Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

De Nederlandsche Bank biedt excuses aan voor slavernijverleden

President Klaas Knot vertelt over de praktijken van zijn historische voorganger
Joop

De wereld gaat aan Grunberg ten onder

  •  
05-04-2010
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Arnon Grunberg. Een week is hij nu columnist op de voorpagina van de Volkskrant. Een cultuurpessimist voorop wat sommigen de ‘Azijnbode’ noemen, is dat geen ideale combinatie? Njet. 
Laat ik eerlijk zijn: ik stond te juichen toen ik hoorde dat de Volkskrant als nieuwe columnist Grunberg had weten te strikken. Het voelde als een voetbaltransfer: Kenneth Perez terug van PSV naar Ajax. Dan zeg je als supporter: het is een lastige voetballer maar wel ónze lastige voetballer. Inmiddels speelt Perez alweer bij FC Twente en wordt hij daar kampioen, maar dat terzijde.
De Volkskrant heeft een goede hand in transfers van columnisten: de ochtendkrant haalde ooit Martin Bril van Het Parool, Ronald Plasterk van Intermediair en onlangs Aaf Brandt Corstius van NRC.next. Om nog maar te zwijgen van de visuele columns: Sigmund en Gummbah. Allemaal schoten in de roos. Alhoewel, het unieke talent van Gummbah ging na verloop van tijd schuren, resulterend in bootladingen boze lezersbrieven. Al klaag je natuurlijk alleen over wat je stiekem toch vooral belangrijk vindt.
Laat ik mijn vrees uitspreken: Grunberg is de nieuwe Gummbah. De Volkskrant mag dan een zure krant worden genoemd (vandaar die bijnaam ‘Azijnbode’), het moet wel een klein beetje leuk blijven. En dan ben je bij Grunberg aan het verkeerde adres.
Vooropgesteld: Grunberg is een Groot Schrijver. Na de vergeefse pogingen van Mulisch (en trouwens ook zuiderbuur Claus) gaat hij toch echt de eerste Nederlandse schrijver worden die de Nobelprijs voor de literatuur wint. Een uniek, eigenzinnig oeuvre dat zich prima leent voor vertaling, verfilming of toneelversie, wie kan daar om heen? Ook de Volkskrant niet.
“Vanaf heden kunt u op deze plaats voetnoten bij de menselijke komedie aantrekken”, zo introduceerde Grunberg zichzelf op maandag 29 maart 2010. “De voetnoot maakt deel uit van de komedie, maar staat, zoals een voetnoot betaamt, boven de partijen.”
Verwacht geen luchtige voetnoten, want twee dagen later schrijft Grunberg: “Te gemakkelijk wordt aangenomen dat iedereen naar geluk streeft.” Om weer twee dagen later een somber verhaal over zijn oude moeder te schrijven. Dit weekend moest zelfs de edele voetbalsport het ontzien: “Zoals de cultuurpessimist naar de samenleving kijkt, zo kijk ik naar sport: alleen de misstanden interesseren me.” Grunberg vindt het helemaal niet erg dat PSV-voetballer Ibrahim Afellay de sportpers negeert, zolang hij maar kan genieten van dienst heerlijke elleboogstoten.
“Wat een dwaze gedachte dat voetballers, schrijvers en politici iets over hun werk te melden zouden hebben. Een beetje voetballer zou moeten fluisteren: ‘Kijk naar mijn benen, ik heb niets te zeggen.’ De wereld gaat aan commentaar ten onder.”
Kritiek op commentaar in een commentaar, het klinkt wat paradoxaal. Toch zijn het juist die paradoxen die een cynicus als Arnon Grunberg aanspreken. Zo nam hij, als opiniemaker, in zijn allereerste Volkskrant-voetnoot het fenomeen ‘opiniemaker’ op de korrel.
“We hebben leren leven met het woord ‘opiniemaker’ zoals mensen in oorlogsgebieden leven met het casino van de bomaanslag. De meeste opinies zijn snel weer vergeten. Voor hardnekkige opinies is een opinievernietiger wenselijk. […] De gemeenplaats wil dat de mening van de tegenstander vernietigd moet worden. Dit heet debat. Waarom niet beginnen met jezelf? Ik verdedig de opinie van mijn vijand. Dat is hoogwaardige assimilatie.”
Het klinkt grappig, maar toch vooral ook bitter en zwartgallig. Ik vraag me af of de gemiddelde Volkskrant-lezer dat trekt. Doorgaans stuurt die lezer boze brieven als de nieuwsredactie weer eens een te lugubere oorlogsfoto heeft geplaatst als opening. “Ook mijn kleine kinderen lezen deze krant. Nog zo’n foto en ik zeg mijn abonnement op.”
Grunberg heeft schijt aan boze lezers. Hij staat ‘boven de partijen’, dus kan hij doen wat hij wil. Die positie maakt kritiek leveren ook vele malen eenvoudiger. Wie doet alsof hij geen opiniemaker is, kan het fenomeen ‘opiniemaker’ aanvallen. Wie doet alsof hij geen commentator is, kan het fenomeen ‘commentator’ attaqueren. Dat blijft vast een tijdje leuk, maar gaat toch echt na verloop van tijd wringen. Net zoals Gummbah ging wringen.
Ik waarschuw dus maar vast: de wereld gaat aan Grunberg ten onder. Met of zonder Nobelprijs, met of zonder column op de voorpagina van de Volkskrant.

