Joop

Des te meer goed 'vervalste' kunst, des te beter

  •  
10-11-2020
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
898px-Nina_Kogan_Komposition_1920

© Werk van Nina Kogan

Voortdurend in het achterhoofd het gevoel moeten hebben dat we staren naar een beroemd en origineel werk, dat verstoort het fundamentele debat over mooi of lelijk
Het is reuze grappig dat er iets ontdekt is dat we al wisten. Al voor de val van de Muur en het imploderen van de Sovjet-Unie kwamen karrevrachten vol kunst naar het Westen, onder meer van El Lissitzky en Nina Kogan. Iedereen wist, of kon weten dat dat niet allemaal zuivere koffie was. Nu bekent het Museum Ludwig in Keulen dat veel van de schilderijen van Russische avant-gardisten, die in het museum aan de wand prijken, niet “authentiek” oftewel “vals” zijn.
Het echt grappige aan de hele affaire is, is dat er eigenlijk helemaal geen probleem is. Laten we ons focussen op de hamvraag: vonden we die schilderijen tot nu toe mooi, zelfs zo mooi dat we ze graag aan de wand van het museum vastspijkerden, of in andere gevallen het welgestelde woonhuis mee vol hingen? Absoluut, en niet zelden wilden kopers daar een mooie som voor op tafel leggen. En op veilingen klopte de veilingmeester veel van zulke schilderijen af op een bedrag met menige nul. Kortom, we waren dus in ons nopjes met die werken.
Nu blijken veel van die schilderijen niet authentiek te zijn, waarschijnlijk door iemand anders gemaakt dan door de aangeduide kunstenaar. Maakt die wetenschap de betreffende schilderijen ineens minder mooi of belangrijk? Dat kan toch niemand met droge ogen beweren! We vonden ze fantastisch, maar nu komen er twee stoorzenders in het spel die onze blik vertroebelen. Aan de “vervalste” werken moet een ander, c.q. lager prijskaartje worden gehangen, en we hebben niet meer het “echte”, het “originele” in huis.
Laten we beginnen met de prijs te fileren. Het is niet moeilijk om toe te geven dat de fabuleuze bedragen die voor bekende kunst gerekend worden absurd zijn. Dat heeft niets meer met kunst te maken maar meer met mensen die voor hun bergen geld een investeringsobject zoeken. Aan dat te vele geld moeten we door belastingheffing en het sluiten van financiële sluiproutes een einde maken, maar dat is een ander verhaal. Terug naar de waanzinnige bedragen voor kunst. Het is een zegen als veel perfect gemaakte zogenaamde vervalsingen op de markt komen. Des te meer, des te beter, en vooral veel verwarring over “echtheid”. Dan dalen de prijzen vanzelf.
Over echtheid valt natuurlijk ook een appeltje te schillen. Wat doet het er toe of je een schilderij bezit dat door kunstenaar X zelf geschilderd is, of door een goede schilder uitmuntend nagemaakt? In beide gevallen kan je tevreden zijn: je hebt iets in huis dat je oog blijft bekoren. Ook hier geldt weer, des te meer echt of onecht, des te beter. Neem de Zonnebloemen van Van Gogh. Wat een vreugde is het als er daar veel meer schilderijen van bestaan en veel meer mensen ze met hun eigen ogen kunnen aanschouwen. Des te meer er van zijn, des te groter de esthetisch gedeelde vreugde.
We moeten toegeven dat het begrip “originaliteit”  als belangrijke waarde een relatief recent Westers verzinsel is. Het plaats het geniale individu op een wel erg hoog voetstuk. Dat vertroebelt het wezenlijke debat dat we als mensen onderling kunnen en moeten voeren over waarom een bepaalde uitdrukkingsvorm ons aanspreekt en zelfs ons hart raakt. En waarom dat voor anderen anders uitpakt. Voortdurend in het achterhoofd het gevoel moeten hebben dat we staren naar een beroemd en origineel werk, dat verstoort het fundamentele debat over mooi of lelijk, over belangrijk of prul.
Het besef dat er veel goed gemaakte valse kunst in omloop is – en hopelijk veel bijkomt – neemt een last van onze schouders af. Laat die zogenaamde niet-authentieke werken gewoon in het museum hangen, en geniet ervan.

Meer over:

opinie, kunst,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (16)

CharlesdeValois
CharlesdeValois12 nov. 2020 - 12:58

Er zijn werken die niet na te maken zijn. Vaak lijken dat kliederwerken. Maar dat komt omdat een kunstenaar vrijheidsgraden toelaat-dat vind hij mooi- en die zijn nauwelijks na te maken in het gehele werk.

