Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Kwart van de VS wordt onleefbaar heet als gevolg van klimaatcrisis

Temperaturen lopen op tot boven de 50 graden Celsius
Joop

Depressie, wat is dat eigenlijk?

  •  
14-08-2014
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
'Anders dan verdriet, waarbij je nog wel emoties voelt, kenmerkt depressie zich door hopeloosheid en vervlakking van gevoelens'
Onlangs overleed Robin Williams. De clown die de wereld liet bulderen en schateren. De acteur ook die ons met briljant spel imponeerde en ontroerde. Zijn dood lijkt, naar verluid, zelfgekozen als gevolg van depressiviteit. Velen van ons begrijpen niet waarom zo’n succesvol feestbeest en pretmaker als Robin Williams onder een depressie kon lijden. Hij had toch alles? Talent in overvloed, succes, liefde en rijkdom. Hij werd bemind en bejubeld door zowel zijn publiek als collega’s. Waarom kon juist hem dit overkomen?
Het antwoord is verbazend eenvoudig. Het heeft niets met rationele redenen als ogenschijnlijk perfecte uiterlijke omstandigheden te maken. Die doen er bij deze afschuwelijke ziekte, die je overvalt, ineens allemaal niet meer toe. Noch is het een gevolg van veronderstelde persoonlijke tekortkomingen. Niemand kiest ervoor depressief te zijn. Depressie kiest jou.
Erfelijke factoren Het kan ons allemaal overkomen. Een op de zeven mensen krijgt ermee te maken. Ongeacht leeftijd, geslacht, graad van intellect of maatschappelijke status. Ja, zelfs als je prins Claus heet. Soms spelen erfelijke factoren een rol, maar ook biologische processen in het brein of onverwerkte traumatische ervaringen uit het verleden – zoals een echtscheiding of het verlies van een dierbare – kunnen een rol spelen. Net als geestelijke of lichamelijke terreur. Of het krijgen van een baby. Soms is er zelfs geen reden te vinden.
Wat depressie inhoudt is amper uit te leggen. Je begrijpt het pas als je het hebt meegemaakt. Ik ben arts noch psycholoog, maar ik ga het, als ervaringsdeskundige, toch proberen. Bij een depressie is er niets meer waar je blij van wordt. Nergens haal je meer vreugde uit en niks interesseert je nog. Je bent onverschillig in alles. Depressiviteit is een aanhoudende staat van bodemloze inktzwarte somberheid. Je leeft mentaal in een hel.
Vervlakking Depressie is niet hetzelfde als verdriet, maar kan er wel het gevolg van zijn. Zo kan iemand die verdriet heeft wel nog lachen om een hilarische situatie. Waarbij gedurende dat lachen het verdriet voor even niet gevoeld kan worden. Omdat je tijdens lachen namelijk geen geestelijke pijn kunt ervaren. Lachen is inderdaad gezond. Depressie ontneemt je zelfs de lach. Anders dan verdriet, waarbij je nog wel emoties voelt, kenmerkt depressie zich door hopeloosheid en vervlakking van gevoelens.
Een vorm van gevoelloosheid waarbij je zelfbeeld keldert. Je voelt je letterlijk nutteloos, waardeloos en – continu – diep neerslachtig. Alle levenslust lijkt je te hebben verlaten. Het bestaan ervaar je als een zware last die je overal mee naartoe zeult. Het is een staat van geestelijke pijn die zo hevig kan zijn dat je hem maar wat graag zou inruilen voor fysieke pijn. Of zelfs het gemis van een ledemaat. Alles heb je ervoor over om die donkere droefheid die je gevangen houdt, niet meer te ondergaan. Wanneer de diepe triestheid meedogenloos aanhoudt, kan zelfs de wens ontstaan om er maar niet meer te zijn. Zodat je de nimmer aflatende pijn niet meer hoeft te voelen. Het is de moedeloze gesteldheid die daadwerkelijk levensbedreigend is.
Niets interesseert je nog Depressie vreet energie. Trekt je leeg. Zelfs de gave om simpele problemen op te lossen, is verdwenen. Het ontneemt je de vaardigheid om helder en systematisch te denken. Je wordt zelfs in kleine beslissingen totaal besluiteloos en er komt niets meer uit je handen. Al je krachten lijken verloren en je ziet geen uitkomst meer. Niets interesseert je nog, geen krant, geen tv, geen speelfilm, geen muziek, geen wereldnieuws, en ook je omstanders laten je koud.
Je voelt je schuldig jegens je dierbaren en je voelt je tot last. En dat ben je ook, want leven met een depressief iemand is loodzwaar. Je valt af. Geen gerecht smaakt je nog. Je functioneert niet meer. Je verwaarloost alles, anderen en jezelf. Je bent altijd moe. Doodmoe. De motivatie om jezelf op te pakken om te gaan sporten (wat een heel goed medicijn kan zijn tegen depressie) of om überhaupt de deur nog uit te gaan, kun je niet meer opbrengen. Ook de zelfdiscipline om toch maar aan het sociale leven deel te nemen is vergaan. Niets van wat anderen te melden hebben, komt nog bij je aan. Geen glimlach, liefkozing of schouderklop brengt je enige troost. Je bent te ver weg binnenin met overleven bezig.
