Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte negeerde archiefwet en wiste jarenlang elke dag sms’jes

Landsadvocaat: toestel premier had ruimte voor slechts 20 berichten
Joop

De wanen van Paulus en Mohammed

  •  
07-10-2010
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Wat de hersenwetenschappen ons kunnen leren over religie
Het lijkt er op dat religie een evolutionair voordeel moet hebben gehad. Spiritualiteit is de ontvankelijkheid voor religie, en die is voor 50% genetisch bepaald, zoals blijkt uit tweelingonderzoek. Spiritualiteit is een eigenschap die ieder mens in een bepaalde mate heeft, zonder dat er sprake is van een universele theologie. Religie is de lokale invulling van onze spirituele gevoelens.
Chemische boodschappers zoals serotonine spelen een rol bij de mate waarin we spiritueel zijn. De hoeveelheid serotoninereceptoren in de hersenen correleert met scores voor spiritualiteit. En stoffen die inwerken op serotonine, zoals lsd, mescaline (uit de peyote-cactus) en psilocybine (uit paddo’s) kunnen mystieke en spirituele ervaringen opwekken. Ook met stoffen die op het opiaatsysteem in de hersenen werken kunnen spirituele ervaringen worden opgewekt. Dean Hamer heeft een gen gevonden waarin kleine variaties de mate van spiritualiteit bepalen, zoals beschreven in zijn boek The God Gene (2004). Maar omdat dit waarschijnlijk slechts één van de vele betrokken genen zal zijn, had hij zijn boek beter A God Gene kunnen noemen.
Natuurlijk zie je in de hersenen ook veranderingen in activiteit bij spirituele ervaringen. Dat zie je bij alles wat we doen, denken en meemaken, en is dus noch een bewijs vóór, noch een bewijs tegen het bestaan van God. Dit soort onderzoek geeft slechts inzicht in de diverse hersenstructuren en systemen die een rol spelen bij zowel ‘normale’ religieuze ervaringen als bij de religieuze belevingen waarmee sommige neurologische en psychiatrische ziektebeelden gepaard gaan.
Neurofarmacologisch onderzoek wijst op het grote belang van activatie van het belonende, dopamine-bevattende systeem voor religieuze ervaringen. Ook hersenziekten geven in dit verband relevante informatie. Zo gaat de ziekte van Alzheimer samen met een progressief verlies van religieuze interesse. Hoe langzamer de ziekte van Alzheimer verloopt, hoe minder de mate van religiositeit en spiritualiteit worden aangetast. Daarentegen wordt hyperreligiositeit gevonden bij frontotemporale dementie, manie, obsessief-compulsief gedrag, schizofrenie en temporaalkwabepilepsie. Van een aantal van deze ziekten is bekend dat ze gepaard gaan met een ver¬hoogde activiteit van het belonende dopaminesysteem.
Richard Dawkins zei in 2006: “Als één persoon lijdt aan waanvoorstellingen dan heet dat krankzinnigheid. Als veel mensen tegelijk aan waanvoorstellingen lijden noemt men het religie.” Religieuze wanen kunnen inderdaad bij sommige neurologische en psychiatrische ziektebeelden ontstaan, als religie tenminste in de jeugd is ingeprogrammeerd in het brein. Na een epileptische aanval kunnen patiënten het contact met de werkelijkheid verliezen. Een kwart van deze psychosen heeft een religieuze inhoud. Religieuze wanen komen ook voor bij manie en depressie, als een eerste verschijnsel bij een frontotemporale dementie en bij schizofrenie.
Toen apostel Paulus nog zijn Hebreeuwse naam Saulus gebruikte en op weg was naar Damascus om op christenen te jagen, kreeg hij een extatische belevenis (Handelingen 9:1-9): ‘… toen hij Damascus naderde, dat hem plotseling licht uit de hemel omstraalde; en ter aarde gevallen, hoorde hij een stem tot zich zeggen: Saul, Saul, waarom vervolgt gij Mij? En hij zeide: Wie zijt Gij, Here? En Hij zeide: ik ben Jezus, die gij vervolgt… En hij kon drie dagen niet zien.’ De tijdelijke corticale blindheid na een epileptische aanval en Paulus’ bekering tot het christendom zijn vaker beschreven na extatische belevingen bij temporaalkwabepilepsie. Mohammed, stichter van de islam, had vanaf zijn zesde jaar een geschiedenis van epileptische insulten die gepaard gingen met religieuze ervaringen. In 610 na Christus krijgt Mohammed zijn eerste visioenen. Wanneer hij ligt te slapen op een afgelegen plaats in de heuvels rond Mekka, hoort hij een stem die hij later toeschreef aan de aartsengel Gabriël. De openbaringen van Gabriël werden na zijn dood opgetekend en verzameld als de soera’s van de Koran.
Na de geboorte vindt de religieuze programmering van het brein van het kind plaats. De omgeving waarin je opgroeit, zorgt ervoor dat tijdens de vroege ontwikkeling de religie van de ouders wordt vastgelegd in onze hersencircuits, op een soortgelijke wijze als onze moedertaal. De keuze religieus te worden of niet is zeker niet ‘vrij’. De al eerder genoemde Richard Dawkins ziet het ingeprogrammeerde geloof als een bijproduct van een andere eigenschap van de kinderlijke hersenen die een groot evolutionair voordeel heeft. Kinderen moeten van de ouders en andere autoriteiten onmiddellijk en zonder discussie waarschuwingen aannemen en aanwijzingen opvolgen willen ze niet voortdurend in groot gevaar komen. Als keerzijde van deze eigenschap zijn kinderen lichtgelovig. Indoctrinatie op jonge leeftijd is dan ook gemakkelijk. Dit zou een verklaring kunnen zijn voor het alom aanwezig blijven van het geloof van de ouders. Het na-apen, dat de basis is voor ons sociaal leren, is een uitermate efficiënt mechanisme. We hebben er zelfs een apart systeem van ‘spiegelneuronen’ voor in onze hersenen.
Jonge kinderen hebben nog geen geloof, maar het wordt er bij hen door de christelijke, islamitische of joodse ouders ingeprent in een vroege ontwikkelingsperiode waarin ze zonder enige vorm van discussie of twijfel alles voor waar aannemen wat van de ouders komt. Zo worden de religieuze ideeën van generatie op generatie overgedragen en vastgelegd in onze hersencircuits. Jammer, want je hoeft kinderen niet te indoctrineren met religie. Ze kunnen hun spiritualiteit ook uitstekend inzetten voor kunst, wetenschap, milieu, of simpelweg om anderen, minder bevoorrechte mensen, een plezierig leven te geven. Kinderen zouden niet moet leren wat ze moeten denken, maar hoe ze kritisch moeten denken, en in volwassenheid hun eigen levensbeschouwelijke keuzes moeten kunnen maken. Het per religie gescheiden onderwijs voor jonge kinderen is niet alleen funest voor zo’n kritische ontwikkeling, maar vergemakkelijkt bovendien een afwijzende houding ten opzichte van andere geloven.