Meer over:

opinie, media

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (27)

Hanvander Horst
Hanvander Horst5 apr. 2010 - 0:33

Ik mag die Grunberg helemaal niet en als hij de Nobelprijs krijgt, moeten Noorwegen en Zweden voortaan worden geboycot, maar gisteren had ik in de metro de neiging om zijn column aan de wildvreemden tegenover mij voor te lezen. Wat had die man de kern van de zaak goed getroffen: de mentaliteit op het veld is niet wezenlijk anders dan op de f-side of hoe die vakken ook mogen heten. Zij maken elkander groot. Het is ook wáár dat voetballers zelden iets van betekenis te melden hebben omdat hun talent in hun benen zit en niet in hun tong. Het was de spijker op de kop. Het was de kern van de zaak. Het was de waarheid. In die metrotunnel had de column van Grunberg een licht ontstoken.

ViezeTonnie
ViezeTonnie5 apr. 2010 - 0:33

Zolang lezers boze brieven sturen over een lugubere oorlogsfoto, is er voor Grunberg nog een taak. En Gummbah is tijdloos, juist omdat hij niet overal een opinie over heeft.

ReneeO
ReneeO5 apr. 2010 - 0:33

Ik ken het werk van Grunberg niet, misschien omdat hij bij mij wat overkomt als een poseur, beetje irritant. Maar misschien gewoon een vooroordeel van mijn kant. Overigens verbaas ik me erover dat vertaalbaarheid en verfilmbaarheid criteria voor de Nobelprijs zouden zijn. Was het niet Hitchcock die ooit zei dat de beste films in de regel voortkomen uit middelmatige boeken? ;-)

JoopSchouten
JoopSchouten5 apr. 2010 - 0:33

Ik ken Grunberg niet. Wat ik begrijp is dat het een groot woordenkunstenaar is met een eigenzinnige kijk op de wereld. Een zeer intelligente man. Misschien is hij inderdaad arrogant, wispelturig en een azijnpisser. Geen wijs gedrag voor een erudiete man. Maar zo te lezen levert het wel discussies op. Misschien is dit juist de bedoeling.

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen5 apr. 2010 - 0:33

Wellicht dat Nederland aan JPB ten ondergaat, en wellicht de wereld aan CO2, maar de wereld aan Grunberg???? Laten we de kop even in proportie herschrijven; "De volkskrant gaat aan Grunberg ten onder." Compliment, Arnon als je dat voor elkaar krijgt! Mag het voor de zomer?

myrdinwylt
myrdinwylt5 apr. 2010 - 0:33

Fijn, zo'n intelligent-naargeestige man. Wat cultuurpessimisme lijkt, zijn eigenlijk slimme plaagstootjes die de aandachtige lezertjes aan het denken zetten.

vanessa2
vanessa25 apr. 2010 - 0:33

De maatschappij, lieve Heren, waarin films een happy end moeten hebben in plaats van uit te dagen, waar boeken bestaan uit gewrochtsels waarin een ideeenloze platschrijver geforceerd als een banketbakker kunstmatig drie 'lagen' lardeert maar de inhoud vergeet, de maatschappij waar eindeloze onzin het scherm vult als er maar 'gulachu' en geschuddebuikt kan worden, die misselijke maatschappij die door de rechtsreactionaire rakkers in navolging van Reagan in elkaar gedraaid is om te voorkomen dat mensen zelf nadenken, die loopt op zijn eindje. Leve Grunberg, en leve het maagzuur op de eerste pagina. Voor de mensen die willen dat een krant bevestigt wat er al in hun hoofd zit en vooral vrolijk is: koop de Donald Duck.