JanB2
JanB211 nov. 2020 - 16:23

De idiotie binnen de kunsthandel heeft langzaam gorteske vormen aangenomen. Het kleren van de keizer gehalte is groot. Het meest absurde voorbeeld is de "Salvator Mundi" die door de ene groep specialisten aan Leonardo Da Vinci wordt toegschreven en door de andere (wat kleinere) groep nog steeds aan een navolger of iemand uit de kring rond Leonardo Da Vinci. Laat men zich leiden door de opinie van de eerste groep dan brengt het werk een half miljard op (zoals ook gebeurde bij de veiling bij Christie's in 2017), volgt men de 2e groep dan brengt het doek wellicht nog geen 100.000 Euro op en misschien wel veel minder dan dat. Vraag: wordt de Salvator Mundi er kwalitatief een beter of een slechter werk op als het respectevelijk wel of niet door Da Vinci is geschilderd? Tijdens het onstaansproces goldt één en ander wellicht wél natuurlijk. De kans dat Leonardo Da Vinci een topwerk afleverde was nu eenmaal stukken groter dan wanneer een minder getalenteerde kunstenaar aan het werk ging ((vooropgesteld dat beiden hun werk helemaal afmaakten). Maar nadat het werk af staat men voor voldongen feiten . Dan is het wat het is en niet meer dan dat. Niet in de kunsthandel echter. Daar betaal je voor een naam, niet voor een werk. En lieden die dergelijke werken kopen waarderen ze vaak niet om wat het zijn maar om wat ze ervoor betaald hebben. Decadent is het juiste woord hier.

DanielleDefoe
DanielleDefoe11 nov. 2020 - 14:14

Mijn meterkastje is een suprematistisch meesterwerk in zwart en wit. Er zit een asymmetrisch kruis van latjes op de voorkant. Zonder voorbeeld zou ik niet op het idee zijn gekomen dat zwart te schilderen (op een witte ondergrond). Met de kunstenaar achter een werk heb ik niets, al vod ik het wel een leuk detail dat Malevich als tekenaar bij de spoorwegen werkte om een treinkaartje Moskou bij elkaar te kunnen sparen.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 nov. 2020 - 14:19

vond

Dick Roelofsen
Dick Roelofsen11 nov. 2020 - 10:18

Als ik dit zo lees zijn musea dus eigenlijk gewoon overbodig, voor hetzelfde of minder geld als een entreekaartje voor het Rijks kun je ook gewoon een koektrommel of poster kopen met de Nachtwacht, hoewel je voor de Duckwacht dan vreemd genoeg weer naar datzelfde museum moet. https://www.rijksmuseumshop.nl/nl/puzzel-duckwacht

1 Reactie
Tom7
Tom711 nov. 2020 - 16:34

@Ekiz Dat kan een toegevoegde waarde geven, maar toch.... `Guernica´ 3D Picasso https://www.youtube.com/watch?v=jc1Nfx4c5LQ Voorbeeldje de veel geroemde plafondschilderingen in de Sixtijnse kapel van Michelangelo, gaf mij toen ik het in het echt zag het idee of ik naar eerste uitgave van de Donald Duck zat te kijken, terwijl toen ik het beeldhouwwerk ´de Pietà´ ook van Michelangelo´ in de St Pieter in het echt zag, werd overweldigd en ik naar lucht moest happen.

Biertje2
Biertje211 nov. 2020 - 10:05

Kunst is nooit fals. Maar het gaat hier om beleggingsobjecten. (super)rijken willen bezit buiten de belastingen houden en kunst kan daar prima voor gebruikt worden. Maar dan moet er wel een soort exclusiviteit op heersen. Een kopie van een Rembrant mag geen "kunst "zijn, want dan komt het geld van de (super) rijken in gevaar. Kunst gaat er niet om of het mooi is, maar hoe het bruikbaar gehouden kan worden als geldswaardevervanging. Kunst is dus een soort Bitcoin. Misschien moet er eens een versleuteling op losgelaten worden, zodat het meer een soort cryptocurency wordt voor beleggers, terwijl mensen het object gewoon voor 0,25 in huis kunnen halen.

1 Reactie
JanB2
JanB211 nov. 2020 - 16:25

Je hebt een punt.