Inwendig schreeuw je om hulp Inwendig schreeuw je om hulp maar tegelijk wil je met rust gelaten worden. Goedbedoelde, liefdevolle pogingen van partners, familie, vrienden en omstanders om je op te beuren hebben een averechts effect. Omdat ze geen flauw idee hebben van wat je meemaakt, voel je je onbegrepen, hetgeen de verwijdering nog sterker maakt. Je trekt je terug. Geen vakantie, feestje of ontroerend muziekstuk kan je nog bekoren. Omdat de oorlog in je hoofd je overal achtervolgt. En alleenheersend de allesbepalende boventoon voert. Je snapt de vrolijkheid van anderen niet en ontwijkt die.
Is er dan niets wat al die dierbaren voor je kunnen doen? Toch wel. Ze kunnen je laten praten en naar je luisteren. Luisteren, zònder je van advies te dienen. Vooral géén goede raad! En ook geen medelijden. Simpelweg gehoord worden helpt als je aan de grond zit. Als je schaakmat staat. Dit luisterend oor is ook het signaal van je omgeving dat jouw depressiviteit er mag zijn. Dat brengt enige verlichting. Het verzacht de schuld en schaamte die je voor je ziekte voelt. Want dat is depressie, een ziekte. Een geestesziekte die wel degelijk kan genezen. Heel veel mensen deden dat al. Met groot succes. Ook al zullen er in sommige gevallen residuen blijven. En bestaat er een kans op terugval.
Vernietigende denkpatronen Wat kun je doen als je gegrepen bent door deze hel? Wacht niet af. Zoek professionele hulp. Met therapieën kunnen je vernietigende denkpatronen gekeerd worden. Door je gedachten op waarheid te onderzoeken kunnen destructieve denkwijzen ontkracht worden. En kunnen vervangende, helende denkpatronen je weer gezond maken. Voor sommigen zijn ook medicijnen een grote uitkomst, al lijken die niet in alle gevallen geheel zonder risico.
En wat kun je zelf doen als je geen baat vond bij therapie? Je kunt de pijn aanvaarden. Door hem volledig te voelen. Laat hem niet voor 99 maar voor 100 procent toe. De droefheid mag er van je zijn. Oké, daar is misschien wat lef voor nodig, maar als je je verzet tegen je pijn opgeeft, ‘goedvindt’ dat hij er is en hem nadrukkelijk doorleeft, ga je merken dat ie geleidelijk aan kracht verliest. Het is dit verzet dat een niet te onderschatten deel van het leed uitmaakt. En, heel belangrijk, blijf in het nú.
Doorvoel de pijn Verwerp terroriserende gedachten over het verleden en angsten voor de toekomst door in het nú te blijven met je denken. En onderga vrijwillig datgene wat er nú gevoeld moet worden. Het is er. Geef je weerstand op en doorvoel de pijn. Compleet. Dit staken van je verzet tegen je zielenleed lijkt doodeng omdat je denkt dat daarmee de pijn verergert. Maar alleen wanneer die pijn door-en-door beleefd mag worden, blijkt ie juist langzaamaan aan intensiteit te verliezen. De pijn wordt er dragelijk door. “What you resist, will persist” luidt het Engelse spreekwoord. Dat waartegen je je verzet, houd je in stand.
Net als bij verdriet, dat ook door intense protestloze beleving aan kracht verliest, is ook het aanvaarden van je zielenpijn de weg naar het eerste zonnestraaltje. En juist dat eerste zonnestraaltje aan de horizon brengt die verloren gewaande hoop bij je terug. Het is het begin van je genezing. En elk sprankje nieuwe hoop is dan een godsgeschenk voor je. Want je ontdekt dat er toch een weg terug is.
Oordeel nooit Heb je zelf nog nooit te maken gehad met depressie, en ik heb het hier niet over een paar weekjes down zijn, prijs jezelf dan gelukkig. Letterlijk. Want je bent gespaard gebleven. Heb begrip voor hen die er mee leven. En oordeel nooit over hen die dat niet meer konden. Ze hebben gestreden tot er geen enkele andere route meer overbleef. Ze waren het strijden moe.
Voor alle duidelijkheid tot slot: laat helder zijn dat ik met dit stukje slechts enig inzicht heb willen verschaffen in de belevingswereld van iemand die met depressie leeft. Er zijn allerlei gradaties en vormen. Erger en minder erg. Dit was mijn perspectief. Medemensen die in zware psychische nood verkeren, adviseer ik maar één stap: zoek professionele hulp! Er is helemaal niets om je voor te schamen.
Je koos er niet voor. Het Koos jou.