StanB.
StanB.5 apr. 2010 - 0:33

Ik kan me de onbeduidende schrijfsels van Grunberg nog herinneren toen ik nog wel eens door de VPRO-gids bladerde. Gewoon negeren; kwestie van geestelijke hygiëne.

Nog1web
Nog1web5 apr. 2010 - 0:33

Grunberg een grote schrijver die de Nobelprijs moet winnen? Welnee, als hij een Nobelprijs wint dan is het die van de economie. De man hangt van gimmicks aan elkaar. Verzint ruzies, provocaties en een bejaarde vriendin, alles om maar in het nieuws te komen en zo zijn boeken te verkopen. Zoals bv de website bij het prijswinnende flutverhaal Tirza; http://www.tirza.nl/

Joeri2
Joeri25 apr. 2010 - 0:33

Wat een raar stukje. Eerst noem je iemand geweldig, zelfs Nobel waardig. En dan mag hij opeens niet een vodje opwaarderen omdat diens lezers te dom zouden zijn. Wie wil je nu eigenlijk schoferen? ik geloof best dat hedendaagse Cola McDonalden een beetje moeite hebben met cynische zwartheid, maar progressie en zin zit in de donkere kanten, niet in de happy happy joy joy dikke suiker taarten, daar zit de decadentie. Lust naar zoet, vet en gemak lijkt me overigens nu niet een typisch VK eigenschap.

paulvr2
paulvr25 apr. 2010 - 0:33

"De Wereld" nog wel. Kan het niet een onsje minder?

a.doorgeest
a.doorgeest5 apr. 2010 - 0:33

Een onnodig zuur commentaar van uw internet-redacteur. Jalousie de métier of zoiets ?

matthea
matthea5 apr. 2010 - 0:33

Mijn man leest de Volkskrant en ik lees mee. Ik vind de stukjes van Grunberg onleesbaar en somber. Juist op de voorpagina hoort een vrolijk verhaal om de dag mee te beginnen. Ik zou aaf Brand Corstius op de voorkant zetten. Vrolijke stukjes, lekker vanuit de samenleving geschreven. Ook eens goed om de dag met een vrouw te beginnen toch?? Ik lees zelf het AD. Voor mij toegankelijker en minder azijnerig.

1 Reactie
Joeri2
Joeri25 apr. 2010 - 0:33

Op de voorpagina hoort het gesprek van de dag.

[verwijderd]
[verwijderd]5 apr. 2010 - 0:33

Ik heb Grunberg nog nooit zien lachen of het moeten wat hautaine grijnslachjes zijn geweest. Zijn stukjes zijn van hetzelfde laken en pak. Maar wie ben ik om dat af te keuren? Een ander vindt ze waarschijnlijk het summum van kwaliteit. Het is maar uit welke hoek je iets wilt lezen. En hoe begrijpend je woorden, komma's en punten kunt interpreteren. Kortom hoe goed je tussen de regels door kunt lezen, hoe goed je de intentie van zinnen en alinea's kunt begrijpen. Die mensen zijn er maar bijzonder weinig merk ik dagelijks alleen al hier op JOOP. En de Nobelprijs? Smaken verschillen. Maar als hij die krijgt ga ik over op damesromannetjes.

1 Reactie
matthea
matthea5 apr. 2010 - 0:33

Maar vindt jij ook niet Nelma, dat wanneer je op de voorpagina van zo'n kwaliteitskrant schrijft, je de mensen moet boeien? Dan moet je toch niet tussen de regels hoeven lezen? Nee, bam, in 1 keer goed! Ik schrijf zelf een column in het personeelsblad van mijn werkgever. Dat wordt door duizenden mensen gelezen. Ik probeer iets boeiends, grappigs of heftigs te schrijven. Het is hartstikke moeilijk, want ik heb geen journalistieke opleiding. Toch krijg ik goeie reacties. Grunberg moet ook zijn stinkende best gaan doen!!