Meer over:

opinie, leven

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (72)

hansdetorenkraai
hansdetorenkraai7 okt. 2010 - 5:37

U schrijft: Jonge kinderen hebben nog geen geloof, maar het wordt er bij hen door de christelijke, islamitische of joodse ouders ingeprent in een vroege ontwikkelingsperiode waarin ze zonder enige vorm van discussie of twijfel alles voor waar aannemen wat van de ouders komt. Zo worden de religieuze ideeën van generatie op generatie overgedragen en vastgelegd in onze hersencircuits. Jammer, want je hoeft kinderen niet te indoctrineren met religie. Prachtig! mooi! super! jammer, ik hoor het zelden.

vip35
vip357 okt. 2010 - 5:37

De conclusie van je betoog is dus het afschaffen van scholen met een religieuze inslag. Ik ben helemaal voor. Laat de school onvooringenomen aandacht schenken aan alle religies. Blijft overeind dat mogelijk thuis nog steeds een bepaald geloof wordt gepredikt. Je beschrijft ook precies de reden waarom ik zelf ongelovig ben. Iemand die in Polen is geboren, is zeer waarschijnlijk christelijk/katholiek, in India hindoe, in Iran moslim, etc. Als je dat feit onderkent, wat maakt jouw geloof dan beter dan de ander of nog erger de enige waarheid? Een kind op jonge leeftijd zo indoctrineren vind ik crimineel.

ronaldhendriks
ronaldhendriks7 okt. 2010 - 5:37

Dit bevestigt wel wat ik altijd al heb gedacht. Ik ga dit boek zeker aanschaffen. Dit moet gewoon gevolgen hebben voor het beleid in ons land en moet zeker leiden tot het afschaffen van religieus onderwijs en de manier waarop we met religie omgaan veranderen.

objectivist
objectivist7 okt. 2010 - 5:37

Wilders zegt het veel minder genuanceerd maar we begrjipen wat u bedoelt.

