Deze media zijn helemaal niet geïnteresseerd in homo-acceptatie

Het was niet te missen in het nieuws: “homo-acceptatie daalt sterk onder jongeren”. Bij die zin begonnen mijn alarmbellen te rinkelen. Homo-acceptatie? Is dat echt een begrip? Accepteert tegenwoordig niet iedereen gewoon dat mensen verliefd worden en dat dat geen keuze is? Blijkbaar niet. Ook jongeren niet, want volgens het onderzoek is de acceptatie daar in een paar jaar tijd flink afgenomen.

Terwijl ik dacht dat we met dit nieuws wel rock bottom hadden bereikt, werd ik pas echt met stomheid geslagen toen ik sommige videoreportages over dit onderwerp op mijn tijdlijn zag. Het is ontzettend belangrijk dat hier aandacht voor is. Juist omdat uit het onderzoek blijkt dat de acceptatie onder jongeren afneemt, moeten we het hierover hebben en dit soort nieuws delen op plekken waar zij media tot zich nemen. Maar de manier waarop een aantal media vervolgens over dit onderwerp berichten, vind ik op z’n zachtst gezegd opmerkelijk. Want zonder het ooit letterlijk te zeggen, wordt er wel een heel duidelijke suggestie gewekt over waar die dalende acceptatie vandaan zou komen.

Ik neem je even mee. In die video’s komen steeds ongeveer dezelfde ingrediënten terug. Je ziet bijvoorbeeld eerst een jongen met een migratieachtergrond (liefst ook met een Gucci-petje) die vertelt dat hij vindt dat homo zijn niet kan. Vervolgens een aantal witte jongeren die zeggen dat ze geen probleem hebben met homo’s. En als kers op de taart de witte 50-plussers die dingen vertellen als: “er komen steeds meer andere mensen en andere culturen naar Nederland, die een andere visie hebben” en “daardoor verlies je de vrijheid die wij gewend zijn”. 

Natuurlijk bestaan er jongens met migratieachtergrond die zo denken, en natuurlijk mag je dat laten zien. Het probleem zit hem in wat je vervolgens met zo’n jongen doet. Als je vijf witte jongeren filmt die homo zijn prima vinden en daar één jongen met migratieachtergrond tegenover zet die zegt dat homo zijn niet kan, dan is hij ineens niet meer alleen een jongen met een mening. Door de selectie en montage komt hij symbool te staan voor een hele groep. Terwijl je op basis van die paar mensen helemaal niet kunt zeggen dat zijn mening representatief is voor iedereen met dezelfde achtergrond.

Door deze benadering wordt al snel de suggestie gewekt dat Nederland vroeger tolerant was en dat die tolerantie nu onder druk staat door “andere culturen” en migratie. Alsof we ooit met z’n allen vredig in een soort roze Nederlandse bubbel leefden en de problemen pas begonnen toen “de buitenlanders” die bubbel met hun Gucci-petjes popten.

Maar wie haalt deze media even terug naar de werkelijkheid? Nederlandse homo-acceptatie is helemaal geen eeuwenoude traditie. De brede maatschappelijke acceptatie van homoseksualiteit is vooral vanaf de jaren zestig en zeventig sterk toegenomen. Daar hebben generaties voor gestreden. Nederland is niet op een ochtend wakker geworden en heeft besloten: zo, vanaf vandaag zijn wij een tolerant land. Het verhaal dat “wij vroeger tolerant waren en dat buitenlanders dat hebben verpest” is daarom historisch gezien een sprookje. 

Zo verschuift de aandacht van het daadwerkelijke probleem: hoe zorgen we ervoor dat homofobie onder jongeren wordt aangepakt? naar een wij-zij verhaal over “andere culturen” die onze vrijheid zouden afpakken. En dat is niet zomaar een onschuldig frame. Media spelen een belangrijke rol in hoe mensen naar maatschappelijke problemen kijken. Als je telkens dezelfde groepen tegenover elkaar zet, beïnvloedt dat beeldvorming. 

Daarom is het zo belangrijk om kritisch te blijven kijken naar hoe verhalen ons worden voorgeschoteld. Kijk niet alleen naar wat er wordt verteld, maar ook naar wie er aan het woord komt, wie tegenover wie wordt gezet en welke verklaring daardoor het meest voor de hand lijkt te liggen. Gaat zo’n filmpje daadwerkelijk over de afname van homo-acceptatie onder jongeren? Of wordt het probleem ondertussen gebruikt om een groter wanhoop verhaal over migratie, cultuur en “onze” vrijheid te vertellen?

Want dat de homoacceptatie onder jongeren afneemt, is ernstig genoeg. Daar hoeven we geen groter verhaal over ‘de buitenlanders’ van te maken om het belangrijk te vinden. Sterker nog: door dat wel te doen, verdwijnt de homo-acceptatie waar het allemaal mee begon langzaam naar de achtergrond. We hebben het ineens over migratie, over cultuur, over wie er wel en niet bij Nederland hoort.  Ondertussen blijven de belangrijke vragen uit het onderzoek liggen. Vragen zoals waarom neemt de homoacceptatie onder jongeren af?

Misschien moeten we die vraag eerst eens serieus gaan beantwoorden. Zonder alvast tevoren te besluiten bij wie we het antwoord willen vinden.