegraven. Je gaat degenen die hun leven gaven ten dienste van het derde rijk net zo min herdenken op 4 mei, als dat je de verzopen bemanningen van vergane slavenschepen herdenkt bij keti-koti. Sommige zaken moet je niet willen relativeren, als we de Nazi-soldaten gaan herdenken, kunnen we net zo goed een punt achter de hele dodenherdenking zetten.

lancelot2
lancelot24 mei 2013 - 14:41

Daar is het nog steeds te vroeg voor. Er zijn mensen die raar gaan doen als men duits hoort praten, of een auto zien met duits kenteken. En dat zijn geen bejaarden die zo raar reageren.

Rootman
Rootman4 mei 2013 - 14:41

Herdenken gaat om het hele gebeuren, goed of slecht, met de slachtoffers, maar ook over de meest wrede, perverse dingen die gebeurd zijn. In die context is het net zo belangrijk Hitler te gedenken, niet omdat hij ooit een babytje was, maar juist vanwege zijn 'demonische' activiteiten. Hoe zijn bevolking ervoor viel. De verraders, de lafaards, de helden en de dienstplichtigen aan beide kanten, de slachtoffers. Herdenken is toch niet alleen positief? Ik herdenk is zeker ook het slechte, liefst zonder demonisatie: Hell! als ik in zo'n positie had gezeten, had ik het dan beter of slechter gedaan?

RobvanKan
RobvanKan4 mei 2013 - 14:41

Ik distantieer mij met klem van Jens Jenssons en zijn "bepaalde groepen", maar waarom moeten we de vijand van weleer herdenken? Wat winnen we met deze telkens weer opgerakelde non-discussie? Wie zijn toch die mensen die elk jaar weer bewust dit voor sommigen nog altijd pijnlijke zaakje oprakelen, en waarom doen ze dat? Ben je een beter mens als je koste wat kost dit zinledige gebaar erdoor witl drukken, of als je pijnlijke kwesties gewoon laat rusten?

Sonia2
Sonia24 mei 2013 - 14:41

4 en 5 mei, en de groep Ubermenschen is alleen maar groter groter geworden (westerlingen). Think again.

7731BK11
7731BK114 mei 2013 - 14:41

Herdenken hoeft niet vergeven in te houden........ Ik zou zeggen dat je dat beter om kunt draaien: vergeven, ja dat moet op een gegeven moment misschien mogelijk zijn, en zeker de nazaten van de moordenaars kun je de oorlog niet meer verwijten. Maar samen herdenken ? Er zijn andere mogelijkheden om nieuwe vriendschapsbanden met Duitsers en Japanners aan te gaan en die zijn ook toe te juichen. Maar juist dat éne, herdenken, dat doe je voor de eigen slachtoffers, die zich voor jou, voor ons hebben ingezet en hun leven hebben gegeven. Duitsers en Japanners zijn vrij om in hún land te herdenken wie ze willen. Ook als ze daar behoefte aan hebben, hun slachtoffers in Holland. Zoals wij, denk ik, ook de Indische vrijheidsstrijders die vielen in een onterechte oorlog (1947-50 met de Hollanders, zouden moeten doen.

basOoms
basOoms4 mei 2013 - 14:41

Mijn vader, militair oorlogs gevangene, ontsnapte en werd opgevangen door een Duiste boer waarna hij naar Zuid Frankrijk kon onsnappen. We hebben deze Duitse familie nog jaren na de oorlog bezocht (ik als klein jochie) en de reis met de stoomlok staat me toch nog bij. Langs steden die nog in puin lagen, langs vele oorlogs invaliden en de hartelijkheid van de boeren op het heuvelachtige land van Ahrweiler. Nee, niet elke Duitser was fout.

techneutje2
techneutje24 mei 2013 - 14:41

[herdenken hoeft niet vergeven in te houden] Deze regel, in de aanhef, haalt de rest van het verhaal onderuit. Neem eens ECHT stelling zou ik zeggen.

hoogerwerf
hoogerwerf4 mei 2013 - 14:41

We besteden in dit land helaas vaak meer aandacht aan daders dan aan slachtoffers. Er wordt serieus en uitgebreid gezocht naar verzachtende omstandigheden voor daders, eraan voorbijgaand dat er voor slachtoffers nooit verzachtende omstandigheden gelden. Slachtoffers overkomt het, daders doen het, is altijd waar. Daders hebben altijd keuzes, slachtoffers niet. Misplaatst empathisch gefilosofeer veranderd daar niets aan. Nederland herdenkt zijn doden, niet die van andere landen, volkomen helder, niet dubbelzinnig, en gewoon zo blijven doen.