HenriKo2
HenriKo27 okt. 2010 - 5:37

De vraag is dus hoe krijg je ouders zover deze inzichten tot zich te nemen en er naar te handelen juist in werelddelen waar religie elke vezel van het leven beheerst over overheerst. Opleiding is de sleutel tot emancipatie en dat kun je niet afdwingen. De kern van waarom missies als die in Afganistan niet kunnen slagen, anders leren denken door scholing duurt generaties en tientallen jaren, dat kun je met geweren niet versnellen.

AfKam
AfKam7 okt. 2010 - 5:37

Interessant artikel. In ieder geval is dit een extra pleidooi voor het afschaffen van gesubsidieerd onderwijs in godsdienst.

PetervanDijk
PetervanDijk7 okt. 2010 - 5:37

Onlangs kwam in een gesprek met mijn vader (75 jaar) zijn jeugd ter sprake. Hij haalde (mede op mijn verzoek) herinneringen op aan de beurt waarin hij opgroeide en de kinderen in de straat. Met zijn buurjongen en meisjes mocht hij niet spelen want die waren Katholiek. Met de overkant viel ook niet te spelen. Die waren Socialist. Vriendjes waar hij mee kon spelen woonden een straat verderop. Inmiddels woont hij aan de andere kant van het land. In zijn straat is toevalligerwijs ook een Katholiek buurmeisje terecht gekomen(!). Ze zeggen mekaar goeiendag en met streng winters weer hebben ze elkaar een keer geholpen. Hij lacht erom. En desondanks gaat het moeilijk. Zoiets is onbegrijpelijk voor mij en voor jongeren vandaag. Nu, het integratiedebat heeft decennia lang op twee sporen gezeten: `integreren´ of `assimileren´. Naarmate de ontkerkelijking vorderde en de Verzuiling verder terug kwam te liggen, verschoof de `eis´ van de autochten bevolking van `integreren´ naar `assimileren´. De gesloten moslim gemeenschap blijft echter (onbewust) een integratiemodel voorstaan van de Islam als Zuil binnen de samenleving. Nederland heeft geen trek meer aan een `Koude Oorlog´ tussen nu Atheisten, Christenen en Islamieten. Assimileren dus en stopzetten van het paternalistische gesubsidieerde emancipatiebeleid.

hprost
hprost7 okt. 2010 - 5:37

En wat is de volgende stap? Het verbieden van bijzonder onderwijs?

hprost
hprost7 okt. 2010 - 5:37

Wat als een religieus leider zich eens zou uitlaten over neurobiologie? Wat dan? Het zou voor de maatschappij, voor heel veel mensen, bepaald geen gewenst resultaat opleveren. Het zou een "hoezo? je weet helemaal niet waar je het over hebt!" reactie opleveren. Een tunnelvisie zou de schrijver hebben. Zo ook hier. Heeft Swaab enige ervaring met, of kennis van bovennatuurlijke zaken? Heeft hij geloof in God? Natuurlijk zal er dan een redenatie uit rollen die het tegenovergestelde probeert aan te tonen dan datgene wat er in de heilige boeken staat. Logisch. Maar is het wenselijk? Is het een goed idee hier meteen overheidshandelen uit te verlangen? Wat is het gevolg van de redenatie dat wij onze hersenen zijn? De dingen waar Jezus over gesproken heeft? Hoe we met de ander horen om te gaan? Misschien moesten we daarvoor dan toch maar eens nog een kijkje nemen in het voormalige Rusland, in China of in Noord Korea. O nee, dat kan niet. Daar zit een slot op. Dan de getuigenverklaringen er eens op nalezen: http://www.cip.nl/nieuwsbericht_detail.asp?id=13852

Magikeven!ikheetMostafa
Magikeven!ikheetMostafa7 okt. 2010 - 5:37

Geachte heer Swaab, U noemde alle religies behalve de grote moeder van alle reliogies, het Jodendom. U snapt de gelogvigen niet en de religie is niets voor u, maar wat vindt u van Israel die namens het geloof en de Thora moet bestaan op de grond waar de Palastijnen wonen? Zonder geloof bestaat Israel niet, bent u hier de Thora en God niet dankbaar? Bedankt.

hprost
hprost7 okt. 2010 - 5:37

Kan ik nu ook concluderen dat een zeker degeneratieproces wellicht ten grondslag ligt aan het ongeloof van steeds meer mensen?

