Dictatorlectuur

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 92

In ons huis krioelt het van de boeken. Zowel mijn vrouw en mijn dochter als ik zijn gek op boeken, lezen en schrijven. Over die prachtige wereld van het boek zou ik ook zo een serie willen schrijven.

Aangezien mijn vrouw weet dat ik op Joop.nl met de oorlog en de vrede bezig ben, en onlangs over dictators schreef (aflevering 86), gaf ze mij vorige week twee Engelstalige boeken over dictators: ‘How to Be a Dictator’ (2019) van Frank Dikötter en ‘Dictator Style’ van Peter York.

Dikötter is een Nederlandse historicus, die veel schreef over China, en verbonden is aan de universiteit van Hong Kong. In de vertaling heet ‘How to Be a Dictator’ ‘Acht dictators uit de twintigste eeuw: De cult van persoonsverheerlijking.’ De auteur portretteert achtereenvolgens Mussolini, Hitler, Stalin, Mao Zedong, Kim Il-sung, Ceausescu, Mengisto (Ethiopië) en Duvalier (Haïti). Op internet lees ik: ‘Angst en geweld zijn voor een dictator niet voldoende om alleenheerschappij te waarborgen. Aan de basis van elke succesvolle dictatuur lag één fundamenteel principe, namelijk de cult van persoonsverheerlijking, ten grondslag. Rob Hartmans voegt daar in het Historisch Nieuwsblad aan toe: ‘Om aan de macht te blijven was terreur noodzakelijk, maar op de langere termijn werkte persoonsverheerlijking beter. Iedereen werd gedwongen om te liegen. En als iedereen liegt, weet je niet wat een ander werkelijk meent, zodat het moeilijk is om medestanders te vinden voor een samenzwering tegen de leider.’

In mijn rubriek leg ik bij voorkeur meer nadruk op de actualiteit dan op het verleden. Reden om mij af te vragen in hoeverre wat Dikötter schrijft van toepassing op met name alleenheersers als Trump, Poetin en Xi Jinping. Ik zie gelijk veel overeenkomsten. Hoe bijvoorbeeld Trump aan persoonsverheerlijking doet door zijn jacht op vredesprijzen. En hoe Poetin Russen via allerlei vormen van propaganda tot liegen dwingt. Zou al dat irritante geslijm van Rutte, menig politcus en sommige koningshuizen ook bijdragen aan de verheerlijking van Donald Trump? Ik zou dat niet op mijn geweten willen hebben.

Die persoonsverheerlijking komt nog mooier uit de verf in ‘Dictator Style’ (2006).Op Het boekje ziet er mooi vormgegeven uit, maar ik wil er niet te veel woorden aan vuil maken.  Hier gaat het om vooral om beelden van de biotoop van zestien schurken, waarvan de meesten al niet meer leven. Ze omringen zich door pracht en praal, maar het is net of ze niet goed weten hoe er mee om te gaan. Ik zie opvallend veel grote bureaus. Wat erop ligt is meestal keurig geordend. Toch vraag ik mij af hoe vaak en lang die schurken daarachter daadwerkelijk hebben doorgebracht. Ons komt een kille wereld van kristallen kroonluchters, tijgervellen en gouden kranen tegemoet.

Nog nieuwsgieriger ben ik naar de boeken en beelden over de dictatoren van nu. Plus het antwoord op de vraag hoe de huidige dictaturen zich zullen ontpoppen? Zullen zij de nieuwe wereldorde gaan bepalen of sneuvelen? Laten we hopen dat een sociaal getinte democratische staatsvorm aan het langste eind trekt.

Volgende keer: robotwapens.