Sternenstaub
Sternenstaub4 mei 2013 - 14:41

Het Nazirijk staat uiteraard niet gelijk aan het Duitse volk, en daarom juist is 4 mei geen dag van verzoening, maar een dag van herdenking; herdenking van de Nederlandse slachtoffers van het Nazirijk, van oorlog in het algemeen, terwijl wij de rest van het jaar vrij zijn om ons te verzoenen met wie wij willen, maar dan zonder geschiedsvervalsing, en zonder de doden en hun nagedachtenis, en daarmee de overlevenden, te beledigen. 4 mei is wel de laatste dag om geschiedsvervalsing en belediging te faciliteren m.b.t. de Nederlandse slachtoffers van bezetting, onderdrukking, vervolging, marteling en moord door het Nazirijk. Het is nog iets anders, of men zich wil of kan verzoenen met het volk waar deze omgekomen soldaten deel van uitmaakten, en dat heeft in vele opzichten reeds uitgebreid plaatsgevonden, maar 4 mei is daar niet voor bedoeld. Op deze dag worden de Nederlandse oorlogsslachtoffers herdacht.

Magikeven!ikheetMostafa
Magikeven!ikheetMostafa4 mei 2013 - 14:41

Waarom? Omdat wij geloven in ''Een rotte visje verrot de hele zak'' !!

Voice
Voice4 mei 2013 - 14:41

Wat ik zo jammer vind aan de WWII is dat de Duitsers als schuldigen worden gezien. Ja ze zijn schuldig, maar de hoofdschuldigen? Ik heb veel van dit materiaal doorgespit, maar 1 ding daar ben ik 100% van overtuigt, dat de overwinaars de geschiedenis schrijven. De Duitse archieven en geheim materialen, werden zeer snel door de geallieerden in gezameld. Zij konden dan ook bepalen, wat er naar buiten kwam aan gegevens en wat niet. Verder geven de archieven van Russen, Amerikanen en Engelsen, veel geheime informatie niet prijs, over WWII. Waarom niet? Er zijn geheimen, die nog een 100 jaar geheim moeten blijven. De Russen willen hun archieven nu gaan openen. Maar lang niet alle zaken over WWII. Er zijn vele historici, die zeggen, dat Rusland, Duitsland wilde aanvallen ipv andersom en dat Duitsland dit wist en dus als eerste heeft aangevallen. Er zou ook spraken zijn van een verbond om Duitsland aan te vallen door Engeland, Frankrijk en ondersteuning vanuit Amerika. Ik zeg niet dat het waar is, ik zeg, dat we wel een zeer 1 zijdige kijk hebben gekregen van WWII en dat is dat wat in Duitse archieven stond. Niet dat wat in geallieerden archieven staat. Hier een aantal zaken: http://en.wikipedia.org/wiki/Soviet_offensive_plans_controversy http://en.wikipedia.org/wiki/Lend-Lease

PeetProleet
PeetProleet4 mei 2013 - 14:41

Meneer Feddema, bent u dwalende of dement? Op 4 mei herdenken we de slachtoffers, niet de daders! Het is voor nazi-slachtoffers en hun nabestaanden erg pijnlijk allemaal, die tien wehrmachtsoldaten waren hier niet op vakantie, en om ze op 4 mei te herdenken is gewoon erg fout! Mocht u geïnteresseerd zijn in het echte verhaal van afgelopen zaterdag in Vorden, dan vindt u dat hier: http://goo.gl/e1owm En uw reactie aan mij graag hier: https://twitter.com/peetproleet