JoopSchouten
JoopSchouten7 okt. 2010 - 5:37

Doet me ineens aan een uitspraken denken.: 'Er zin meer erfelijk dan bewust gelovigen'. (Gaby vanden Berghe) 'Geloven en weten zijn twee rails, die evenwijdig lopen en ekaar nooit ontmoeten, behalve bij het kind.' (Godfried Bomans) 'Geloven is verstand verliezen om God te winnen.' ( Lew Sjestow) ; )

Woutsebas
Woutsebas7 okt. 2010 - 5:37

Als we geconditioneerd raken door onze omgeving, en dus ook als kind 'geindoctrineerd' worden met religieuze ideeën, dan geldt dit toch voor alles wat bij ons binnen wordt gebracht (voor christendom inderdaad, maar ook voor liberalisme, socialisme, consumentisme, wetenschap etc)? Dat is een manier van argumenteren die religie niet ondermijnt, maar alleen bevestigt dat er meerdere manieren zijn om het leven te duiden. Waar komt het dan op aan? Op het onderzoeken van die waarheidsclaims. Op hun feitelijkheid, historische betrouwbaarheid. Zijn alle duidingsmanieren even waar? "But you cannot go on "explaing away' for ever: you will find that you have explained explanation itself away. You cannot go on 'seeing through' things for ever. The whole point of seeing through something is to see something through it. It is good that the window should be transparent, because the street or garden beyond it is opaque. How if you saw through the garden too? ... a wholly transparent world is an invisible world. To 'see through' all things is the same as not to see." CS. Lewis - The Abolition of men, p. 46 Zie ook: Tim Keller - The Reason for God

Yggdrasil
Yggdrasil7 okt. 2010 - 5:37

Waar is mijn bijdrage gebleven ? Het zal de voorzienigheid wel wezen.

Sjiekismigdat
Sjiekismigdat7 okt. 2010 - 5:37

Swaab: "Het per religie gescheiden onderwijs voor jonge kinderen is niet alleen funest voor zo’n kritische ontwikkeling, maar vergemakkelijkt bovendien een afwijzende houding ten opzichte van andere geloven." === Funest? Dat lijkt me toch zwaar overdreven. Er zijn genoeg religieus opgevoede kinderen die kritisch hebben leren denken. Als het inderdaad funest was voor een kritische ontwikkeling zou u dit niet hebben kunnen schrijven.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Swaab zit bij P&W!

DavidBakker
DavidBakker7 okt. 2010 - 5:37

Geachte heer Swaab, 1. Kunt u Femke Halsema deelgenoot maken van uw opvattingen. Zij pleit op deze site voor religieus onderwijs. 2. U noemt Richard Dawkins. Vindt u zijn mememtheorie wetenschappelijk goed onderbouwd? 3. U lijkt de gebeurtenissen zoals beschreven in de heilige geschriften als vaststaande feiten te beschouwen.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Frank Schutte [En als men dan opvoert dat je DNA zich in de loop van tijd aanpast aan de omstandigheden, dan zou je kunnen zeggen dat we daardoor intelligenter zullen gaan worden, en door alle kennis die we daardoor opgebouwd hebben zullen we volgens mij steeds minder gaan geloven in het bovennatuurlijke/buitennatuurlijke] Ik heb je hier onder al uitgelegd dat het zo niet werkt: - Het is op geen enkele manier zeker dat de evolutie zal leiden tot een steeds hogere intelligentie, en - Het is op geen enkele manier zeker dat een hogere intelligentie zal leiden tot meer atheïsme. [Want mijn vraag waarom er tegenwoordig veel minder mensen zijn die geloven in het bovennatuurlijke/buitennatuurlijke in vergelijking met vroeger, wordt door niemand beantwoord.] Het is nog maar de vraag of dat zo is. Mensen die de wereld op een wetenschappelijke manier benaderen zijn er altijd al geweest. Kijk naar het klassieke Griekenland bijvoorbeeld. En als je nu mensen vraagt of ze geloven, zeggen heel veel mensen dat ze niet in een god geloven, maar wel in "iets". Plasterk was dat meen ik, die dat het "ietsisme" noemt. Je vraag houdt dus een stelling in waarvan op geen enkele manier duidelijk is of daar iets in zit. [Maar wat je in vergelijking met vroeger wel kunt waarnemen is dat mensen veel minder sociaal bewogen zijn, en daar zou ik van Dick Swaab wel eens een verklaring voor willen hebben.] Dat komt vanzelf weer terug. Het zit nou eenmaal in mensen, sociaal gedrag. Het is waarschijnlijk juist het groepsgedrag van mensen dat er voor zorgt dat steeds meer mensen zich individualisten noemen; er komt vanzelf weer een tijd dat mensen juist wel weer sociaal bewogen zijn.