Tom7
Tom711 nov. 2020 - 7:03

Voor mij persoonlijk is het verhaal achter de kunstenaar, en hoe hij als subject dat verhaal tot object maakt. Welke vervolgens weer door de aanschouwer, toehoorder, of lezer via een eventuele zielsverbondenheid gesubjectiveerd wordt, en hiermee tot inspiratie, verwerking (catharsis), ondersteuning in zijn eigen leven kan leiden. Schopenhauer heeft het voor mij mooi beschreven. https://mens-en-samenleving.infonu.nl/filosofie/130929-schopehauer-en-de-kunst.html Ik denk dat de reeks van Jeroen Krabbé over Chagall fantastisch heeft laten zien, hoe verwerking van lijden tot esthetische hoogtes kan leiden. Op 28 min in bijgevoegde aflevering, kan je zien hoe Chagall zijn lijden(sweg) op zijn wijze in zijn opus magnum naar liefde heeft vertolkt, door de hemel van het operagebouw in Parijs onbetaald te beschilderen. https://www.npostart.nl/krabbe-zoekt-chagall/05-05-2020/AT_2127973

2 Reacties
Gaz Typari
Gaz Typari11 nov. 2020 - 8:24

Maar goed, van een boek zijn ook meerdere exemplaren, zodat iedereen het kan lezen. Ook voor boeken met plaatjes geldt dit. Dan voel je de lijdensweg van de kunstenaar (auteur) toch ook?

Tom7
Tom711 nov. 2020 - 9:49

Beste Gaz Typari, Denk dat de Filosoof Heidegger waarschuwt voor datgene waar schrijver van deze opinie min of meer voor pleit. Heidegger waarschuwt namelijk dat kunst niet haar ogen mag sluiten voor de waarheid, hij doelt daarmee op een tweesprong: aan de ene kant het gevaar dat ook zij vervalt tot bestand, en onderdeel wordt van het bestellen, aan de andere kant de opdracht dat zij zich binnen haar verwantschap met de techniek haar hogere wezen toe eigent. Opiniemaker getuigt hier min of meer een fan te zijn fijn snelle platte verkoopplaatjes voor de massa in programma,s zoals De Wereld Draait Door. Terwijl de diepte van een verhaal, muziek of een schilderij, eerder op integere wijze op TV, prachtig naar buiten werd gebracht, via resp, 'Boeken' met Wim Brands, Vrije Geluiden bij de VPRO, of het kunst programma met aandacht voor schilders en hun achtergrond met Pierre Janssen of nu Krabbé. Paul Cezanne "De natuur is niet aan de oppervlakte, maar in de diepte. De kleuren zijn een uiting van deze diepte aan de oppervlakte; zij rijzen op vanuit de wortels van de wereld." Maar goed als je in staat bent zielsverbondenheid van uit je eigen (subjectieve) manier op orginele wijze naar buiten te brengen is dat een verrijking of verheffing van het al bestaande. Fijne dag nog. Ane Brun ~True Colours~ https://www.youtube.com/watch?v=SPI_3U8I0I4

Nick the Stripper
Nick the Stripper10 nov. 2020 - 23:36

Ik vind het allemaal wel best. Vals, echt, met of zonder certificaat, whatever. Maar bij dat alles moeten we niet vergeten dat het schilderen in de stijl van El Lissitzky alleen maar mogelijk is, omdat Lissitzky die herkenbare stijl ontwikkelde, in de eerste plaats. Dat is zijn werk, zijn proces, zijn talent en zijn visie. En of het nou een westers verzinsel is of niet: dat wil ik best wel geniaal noemen. Of bepaalde losse schilderijen vervolgens al dan niet door de Russische avant-gardist geschilderd zijn is alleen boeiend voor mensen die kunst als belegging zien.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 nov. 2020 - 13:10

Kasimir Malevich en andere suprematisten zijn so-wie-so niet te betalen. Gelukkig mag je af en toe naar hun werk kijken. Tenzij de een of andere rijkaard het in een kluis laat verdwijnen.

nikita72
nikita7210 nov. 2020 - 18:51

Vroeger geloofden mensen dat relikwieën geneeskrachtige werking hadden. Dus verzamelden ze (in kerken) kleding, haarlokken en stukjes bot waarvan gezegd werd dat die ooit aan een heilige toebehoorden. Tegenwoordig doen verzamelaars dit. Want een voetbal waar ooit de heilige Johan Cruyff tegenaan geschopt heeft, is natuurlijk veel meer waard dan de andere voetballen.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 nov. 2020 - 13:13

Relikwieën waren een verdienmodel. Hordes pelgrims gaven geld uit, ook in de locale horeca.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland10 nov. 2020 - 18:39

Eigenlijk is het een soort roofkunst - profiteerden van de val van de sovjetunie om snel kunstschatten te bemachtigen