Pjotrs
Pjotrs5 apr. 2010 - 0:33

Grunberg boeit mij maar zelden, maar om hem zoals Jeroen Mirck doet te bespreken zonder ook maar een moment de indruk te wekken bekend te zijn met iets als ironie gaat werkelijk te ver. Een vergelijking met een column in een personeelsblad is werkelijk potsierlijk. Natuurlijk hoeft een columnist er niet voor te zorgen dat je de dag met een glimlach begint: een grimlach is ook goed. Ik vind zijn woordspelletjes vaak te kinderachtig maar Grunberg schuurt in ieder geval. Dat is om te beginnen al een stuk beter dan het Viva-proza van Aaf Brand Corsius, om van die afschuwelijke Silvia Witteman nog maar te zwijgen. De ochtendkrant als damesblad, dat kan toch niet de bedoeling zijn. Nog even en ze plaatsen er een horoscoop naast.

1 Reactie
matthea
matthea5 apr. 2010 - 0:33

Ach Piet, heb je het weer lekker op mij voorzien? Heb je lang op gewacht zeker?? Heb niet zoveel tijd als jij om Joop af te grazen.:) Ik vergelijk helemaal mijn column niet met de die van Grunberg. Ik begrijp alleen niet waarom je voor zo'n prachtbaan je best niet doet en ik voor mijn column wel. Je kunt trouwens wel gelijk zeggen dat je me een dom wicht vindt hoor. Hoef je geen dubbele bodem teksten meer te posten.

Simbro
Simbro5 apr. 2010 - 0:33

De keuze voor Grunberg als columnist op de voorpagina heb ik nooit begrepen. Ik vond Grunberg altijd al zwaar overschat en de columns, die ik tot nu toe gelezen hebben bevestigen helaas dat beeld. Met Piet de Geus heb ik medelijden, als hij niet om Aaf kan lachen, laat staan om Silvia Witteman . Wel ben ik het met hem eens, dat een grimlach ook in een column past, maar daar is Bert Wagendorp een stuk beter in dan Grunberg.

1 Reactie
Pjotrs
Pjotrs5 apr. 2010 - 0:33

Gek, maar ik begrijp de keuze voor Grunberg wel. Al boeit hij mij persoonlijk zoals gezegd maar zelden. Vind je het niet een beetje mal om medelijden te hebben met mensen die niet om Aaf en Silvia kunnen lachen? Dan kun je nog wel even doorgaan, want ik kan ook al niet om Tineke Schouten en Claudia de Brey lachen. Wagendorp is toevallig ook een van de weinige columnisten die ik standaard lees (naast bijvoorbeeld Frank Kalshoven en Wim de Jong) maar ik zou hem niet tot de voorpagina willen veroordelen: hij gedijt echt goed met het huidige aantal woorden dat hij ter beschikking heeft.

[verwijderd]
[verwijderd]5 apr. 2010 - 0:33

Ben ik nu de enige die een verband legt tussen de wens het telefoonboek niet meer te verstrekken en die Anton die gaat schrijven voor de Volkskrant?

1 Reactie
ReneeO
ReneeO5 apr. 2010 - 0:33

LOL, goeie!

Jeroen Mirck
Jeroen Mirck5 apr. 2010 - 0:33

Arnon Grunberg houdt de gemoederen flink bezig; dat is zeker ook de functie van een columnist. Net zoals een opiniestuk bedoeld is om veel reacties los te maken. Ook ik ben daar, ondanks dat ik volgens een lezer 'geen leuke columns schrijf', blijkbaar in geslaagd. Dank voor alle reacties. Op een tweetal reageer ik even inhoudelijk. Piet de Geus schrijft: "Grunberg boeit mij maar zelden, maar om hem zoals Jeroen Mirck doet te bespreken zonder ook maar een moment de indruk te wekken bekend te zijn met iets als ironie gaat werkelijk te ver." Met de ironie in het werk van Grunberg ben ik prima bekend, Piet. Aangezien jij zijn werk ook goed meent te kennen, weet je waarschijnlijk net als ik dat Grunberg in het beste geval tragikomisch is, maar doorgaans cynisch/zwartgallig. 'Figuranten' (1997) is duidelijk het eerste, 'De asielzoeker' (2003) heel nadrukkelijk het laatste. Daar heb ik niks tegen. Sterker nog: ik schreef zelfs dat 'ik stond te juichen' vanwege zijn aanstelling als Volkskrant-columnist. Mijn opiniestuk gaat erover dat ik hem niet bij het gemiddelde Volkskrant-publiek vind passen, wat het dus tot een slechte match maakt. Dat doet niets af aan de kwaliteiten die Grunberg onmiskenbaar heeft. Kwaliteiten die zich beter lenen voor andere doelen, vind ik. Rector Reflector schrijft: "Mirck moet zich schamen, om Grunbergs bijdragen aan de Volkskrant ter discussie te stellen. In de eerste plaats vanwege het volgende citaat: 'het moet wel een klein beetje leuk blijven'." Creatief citeren is ook een kunst. Ik had het niet over wat ik leuk vind, maar wat de Volkskrant-lezer doorgaans leuk vindt. "De Volkskrant mag dan een zure krant worden genoemd (vandaar die bijnaam 'Azijnbode'), het moet wel een klein beetje leuk blijven. [Grunbergs werk] klinkt grappig, maar toch vooral ook bitter en zwartgallig. Ik vraag me af of de gemiddelde Volkskrant-lezer dat trekt. Doorgaans stuurt die lezer boze brieven als de nieuwsredactie weer eens een te lugubere oorlogsfoto heeft geplaatst als opening. 'Ook mijn kleine kinderen lezen deze krant. Nog zo'n foto en ik zeg mijn abonnement op'." Kortom: de Volkskrant-lezer houdt van kritisch, maar het moet wel een klein beetje leuk blijven. Ik heb dus niet 'het patent op leuk', zoals meneer Rector beweert. Ik deduceer gewoon wat vele jaargangen Volkskrant mij via de brievenrubriek over de lezer van die krant hebben geleerd. Of meneer Rector dat nou leuk vindt, of niet.