DenHaag2
DenHaag27 okt. 2010 - 5:37

Wat vindt dr. Swaab van dit boek? MVG, DenHaag

AlfredJ2
AlfredJ27 okt. 2010 - 5:37

Beste Dick, Jij moet nog veel leren wat betreft conclusies trekken uit gebeurtenissen die je zelf NIET hebt meegemaakt. Als je de wereld wil begrijpen moet je: 1- Je hersenen gebruiken ( dat doe je wel ) 2- Alle data binnenkrijgen ( geen firewalls dus ) daar je anders incomplete data verwerkt. Mijn vraag aan jou is: Hoe zeker ben je van 2? Als je niet 100% zeker bent, hoe kan je het dan wel 100% krijgen-> Voordat je conclusies trekt uit incomplete dataverwerking. Je weet dat dat een verkeerd plaatje kan "gene"reren :) DataDiscriminatie is een probleem van de mens(heid!). Daar moeten we vanaf en liever vandaag dan morgen. Weet jij hoe?

Nevedew
Nevedew7 okt. 2010 - 5:37

Beste Dick Swaab, Het kan best zijn dat Paulus en Mohammed werden beinvloed door een epileptische aanval. Bovendien is veel in de godsdiensten gebaseerd op verbeelding en fantasie. Met religie, zoals ik die zie, heeft dat niets te maken. U gaat uit van het wetenschappelijk dogma dat tegenwoordig algemeen gangbaar is - de oorsprong van alles is materieel en onze wereld is gebaseerd op toeval. Een nuttig uitgangspunt. Maar ook een bekrompen visie. Zo bekeken is religie een afwijking. Maar wat is toeval? Is er niet altijd een ruimer perspectief denkbaar waarin toeval niet bestaat? De mens heeft zichzelf niet uitgevonden en ook de logica niet, al gaat de wetenschap daarvanuit. De materie is ondergeschikt aan de logica, de natuurwetten, de geestelijke werkelijkheid. Dat lijkt me onontkoombaar. Was er uiteindelijk alleen toeval - wat dat ook moge zijn - dan was er slechts chaos. Dat lijkt me logisch.

jeffjesaja
jeffjesaja7 okt. 2010 - 5:37

I was raised a Christian and when I was young I really enjoyed going to Church. All these nice people, singing, eating, cheering. But then, when I was about 12 I asked my father: would I be a Muslim if I was born in an Islamic country. He rationally answered yes and from that point I thought, "wait, this is strange". Either they all believe in the same God or they're all wrong. It took me some years to seriously doubt the existence of a higher power, an omnipotent creator, invisible and divine. If He does exist, I'm sure He will forgive the fact that I wasn't able to verify his existence and it was probably a brain defect that He caused which prevented me from believing. I was lucky to have parents who, even though they indoctrinated me, gave me the freedom to explore my own interpretation of 'being'. I firmly believe spirituality is as healthy as a breakfast. Call it daydreaming, relaxing or prayer. Our mind begs for reflection and contemplation. Although I lack scientific data I'm quite sure those without spirituality (or decreased spirituality) are more prone to depression. God is arguably the most common placebo in the world. Religion offers people a community as well. It provides social structures to our increasingly individualistic societies. I am not against religion, I just don't believe in God. I do wonder though what the heck happened before the big bang and what started biological evolution. While these questions remain unanswered, I have all the reasons to be spiritual. "Science without religion is lame. Religion without science is blind." (A. Einstein)