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (18)

Kinner
Kinner14 aug. 2014 - 12:48

Mooi stuk Meneer Lips !

lembeck
lembeck14 aug. 2014 - 12:48

Dank je, Aad. Je beschrijft het bijzonder goed. Niemand dan een echte ervaringsdeskundige kan het onder woorden brengen hoe je je voelt als het zo ver is. Ik ben blij dat je er weer bovenop gekrabbeld bent. Net als ik. Van depressie in een Burn Out met gemiddeld 5 nachtmerries elke nacht en dito aantal angst- en paniekaanvallen overdag. Ik spreek van eind 1993, tot en met mei 1994. Dat was voor mij nummer 5. Nummer 6 viel mee. Maar 3 maanden. Oorzaak: alcohol en drugs verslaafde bovenbuurman met mes en dreigementen. Nummer 7 was in mijn nieuwe woning met alle toestanden van verhuizen en aanvragen uitkering en fouten die gemaakt werden daarmee door de gemeente. Heb 2 jaar tegen nr 8 aangehikt en ik denk dat het weer goed gaat hier. Een van mijn oplossingen: de bossen in. De natuur in. In elk jaargetijde en ook met slecht weer en storm. Vroeger wandelde ik graag langs het strand. Maar met mijn beperkingen nu (fikse reuma) is dat niet meer mogelijk. Fietsen kan wel. Bos is dichtbij. Ik wist van Robin's depressies. Maar niet hoe erg ze waren. Ik zal hem zeker missen.

JanB2
JanB214 aug. 2014 - 12:48

Zo is het inderdaad.

JoopSchouten2014
JoopSchouten201414 aug. 2014 - 12:48

'Geestelijke depressie'? Lees 'Identiteit' van Paul Verhaghe. Daar vind je genezing. ... Ik weet niet waar Robin mee zat. Zijn argumenten zijn verstikt. Wat een klote einde.

minten
minten14 aug. 2014 - 12:48

vele boeken zijn er geschreven en over deze aandoening,maar niemand kan verwoorden wat het uiteindelijk is,vergelijkingen zijn er volgens mij niet te vinden,net als elk mens uniek is,is dat ook met een depressie,en mensen die hun hoofd schudden over deze zaak en het niet begrijpen,zie en hoor ik graag want die hebben het gelukkig nog nooit ondervonden,en hopelijk zullen ze het ook nooit begrijpen

CliffClavin1993
CliffClavin199314 aug. 2014 - 12:48

Beste stuk sinds weken, dank aan Aad Lips. Helaas vergelijkt nog steeds een groot aantal mensen (een meerderheid) klinische depressie (Major Depressive Disorder, MDD) met 'een dip'. Dat is grievend voor patiënten, ongewild, maar toch. Het is ook ondogmatisch. Soms wil iemand je hardlopen opdringen, soms yoga, soms medicatie. Met dat opdringen bedoel ik: vaak zijn de kampen erg verdeeld, wat dat betreft. Dat hoeft niet.