Willem Hendriks
Willem Hendriks4 mei 2013 - 14:41

Dodenherdenking: waarom Duitse soldaten buitensluiten? Naar mijn persoonlijke mening, omdat je niet weet of deze soldaten oorlogsmisdaden hebben bedreven. Ik wil oorlogsmisdadigers niet herdenken, zeker niet in één adem met doden die als gevolg van de bezetting zijn gevallen. “Specifiek bij het geweld van WOII”. Het lijkt er op dat hierbij het geweld tegen een bezetter gelijkgesteld wordt aan het geweld van de bezetter zelf. Bovendien vind ik het ietwat aanmatigend om DE definitie van een dodenherdenking te geven. Een dodenherdenking lijkt mij nu specifiek iets wat een ieder persoonlijk op zijn/haar eigen wijze mag doen, zonder aanwijzingen van een overheid of “deskundigen”. En wat Zuid-Afrika betreft, zo geslaagd is de waarheidsvinding niet geweest. (Zie Antje Krog). Met wat nuancering kan ik mij nog steeds tamelijk goed vinden in de uitspraken van J.B. Charles(W. Nagel) in “Volg het spoor terug”. M.i. ga je teveel met de huidige mode mee.

roher
roher4 mei 2013 - 14:41

Herdenken is stil staan bij een omschreven gegeven. Dat Duitse soldaten mensen de trap af sodemieterden en kinderen in het holst van de nacht met vrachtwagens afvoerden, die verhalen worden op de volgende generaties overgebracht. Dus we nemen ze mee bij de herdenking wat sowieso altijd al gebeurt want er zijn geen slachtoffers zonder daders.

1 Reactie
lembeck
lembeck4 mei 2013 - 14:41

Er zijn ook andere verhalen. Ik was toen nog niet geboren, maar in die periode waren de eerste vier kinderen er al wel. Mijn ouders hadden een winkel in stoffen. En in de hongerwinter dus geen eten. In die tijd liepen er een paar jonge Wehrmachtsoldaten de winkel in. Hun vrouwen en kinderen woonden in wat later de DDR zou worden. Ze waren hun huis kwijt en ze hadden niets meer en hun man zat in Nederland. De jonge mannen wilden stoffen kopen om die op te sturen. Met garen en naalden en de hele mikmak die nodig is om nieuwe kleding te maken. Mijn ouders wilden best verkopen, maar aan geld hadden ze niets. De ruil werd dat de jongens een deel van hun rantsoen voedsel aan mijn ouders gaven en daarvoor in de plaats de stoffen meekregen. Zo gebeurde. Na de bevrijding is mijn vader gearresteerd wegens collaboratie, maar mocht dezelfde dag, na verhoor terug naar huis. Zijn broer heeft een week vast gezeten voor iets soortgelijks. De autoriteiten begrepen dat vaders moesten zorgen voor eten voor hun vrouw en kinderen. Met een waarschuwing kwamen ze er vanaf. Zelfs de konijnen hebben de hongerwinter overleefd op de aardappelschillen uit de rantsoenen van de jonge Wehrmachtsoldaten. Daarna stuurde mijn vader elk jaar een paar pakketten naar de DDR met een klein pakketje er bovenop voor de douane. Anders maakte die de pakketten open en verdwenen er goederen uit. In de jaren 60 zat er denim stof in de pakketten. Eindelijk een spijkerbroek voor de kinderen daar. Toen mijn vader begin jaren 70 overleed, kwam de soldaat over. Alleen. Vrouw en dochter moesten achterblijven als garantie dat hij zou terugkeren. Twee jaar later overleed mijn moeder en nu waren de dochter en haar moeder er. Hoe mijn oudste broers en zussen verder gegaan zijn, is me niet bekend. Dit was een verhaal - waar gebeurd - over drie jonge Wehrmachtsoldaten die gedwongen waren lid te worden van de Hitlerjugend en later verplicht het leger in moesten. Mijn ouders zagen echter drie jonge knullen met heimwee en zorge om hun vrouw en kindertjes. En die hebben ze willen helpen, en de jongens hebben op hun beurt mijn ouders geholpen. Eén van heen heeft altijd contact gehouden. Maar na het overlijden van mijn ouders weet ik niet wie van de familie dat heeft overgenomen. Niet alle Duitse soldaten waren 'moffen'. Ik vind het een vreselijk woord, ook al, omdat ik een Duits familielid heb en dat is een prachtig mens.

karelkoning
karelkoning4 mei 2013 - 14:41

Natuurlijk waren die Duitse jongens eveneens slachtoffer! Wanneer ze weigerden de grens over te steken werden ze standrechtelijk gefusilleerd! Bovenstaande waarheid mag echter in (het westen van) Nederland beslist niet naar buiten komen omdat 'bepaalde-groepen' profiteren van hun slachtofferschap en er alles voor over hebben dat beeld in stand te houden...