Mamamimi
Mamamimi7 okt. 2010 - 5:37

Even afgezien van de geweldige neurowetenschappen van dr Swaab, waar hij volkomen gelijk in heeft en prachtig heeft omschreven, kunnen we ook kijken naar de onmogelijkheid van het bestaan van een hoger macht in de vorm van een onzichtbare oude man met een baard ergens in de wolken. Ik denk dat elk mens instinctief heel goed weet en beseft dat er GEEN God bestaat. Waarom worden gelovigen anders zo boos en zelfs gewelddadig als je hun God ontkent (cq beledigd). Als een gelovige voor 200% zekerheid zou hebben dat hun God werkelijk zou bestaan waarom zou hij/zij zich dan druk maken? Als iemand tegen jou zegt dat je eigen biologische vader niet bestaat maar je hem van morgen nog bij het ontbijt hebt zien langskomen dan is dat toch een lachertje en hoon je deze 'vaderontkenner' toch gewoon weg. Je weet wel beter, dat weet je zeker, laat maar kletsen, die spoort niet! Maar niet bij een gelovige.. die schieten meteen in de verdediging, voelen zich tot op het bot beledigt en vernederd en zouden je het liefst direct naar de hel sturen (zie de geschiedenisboeken). En dat verklaart mijn theorie dat ieder mens instinctief weet dat er geen God kán bestaan, je hoeft maar om je heen te kijken om dat te beseffen. Hoe meer een religieus persoon dit beseft hoe meer hij/zij gekwetst is als je zijn God ontkent of beledigd. En daarom in bijv. extremisme schieten om hun denkbeeld koste wat kost te verdedigen. Bovendien, een gelovige wil zijn/haar wereld creëren zoals hun eigen plaatje het wil doen geloven. Iedereen heeft een visie van hoe de wereld er volgens hen uit zou moeten zien. Moslims dulden geen Christenen omdat zij hun visie bezoedelen.. en andersom. Er staat nergens in de Bijbel dat er overal islamieten in hun achtertuin zouden rondlopen met hun bruine hoofdjes, dus hun visie wordt bezoedelt, het correspondeert niet met hun Bijbel. Hun wereld zou er volgens hun heilige boek uit moeten zien, maar dat doet het nooit en dat beseffen ze zelf heel goed. Het zou ze tenminste aan het denken moeten zetten waarom er zoveel verschillende soorten mensen en dieren rondlopen op de aarde en alles anders van samenstelling is (de diversiteit van chaos en structuur en alles wat er tussen zit). Alles wat er in hun heilige boek staat klopt totaal niet met de realiteit..helemaal niks! Er zijn 1 miljoen bewijzen dat God nooit heeft bestaan.. en nul (0) bewijzen dat God wel zou bestaan. Bijv. waarom sneeuwt het in de winter (waarom heeft God sneeuw gemaakt?) Om dat het zo gezellig staat met de kerstdagen soms? Waarom heeft God de zwaartekracht zo gemaakt dat een ieder van de 1e verdieping al dood valt? Als God alles heeft gemaakt waarom dan ook virussen, en muggen, en teken, en ratelslangen, en dodelijke stralingen uit het Universum, en de maan, waarom de maan? Zingt zo leuk met sinterklaas? En zo kan ik nog wel doorgaan.. en geef er maar als gelovige antwoord op. Die hebben ze namelijk niet, staat niet in hun heilige boek. Maar... als je niet in God gelooft en gewoon er van uit gaat dat het Universum dit heeft doen ontstaan en de mens gewoon een dier is als elk ander evolutie-organisme, dan verklaart het deze vragen meteen en kun je er zelfs duidelijk antwoord op geven. Maar een gelovige weet dat instinctief dus ook écht wel! Maar een gelovige wil gewoon niet geconfronteerd worden met de onmogelijkheid van zijn religie. Gezien de neurowetenschap is het de oorzaak van de hersenen van deze vasthoudendheid aan dit droombeeld en het eigenbelang daar in (want dat is het, puur eigenbelang, ze willen tenslotte naar hun Hemelse hiernamaals.) en overlevingsdrang en niet te vergeten angst(!!). Weg van de onzekerheid die deze planeet met zich mee brengt, een planeet waar je op elk onverwachts moment ten prooi kan vallen aan de elementen. En dat veranderen is een onhaalbare zaak, maar ik zeg altijd: Geloof wat je wil, de realiteit haalt je uiteindelijk altijd keihard in.