3 Reacties
Andy40
Andy4014 aug. 2014 - 12:48

toch is het te begrijpen dat veel mensen zo denken. Je hebt toch een mooi huis, prachtige kinderen, leuke relatie enz. Je moet er echt verstand van hebben of het zelf hebben meegemaakt.

CliffClavin1993
CliffClavin199314 aug. 2014 - 12:48

Aanvulling: met 'het is ook ondogmatisch' bedoelde ik uiteraard het opiniestuk van Lips.

JannesJ2
JannesJ214 aug. 2014 - 12:48

Ik doe het niet snel, plaatjes met een citaat plaatsen, maar deze van Stephen Fry heb ik maar even te doen. Omdat ik wél een hele goede vriend had, tijdens mijn (eerdere) donkere dagen/ weken en ja, zelfs maanden. http://i58.tinypic.com/xnytjc.jpg @Andy, nee, het valt -werkelijk- niet te begrijpen dat veel mensen zo denken. En ja, je *moet* er echt verstand van hebben of het zelf meegemaakt hebben. En zelfs dan is het nog enorm complex om te kunnen bevatten. Als dat zelfs al lukt.

JoopSchouten2014
JoopSchouten201414 aug. 2014 - 12:48

Geestelijke gezondheidszorg is voor mensen met een krappe beurs niet te betalen. http://nos.nl/artikel/252084-psychische-zorg-wordt-onbetaalbare-luxe.html Wat nu?

3 Reacties
CliffClavin1993
CliffClavin199314 aug. 2014 - 12:48

Dank voor de link, Joop - tja. Bij rechts-liberale politici zijn geestelijke problemen niet zo interessant. Of ze bestaan eigenlijk niet. Of de patienten hebben gewoon niet genoeg wilskracht, waar hun voorouders die wél hadden. Bovendien komen die ziektes voor bij gemarginaliseerde mensen, zeg maar gerust: de 'onrendabelen'. En we hebben nogal wat rechts-liberale politici, die niet gehinderd worden door enige kennis op het gebied. Dat is ellendig, maar een feit. In een wereld waar geld de enige maatstaf is, daar draaien de slechtst bedeelden, de machtelozen, op voor wat de criminele praktijken van bankiers en CEOs van bijvoorbeeld woningbouwcorporaties veroorzaakt hebben. En dan gebeurt het dat ABN-Amro doodleuk de salarissen van hogere managers met 20% opschroeft, terwijl iemand in de bijstand zijn psychiater kwijtraakt. Mooie samenleving is dat. Immoreel.

lembeck
lembeck14 aug. 2014 - 12:48

Niets natuurlijk. Zulke mensen hebben dat uiteraard aan zichzelf te danken. Snap dat dan! En dus alles zelf betalen. Dat is pas echt eerlijk.... zucht.... grrr. Goed artikel weer, Joop. Het zijn inderdaad de kosten. Want ga via de GGZ dan komt je verzekering alles te weten en veel mensen zien dat dus niet zitten. Dan komt het stigma echt overal terecht. Probeer eens een goedkopere verzekering te vinden dan...