2 Reacties
Pjotrs
Pjotrs5 apr. 2010 - 0:33

"Mijn opiniestuk gaat erover dat ik hem niet bij het gemiddelde Volkskrant-publiek vind passen" Maar dat gemiddelde Volkskrant-publiek bestaat net zomin als "de Nederlander". Vandaar ook het brede scala aan columnisten: van dwars tot tuttig en van links tot rechts. En binnen dat brede scala zie ik Grunberg zelfs nog wel in een traditie staan van columnisten die op een hoekje van de voorpagina de lezer tegen de haren in strijken. In de tijd dat Piet Grijs dat hoekje vulde stond de ingezonden brievenrubriek nog veel voller. Misschien moet Grunberg zelfs nog wat meer op stoom komen en wennen aan het dagelijkse ritme? Dat Grunberg zichzelf niet als opiniemaker of commentator ziet en boven de partijen staat las ik er overigens niet uit. Ik zie het eerder als zelfspot en spelen met perspectief. Want dat is natuurlijk wat Grunberg in de eerste plaats doet: spelen en verwarring stichten. En van mij mag hij zo zwartgallig zijn als hij wil, zolang hij daarbij maar niet vergeet om zichzelf af en toe als tragikomische figuur neer te zetten. Zo het gemiddelde Volkskrant-publiek het niet trekt, schat ik eerder dat dat aan zijn grote wendbaarheid ligt waardoor de lezer niet weet wat scherts is en wat ernst. (Het beste is om bij alles op beide te gokken.) Maar ik weet zeker dat een deel van de lezers zich daar juist uitstekend mee vermaakt en wat verwarring wel prettig vindt. Dus wat mij betreft hoort hij zeker als columnist in de Volkskrant, net als bijvoorbeeld Frank Kalshoven. En als er nu iets is wat de gemiddelde lezer beslist niet trekt dan zijn het wel de nuchtere (en vaak ontnuchterende) feiten die deze argumentenfabrikant ze voorschotelt. Voor mij is dat dan weer een bron van vermaak: als Kalshoven voorrekent dat mensen een hoger besteedbaar inkomen hebben dan ze denken, kun je er op rekenen dat hem zowel wordt verweten dat dat niet waar is als (vaak in dezelfde brief ook nog) dat hij het ze zeker niet gunt en wil dat ze inleveren. Past Kalshoven daardoor niet bij de lezer of moet je de lezer juist met zijn columns tuchtigen?

Leodeondernemer
Leodeondernemer5 apr. 2010 - 0:33

Grunberg probeert blijkbaar de gemiddelde Volkskrantlezer te verheffen en daar lijkt me niks mis mee.

mottenfokker
mottenfokker5 apr. 2010 - 0:33

Een 'Grote Schrijver' is van een flink postuur, een 'Groot Schrijver' is een groot schrijver. Jeroen Mirck: een Grote Columnist, zuiltjesschrijver...

1 Reactie
Jeroen Mirck
Jeroen Mirck5 apr. 2010 - 0:33

@Wilbert: 1 meter 85. Dank voor de opmerkzaamheid. Alleen snap ik jouw verzuilde denken niet helemaal. Waar deel je me in? Dan hou ik daar voortaan rekening mee. :)