Orev11
Orev117 okt. 2010 - 5:37

"De Waarheid is Volmaakt Weten en Volmaakte Wetenschap" Heel het boek, "Wij zijn onze hersenen", wordt er nergens geschreven over De Waarheid, Rechtvaardigheid en Recht-Matigheid, nergens over Volmaakt Bewijs, Volmaakte Onschuld en Volmaakt Onschuldig Zijn. Nergens het verschil tussen Volmaakt Verwekken en onvolmaakt verwekken. Was ook niet te verwachten want de hedendaags wetenschap doet zijn ontdekkingen van "epileptisch licht", eenmalig of meermalige "stuiptrekkingen" van elektrische ladingen. Het was ook niet verwonderlijk omdat het zien/ontdekken/ontsluieren/aan het licht brengen net zo verontreinigd is als een verontreinigd scalpel dat niet juist is gedesinfecteerd! Zou men onderzoeken als profeten en heiligen. Zou men als men volmaakt onderzoekt werkelijk Zuiver Zien. Dan leert men verontreinigingen volmaakt te reinigen zodat het Zicht niet vervormd(verbeeld) wordt: Onverbeeld want De Waarheid is Onverbeeld: maar dan zal ik het gaan hebben over visioenen en openbaringen van de Heer. [2] Ik ken een christenmens die veertien* jaar geleden – in het lichaam of buiten het lichaam, ik weet het niet, God weet het – werd weggerukt naar de derde hemel. [3] Van die mens weet ik dat hij – met het lichaam of zonder het lichaam, ik weet het niet, God weet het – [4] werd weggerukt naar het paradijs en ONZEGBARE WOORDEN vernam, die GEEN mens MAG UITSPREKEN. [5] Op zo iemand wil ik roemen, (2 Kor 12) Waar Paulus overschrijft is niet verbeeld zien zoals een verschijning van een "geest" of een tunnel. Niet een extase vaan een IN-tase! Het In De Waarheid Zijn en Gelijk De Waarheid Zien! Dan Ziet men Alles: [5] Oordeel dus niet voorbarig, voordat de Heer gekomen is. Hij zal wat in het duister verborgen is aan het licht brengen, en openbaar maken wat er in de harten omgaat. Dan zal ieder de lof die hem toekomt, ontvangen van God. (1Kor 4) In De waarheid is Alles ook in Volmaakte Harmonie, nergens strijd en overal tot in oneindig en eeuwig Eén en Al-Eén. Er is geen andere waarheid in De Waarheid dan De Waarheid! En als men zo toetst aan De Waarheid dan Ziet men aan Gelijk! Daarom verstaan velen niet omdat ze niet In De Waarheid Weten te staan! Omdat ze niet De Weg van De Profeten en Heiligen kennen die Onverbeeld Zien! En zo ook Prof. Dr. D.F. Swaab en Richard Dawkins. Zij verstaan niet dat de seksualiteit van een kind pas na de verwekking zich tot menselijke volwassenheid ontwikkeld en een kind geheel Onschuldig is aan zijn/haar verwekking. Zij verstaan niet dat er in De Liefde = De waarheid geen dwang is omdat daar een Volmaakte Vrije Keuze en Wil is: Eén en Al-Eén. Daarmee is een kind Volmaakt Onschuldig aan de onvolmaakte verwekking van de ouders en heeft ieder kind, op het kind dat met de zonde tegen de H.Geest verwekt wordt, Volmaakte Onschuld. En Die Volmaakte Onschuld is Goddelijk. Kinderen zijn van Oorsprong Joods en Messiaans(Christelijk). Iedereen is in en onder De Volmaakte Wet en Volmaakte Profeten verwekt en geboren! En door Die Wetmatigheid kan men genezen: Als men Onschuldig is heeft men Recht op een Vrij, niet van consequentie(s), en straffeloos leven! Zo doet een dokter niets anders dan Levende "argumenten"(medicijnen) in een Rechtsproces brengen en bij Vrijspraak geneest de patiënt! Zo gebeurt dat ook met honger stillen! Telkens op de Wet-Matigheid: [12] Dit is mijn opdracht: dat jullie elkaar* liefhebben met de liefde die Ik jullie heb toegedragen. [13] De grootste liefde die iemand zijn vrienden kan betonen, bestaat hierin dat hij zijn leven voor hen geeft. [14] Mijn vrienden zijn jullie, maar dan moeten jullie ook doen wat Ik jullie opdraag.(Joh 15) Pas als men De Waarheid Volmaakt Onverbeeld Ziet geldt: Volmaakt Objectief = Heilig Subjectief en Volmaakt Object = Heilig Subject! De uitspraak van Prof.Dr. D.F. Swaab over Paulus, "een hoogstwaarschijnlijke epilepsie van de temporaalkwab", is daarmee ongepast, zeker als men zelfs met epileptisch licht ziet en onderzoekt....., Voor DE Waarheid geldt Volmaakt Vervuld Geloven = Volmaakt Weten en Volmaakte Wetenschap want alles hoort onweerlegbaar bewijs te zijn want anders is er geen Volmaakte Vrije Keuze en Wil. Er is geen Volmaakte Vrije Keuze als niet alles bekent kan zijn en te weten is. Daarom zegt diezelfde Paulus: [3] Mij is echter weinig gelegen aan uw oordeel, of dat van enige menselijke instantie. Ik oordeel niet eens over mijzelf. [4] Want al ben ik mij van niets bewust, daarom ga ik nog niet vrijuit. Hij die over mij oordeelt, is de Heer. (1Kor 4) Zo geldt: niet weten doet niet vrijspreken, Volmaakt Weten/Kennen en Volmaakt Vervullen Wel! En zo geldt ook voor de Nederlandse wet: niet weten doet niet vrijspreken, Volmaakt kennen en vervullen wel! Hoe weinigen kennen De Weg Der Profeten! Hoe weinigen spreken met Eén Tong! Zouden zij leren Het Wit van de H.Schrift te lezen dan zouden zij Weten en Kennen. Dan zouden zij leren dat geen letter, cijfer, woord, getal, vers, zin, tekst, verhaal los van elkaar en Het Wit gelezen mag worden want De Waarheid is Eén en Al-Eén in Alles en daarmee hoort Alles in Volmaakte Harmonie te zijn! Dan zou men ook Het Scheppingsverhaal Naar De Waarheid Kennen! +PAX