Martin007
Martin00714 aug. 2014 - 12:48

Lichamelijke zorg is voor veel mensen ook al niet meer te betalen. Alle huisartsen in Nederland zien wekelijks patiënten die hun medicijnen niet op komen halen of geen gebruik maken van de verwijsbrief voor de specialist (niet in Bloemendaal). Naarmate het eigen risico en de premie hoger en het basispakket verder uitgekleed worden, zullen meer mensen van medische hulp verstoken blijven. En helaas door toedoen van de bevolking zelf. Want zij stemmen zelf op de partijen die hun leven moeilijker maken dan nodig is. Dit gaat over de zorg. Maar ook onderwijs en een dak boven je hoofd worden steeds meer blootgesteld aan de junglewetten van "de vrije markt". Wat er vrij is aan het niet kunnen betalen van de zaken die je het hardst nodig hebt, ik zou het echt niet weten. Wat ik wél weet, is dat ik de verzorgingsstaat zeer bewust heb meegemaakt en gewaardeerd. Er was rust, regelmaat, voldoende geld en zekerheid, datgene wat een mens het meeste nodig heeft. Nu is er onrust, veel veranderingen, armoede en onzekerheid. En daardoor stress, burn-out, geweld, misdaad en nog veel meer negatieve gevolgen. De mensen die alleen zichzelf een fijn leven gunnen, geloven automatisch wat al die liberale politici ons voorschotelen. Zij vergeten echter dat ook zij niet immuun zijn voor de streken van de regering. Zij komen er iets later achter als minder gefortuneerden. Als het te laat is. http://www.maartenonline.nl/nl/artikel/28468/de-verzorgingsstaat-werkt.html

Hanns2
Hanns214 aug. 2014 - 12:48

Pet af voor dit goed geschreven artikel. Ik heb wel eens de indruk, dat we in onze samenleving niet goed meer overweg willen of kunnen gaan met de donkere kant van het leven. We opteren voor de maakbaarheid van ons gevoelsleven; die maakbaarheid leidt altijd tot afvlakking. We zijn pijn- en tegenslag-vermijdend geworden en geneigd tot diagnosticeren en medicaliseren van al te ongemakkelijke emoties. De naam van de schrijfster die sprak over de ´depressie-epidemie´ schiet me even niet te binnen. Wat niet wegneemt, dat ook ik vind dat we de `echte´ depressie zeker niet moeten bagatelliseren.

2 Reacties
meijerlahn
meijerlahn14 aug. 2014 - 12:48

"Wat niet wegneemt, dat ook ik vind dat we de `echte´ depressie zeker niet moeten bagatelliseren." ------------------------------ Al drie keer ben ik geconfronteerd met mensen lijdend aan zware depressies die zich uitten in manische buien en psychoses. In de familie, een collega en een buurman. Twee ervan hebben een einde aan hun leven gemaakt. Het is heftig. Je voelt je machteloos en boos, want alleen met professionele hulp is het misschien mogelijk om iemand uit een heel diep dal te halen. Met de huidige bezuinigingen bij de GGZ zie ik het somber in.

lembeck
lembeck14 aug. 2014 - 12:48

Zeker wordt er meer weggekeken dan een paar jaar geleden. Als je nu 'iets' hebt word je behandeld als een simulant. Heb je kinderen met Autisme, PDD-Nos, ADHD, HSP of wat er inmiddels allemaal al een naam gekregen heeft, dan krijg je te horen dat 'VROEGAH' al die kinderen gewoon meedraaiden. Punt 1 is dat er niet zo heel veel van dit soort kinderen waren en dat kan best te maken hebben met het voedsel dat we nu kunnen kopen en de kleurstoffen en weekmakers die erin zitten en het feit dat AL ons voedsel bestraald is voor we het in de winkel vinden en punt 2 was de cultuur in ons land danig anders dan nu. Kinderen zaten met soms 40 of meer in een klas en het was er doodstil als de juf of meester dat eiste. Dat is niet meer het geval. Het egoïsme is zodanig gegroeid dat het wanstaltige vormen heeft aangenomen, uit angst dat iemand een centje minder zou kunnen krijgen aan kindertoeslag o.i.d., want deze vorm van jaloezie tref je amper aan onder de mensen die afhankelijk van toeslagen zijn, maar wel bij de mensen die de kindertoeslag willen hebben, omdat ze recht erop hebben. Niet, omdat ze hun kind niet kunnen voeden o.i.d.

[verwijderd]
[verwijderd]14 aug. 2014 - 12:48

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
lembeck
lembeck14 aug. 2014 - 12:48

Monique, CIP?? CIP is het expertisecentrum voor informatiebeveiliging en privacybescherming van, voor en door overheidsorganisaties ????