1 Reactie
roher
roher4 mei 2013 - 14:41

Maar over weigeraars is veel bekend! Zie oa. filmpjes op You Tube onder Roland Freisler (President van het Volksgerichtshof) en je ziet wat er met weigeraars gebeurden. Maar waarschijnlijk bedoel je de Jan Soldaat die van toeten nog blazen wist en niks anders kon dan meedoen? Maar daarom -om die rede - hoef je de moordenaar van je familie toch nog niet te herdenken?

ElChe
ElChe4 mei 2013 - 14:41

Het lijkt rond 4 mei wel of heel Nederland in het verzet zat. In de praktijk kropen de meeste tussen 40-45 voor de Duitsers. En nu zoveel jaar later gaan we flink doen, zoals de reactie van het geweten. Kom op zeg, haal je kop eens uit het zand.

3 Reacties
Jerry3
Jerry34 mei 2013 - 14:41

Juist het feit dat er goede reden was om voor de moffen te kruipen, is reden om hun doden en die onder de vrijwillige collaborateurs niet te herdenken.

sjaakie2
sjaakie24 mei 2013 - 14:41

=====In de praktijk kropen de meeste tussen 40-45 voor de Duitsers.===== Spreek voor je eigen familie, niet voor die van mij.

Tom Meijer
Tom Meijer4 mei 2013 - 14:41

"Het lijkt rond 4 mei wel of heel Nederland in het verzet zat." Hoezo? "In de praktijk kropen de meeste tussen 40-45 voor de Duitsers." Zelfs al was dat waar, dan nog is dit nog een heel rare uitspraak. Er is in de 'recente' geschiedenis nauwelijks een periode geweest die zo dubbel en gelaagd was als WO2. 'Normale' mensen die in het gewone leven onopvallend of zelfs serviel tegenover de bezetter stonden konden op een ander vlak van alles doen wat je als 'verzet' zou kunnen karakteriseren. Het is een romantisch misverstand dat iedereen die in het verzet zat met een wapen rondliep of anderszins Duitsers om zeep hielp. Je kunt er om lachen maar bv haar knippen bij Joodse onderduikers is ook onder verzet te scharen. Als je gesnapt werd bij een dergelijke illegale daad dan werd je net zo goed opgepakt en erger. Ik heb mensen gekend waarvan de vader het verzet hielp terwijl zijn zoon en zijn vrouw dat ook deden. Pas na de oorlog kwamen zij er achter dat zij dat alle drie gedaan hadden. Veel mensen hebben na de oorlog niet te koop gelopen met wat zij gedaan hadden en ik betwijfel dan ook sterk of cijfers over hoeveel mensen in het verzet gezeten hebben wel zo betrouwbaar zijn. Ik denk dat eventuele cijfers een minimum schatting aangeven. "En nu zoveel jaar later gaan we flink doen, zoals de reactie van het geweten. Kom op zeg, haal je kop eens uit het zand." Er zijn natuurlijk mensen die na de oorlog beweerden van alles gedaan te hebben maar in de praktijk helemaal niets gedaan hebben of erger nog, zelfs aan de verkeerde kant stonden. Er is na de oorlog ook een verkeerd beeld ontstaan (bewust gecreëerd) over hoe 'heldhaftig' ons volk wel niet was. Maar (zoals altijd) de meerderheid was natuurlijk niet zo heldhaftig. Aan de andere kant is het volgens mij zeker zo dat het aantal mensen dat niet passief toekeek groter was dan men vaak beweert. Ik vind dat dat niet genoeg benadrukt kan worden.

Emery
Emery4 mei 2013 - 14:41

Kies een andere dag om (eventueel samen met de Duitsers) de Duitse slachtoffers te herdenken. Disrespect en morele superioriteit. Nog in leven zijnde slachtoffers en directe nabestaanden van gevallenen mag je het niet aandoen de Duitsers erbij te betrekken.

