Derksen en Moszkowicz laten met hun reacties op Sophie Straat precies zien waar het probleem zit

Girls to the front! Zo klonk het voor het eerst begin jaren negentig, toen Kathleen Hanna van de punkband Bikini Kill haar optredens stillegde totdat de vrouwen vooraan stonden. ‘Girls to the front’ is een dertig jaar oude feministische punktraditie, en met goede reden: vrouwen werden in hardcore- en punkscenes letterlijk weggedrukt door agressieve moshpits, liepen blauwe plekken op en werden aangerand door de mannen vooraan. ‘Girls to the front’ was geen slogan maar een veiligheidsmaatregel voor ruimtes die overheerst werden door (witte) mannen. Tot op de dag van vandaag gebeurt het op podia over de hele wereld. In 2025 schreef nota bene 3voor12 er nog een heel artikel over.

Sophie Straat bouwde tijdens haar optreden op Down the Rabbithole voort op dertig jaar feministische punk en scherpte die aan. Waar "girls to the front" ontstond in een tijd waarin vooral in man/vrouw werd gedacht, maakt Sophie ruimte voor het hele FLINTA-spectrum (iedereen die zich identificeert als Female (vrouwelijk), Lesbian (lesbisch), Intersex (intersekse), Non-binary (non-binair), Trans of Agender (gendervrij)). Daar zit haar kunst. Sophie Straat is een kunstenaar en haar stem is haar materiaal. De FLINTA-oproep is onderdeel van haar werk en wie tijdens haar werk in de zaal staat, is op dat moment onderdeel van haar performance.

Fempunker Sophie Straat stond op de schouders van de Riot Grrrrl-scène toen zij tijdens Down the Rabbit Hole 2026 ‘alle witte mannen naar achteren’ verzocht. Sterker nog, Sophie gaf er zelfs een nieuwe betekenis aan door niet alleen vrouwen centraal te stellen. Haar politiek is intersectioneel en daar zouden we haar in moeten aanmoedigen. Sophie Straat creëerde even ruimte voor wie in onze samenleving wordt weggedrukt: voor iedereen behalve witte mannen. 

Laten we duidelijk zijn over wat FLINTA is en wat het niet is. Het is geen pleidooi voor een samenleving waarin vrouwen, lesbische, intersekse, non-binaire, trans en agender personen méér macht krijgen dan cis-hetero mannen. Het is een tijdelijke ervaring van voorrang, een paar minuten, voor groepen die daarna statistisch gezien altijd weer achteraan aansluiten. Het doel is gelijke kansen en veiligheid totdat er structureel meer gelijkwaardigheid is.

Johan Derksen, die op televisie "dat kutwijf" roept, en Bram Moszkowicz, die ‘discriminatie op basis van geslacht en huidskleur’ erbij haalt, illustreren Sophies punt: een groep die gewend is overal alle ruimte te krijgen, staat die ruimte niet af. Een groep die simpelweg óveral statistisch oververtegenwoordigd is, ook aan talkshowtafels en in de advocatuur. Over systematische ongelijkheid hoor je mensen die Sophie Straat nu veroordelen, zoals Johan, Bram en de hunne niet. Sophie Straat draait onze realiteit even om en het land is te klein: omdat een groep mensen die gewend zijn altijd alle ruimte te krijgen die ze maar willen, hun ruimte voor heel even moesten opgeven aan mensen die meestal moeten vechten voor hun plekje. 

Dolle Mina staat voor een gelijkwaardige samenleving. Om daar te komen steunen we artiesten en initiatieven die ruimte geven aan FLINTA. Het doel van FLINTA centraal stellen is gelijke kansen en veiligheid, totdat er structureel meer gelijkwaardigheid in de samenleving is. Is die er al? Nee. Dus ‘Go Sophie!’ en alle anderen die  hiervoor ruimte maken. We kunnen niet wachten tot meer kunstenaars dit onrecht aan de kaak stellen en de gevestigde orde flink op zijn grondvesten laten schudden. Dat is immers wat punk is: F#ck the system! 

De hypocrisie van de haat die Sophie Straat krijgt geeft kraakhelder weer hoe we naar vrouwen kijken die ruimte opeisen. Vrouwen die hun ruimte ook aan anderen geven. Vrouwen die zich objectiveren, sexy dansen in videoclips en op podia en die bewust inspelen op de ‘male gaze’ worden geaccepteerd en zelfs toegejuicht. Vrouwen die zich binnen de mannelijke blik bewegen vormen namelijk geen gevaar voor de gevestigde orde. Vrouwen die voldoen trekken het maatschappelijke beeld van de witte man als het absolute middelpunt niet in twijfel, omdat zij in de populaire cultuur uitsluitend voor mannen lijken te bestaan. Als een vrouw afwijkt, wordt ze flink bekritiseerd en aangevallen. 

Dolle Mina heeft een maatschappijkritische functie, maar activisten zijn niet verantwoordelijk voor het samenstellen van de maatschappelijke agenda: dat horen we allemaal binnen ons eigen bereik te doen. We kunnen de maatschappij niet zo inrichten dat we wachten totdat de dolle mensen onder ons de kar trekken. Activisten strijden vaak vanuit hun eigen doorleefde ervaring en hun eigen pijn. We kunnen niet in slaap vallen als zij even geen ruimte hebben om in actie te komen. Wij waren bezig met een demonstratie tegen seksueel geweld, met seksisten in de media en met het ontbrekende slachtofferperspectief in het publieke debat: naast onze eigen volle levens. We hadden gehoopt dat de muziekindustrie haar verantwoordelijkheid zou nemen en het niet aan anderen zou overlaten. Blijkbaar zijn activisten toch weer nodig om maatschappijkritiek te leveren, voordat de sector wakker wordt.

Dat Sophie Straat vrijwel geen steun heeft gekregen vanuit de festivalsector en de journalistiek en dat zij een stortvloed aan haat en bedreigingen helemaal zelf heeft moeten oplossen, vinden wij niets minder dan schrijnend. De muziekindustrie verdient aan Sophie Straat haar optreden, maar neemt vervolgens geen verantwoordelijkheid voor haar veiligheid. Journalisten doen gretig verslag zonder enige historische context te geven bij de actie van Sophie en sleuren haar hoofd daarmee aan de haren het hakblok op. De muziekindustrie exploiteert vrouwen commercieel, maar achter de schermen is het nog altijd een bolwerk van structurele ongelijkheid, misogynie en grensoverschrijdend gedrag. 

Dolle Mina roept 3voor12 op om hun verantwoordelijkheid te nemen en te tonen dat ze belangrijke stemmen, zoals die van Sophie Straat, beschermen. Wij eisen dat de poortwachters van het publieke debat ruimte geven aan meerstemmigheid en berichtgeving verantwoordelijk duiden. Zoek actief naar stemmen die andere perspectieven aanhalen dan alleen het onderbuikgevoel; zeker bij een punktraditie die zo bekend is, is een simpele Google-zoekopdracht genoeg. Feministische punk affikken zonder enige historische duiding of enige notie van hoeveel mensen blij zijn met de kunst van Sophie is roekeloos. Dankzij ‘Girls to the front’ konden mensen die normaal worden weggedrukt eindelijk even vrij bewegen. Mensen mochten eindelijk vooraan staan, ze mochten gewoon even zijn.

Sophie dankjewel voor wie je bent en dankjewel voor wat je doet. Wij waarderen je. Altijd. Wij hopen dat vele artiesten jouw voorbeeld zullen volgen. 

Dieuwke, Dionne en Léjanne

illustratie: @meraldvdw