De wilde wereld van de wapenhandel

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 114

Een oorlog zonder wapens is net zoiets als een café zonder bier. Ondenkbaar dus. Wapens zijn volgens de actiegroep Stop Wapenhandel (SW) de drijvende krachten achter oorlog en geweld. Daarom pleit SW voor duurzame veiligheid, niet gebaseerd op militaire macht en afschrikking, maar op het oplossen van oorzaken van conflicten.

Met die wapenhandel is heel veel mis. Nederland is de 11e wapenexporteur ter wereld. Per hoofd van de bevolking gemeten was Nederland in 2008 zelfs de grootste wapenexporteur. Rond wapenleveranties is vaak gedoe. Dat bleek ook bij het vervangen van de F-16 straaljagers door F-35 modellen. Op het internet variëren de prijzen per vliegtuig van 70 miljoen tot 26 miljard dollar.

Scheepsbouwer Damen Shipyards in Gorinchem is de laatste dagen veel in het nieuws. Het bedrijf illustreert heel aardig hoe bont het toegaat in de wereld van de wapenhandel. Miljardenorders staan op het spel. Verder wordt Damen door het Openbaar Ministerie en de FIOD verdacht van omkoping, witwassen, valsheid in geschrifte en het bewust overtreden van de sanctiewetgeving rondom projecten in Rusland. Deze verdenkingen weerhouden de Haagse politiek en het ministerie van Defensie er niet van zaken met Damen te doen en met een overbruggingskrediet van 270 miljoen euro staatssteun Damen van de ondergang te redden. De vraag is of dat zal helpen. En waar trek je als politiek een grens?

Zowel Duitsland als België hebben de aankoop van grote fregattenorders bij Damen Naval stopgezet of ze dreigen dat te doen. Damen stelt de Duitse overheid in reactie hierop aansprakelijk voor contractbreuk en eist honderden miljoenen euro’s schadevergoeding.

Het Financieele Dagblad meldt dat tijdens de NAVO-top in Turkije diverse NAVO-landen voor tientallen miljarden dollars aan militaire orders hebben geplaatst bij defensiebedrijven, waaronder het Zweedse Saab, het Amerikaanse Northrop Grunnan en het Duits-Frans-Spaanse Airbus. (FD 8/7/2026).

Over de wapenhandel via de Europese Unie staat in de NRC dat defensielobbyisten en experts in Brussel zien dat er heel veel geld is, maar dat effectief uitgeven nog amper lukt. “Het schandaal is dat Europa zoveel geld uitgeeft en er zo weinig voor terugkrijgt” (NRC 18/7/2026). Met een nieuwe wet krijgt het Nederlandse kabinet volgens het AD de mogelijkheid om vergaand in te grijpen bij bedrijven in de defensie-industrie. Bedrijven kunnen in dat geval gedwongen worden om spullen te maken voor de krijgsmacht. (AD 8/7/2026).

Het zijn stuk voor stuk ontwikkelingen die niet bepaald vrolijk stemmen.