1 Reactie
toshiba
toshiba4 mei 2013 - 14:41

Als het gaat om wat duitsers anderen hebben aangedaan en dit maar blijven nadragen, waarom dan niet de uitsluiting van zovele Nederlanders die zo overduidelijk 'fout' waren in de oorlog. In geen enkel europees land werden de Joden zo effectief opgepakt en afgevoerd als in Nederland, dankzij diezelfde Nederlanders. Zullen we Nederlands dan maar ook uitsluiten? Wie uitsluiting predikt begrijpt volgens mij niet de les van oorlog. Het uitsluitingsprincipe ligt juist aan de basis van oorlog. Bij herdenken zou je daar afstand dienen te nemen. Dat is niet respectloos naar diegenen die het leven verloren, maar begrijpen waarom dit gebeurde.

[verwijderd]
[verwijderd]4 mei 2013 - 14:41

In Europa waren er in totaal 55 miljoen slachtoffers inclusief de Duitse slachtoffers. Er word bijna nooit gesproken over de 23,6 miljoen slachtoffers in Rusland, waarvan 11,9 miljoen soldaten.

1 Reactie
Voice
Voice4 mei 2013 - 14:41

Eventjes recht zetten: Zie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Slachtoffers_in_de_Tweede_Wereldoorlog

Tom Meijer
Tom Meijer4 mei 2013 - 14:41

Een goed stuk van Feddema, ik ben het er van harte mee eens. Ik heb verleden jaar het besluit van de Gemeente Vorden om ook langs Duitse graven te lopen een moedig en wijs besluit gevonden. Het is jammer dat men dat nu niet gedaan heeft, het is ook jammer dat het geen navolging gekregen heeft. Het zou eens moeten doordringen dat indertijd in Nederland niet alleen Nederlanders het slachtoffer van het fascisme waren. Ik heb de herdenking vanaf het begin beschouwd als een herdenking van de slachtoffers van het fascisme en daar behoren Duitsers in mindere of meerdere mate (net als Nederlanders!) zonder meer bij. Hen uitsluiten is onbeschaafd. Uitsluiting is een kenmerk van het fascisme.

1 Reactie
roher
roher4 mei 2013 - 14:41

Maar we sluiten toch niks uit, in een herdenking neem je de geschiedenis in totaliteit mee, je herdenkt tegen de achtergrond van... (op basis van de uitgangspunten van de herdenking) Neem het punt dat Nederlanders goed waren in de slavenhandel en dat dit voor nazaten een gevoelig punt is en alleen de slachtoffers herdenkt, en niet de slavendrijvers dat valt te begrijpen. Maar daarover moet je niet teveel gaan filosoferen-

[verwijderd]
[verwijderd]4 mei 2013 - 14:41

"er kan moeilijk ontkend worden dat (een groot deel van) het Duitse volk ook slachtoffer was" Het staat de Duitsers geheel vrij om hun slachtoffers te herdenken en daar een nationale herdenking van te maken. Dat doen ze wijselijk niet. Dat malle idee dat iedereen slachtoffer was, ook al maakte hij deel uit van een bezettingsmacht, is bovendien wel erg postmodern. Ik dacht dat we een beetje over dat soort fratsen heen waren gegroeid. "Eenieder moet zelf weten welke energie hij of zij voelt bij het herdenken." Moeten we herdenkers nu ook nog aansluiten op het energienet? Hoe moeilijk kan het zijn: tijdens de dodenherdenking herdenken we onze doden. Tijdens bevrijdingsdag vieren we de bevrijding en kijken we naar de toekomst: die dag kan in het teken van verzoening staan en die dag zijn ook Duitsers welkom. Het is al erg genoeg dat de Nationale Dodenherdenking wordt besmeurd door uitgerekend op dat moment ook mensen te herdenken die in Indonesië kampongs hebben uitgemoord en in landen als Afghanistan hebben gevochten. Nog een schepje er bovenop en je kunt die dag niet eens meer met goed fatsoen de gevallenen in de tweede wereldoorlog herdenken.

1 Reactie
neutralist
neutralist4 mei 2013 - 14:41

[Tijdens bevrijdingsdag vieren we de bevrijding en kijken we naar de toekomst: die dag kan in het teken van verzoening staan en die dag zijn ook Duitsers welkom.] Perfect gezegd! Veel mensen blijven hangen in dat vijanddenken.