afravandijenhotmailcom
afravandijenhotmailcom7 okt. 2010 - 5:37

Mijn reactie is gericht aan de heer Swaab. Ik heb genoten van uw boek "wij zijn ons Brein". U zit waarschijnlijk niet te wachten hier wéér een reactie op te krijgen maar het is alleen wel zo dat u herhaaldelijk schrijft dat een patient schizofreen kan zijn, tewijl die schizofrenie heeft. Hij is niet zijn ziekte. De titel van uw boek is dus slecht. Jammer want het verkoopt goed natuurlijk. met vriendelijke Groet, A.v.D.

[verwijderd]
[verwijderd]7 okt. 2010 - 5:37

Leuke man die Dick Swaab. Het klopt natuurlijk wat hij zegt. Ik ben ook reformatorisch opgevoed, geindoctrineerd en vooral vreselijk bang gemaakt. Want daar draait het om in het geloof : angst. Toen ik klein was werd me al gezegd dat baby's die niet bekeerd zijn naar de hel gaan, vanwege de erfzonde. Ik ben nu 35 jaar en heb nog steeds dagelijks last van angst. Maar ik ben mijn hersenen gaan gebruiken en geloof niet meer in die onzin. Als ik kinderen zou hebben, zou ik ze nooit het angstaanjagende geloof wat ik van mijn ouders heb meegekregen leren. Een afwijzende houding heb ik ook, maar alleen tegen de islam en niet tegen andere religies, dat is wel opmerkelijk.

1 Reactie
JAWEH
JAWEH7 okt. 2010 - 5:37

Misschien komt dat wel doordat de oud gereformeerde geloofsbeleving niet eens zoveel verschilt van de Islam. Het draait om intimidatie. 'Als je liegt krijg je een kruis op je voorhoofd ' en ' God ziet alles' zijn woorden die ook in mijn geheugen gegrift staan.

Pjotrs
Pjotrs7 okt. 2010 - 5:37

En wat betekent dit alles voor het takenpakket van Jeugdzorg?

1 Reactie
Sjiekismigdat
Sjiekismigdat7 okt. 2010 - 5:37

Inderdaad. Goeie vraag. Zou er ook een gen zijn dat de hoogte van de eigen bijdrage regelt?

JoopSchouten
JoopSchouten7 okt. 2010 - 5:37

Alweer zo'n interessant stuk... Bedankt. Het heeft vanaf m'n 12e jaar nog zo'n 7 jaar geduurd om de aangeprate onzin uit m'n hoofd te krijgen. Religie vind ik daarom schadelijk. Spiritualiteit is een ander verhaal...

1 Reactie
objectivist
objectivist7 okt. 2010 - 5:37

[Religie vind ik daarom schadelijk.] Ik denk het niet. Ik denk dat mensen er elkaar mee beschadigen. Maar het mes is niet de dader van de moord. Eenieder heeft er ervaringe mee. jij slechte, andere mensen juist heel goede. Een waarheid is er niet.

Yggdrasil
Yggdrasil7 okt. 2010 - 5:37

Een vrije keuze ? Ik ben Nederlands Hervormd opgevoed, nou schijnt dit een vrij gematigde vorm van religie te zijn, in ieder geval niet zo dwingend als andere geloven. Ik werd als kind thuis dagelijks geconfronteerd met het geloof door meerdere kleine dingen zoals bidden voor en na het eten. Maar bidden voor het slapen gaan was er bijvoorbeeld niet bij, daar was je sowieso al te moe voor. Ik ben in mijn jeugd naar de toen nog bestaande zondagsschool geweest en op latere leeftijd zelfs nog een poosje naar de Jeugdkerk maar ook ik maakte een ontwikkeling door. Toen ik in ruime mate was ontwikkeld en zelfstandig begon na te denken begreep ik al vrij snel dat het concept van een God van een omni-presente entiteit natuurlijk absolute flauwekul is. Natuurlijk bestaat er geen God, dat weet ik en ik denk dat iedereen dat wel weet maar voor sommigen is het hebben van een geloof wel handig, je kunt je eigen fouten erop afschuiven en je kunt door de week de grootst mogelijke flauwekul uithalen om vervolgens op Zondag verschoning te vragen en natuurlijk te verkrijgen. Als ik doodga dan is het einde verhaal en met einde bedoel ik ook einde verhaal, ik weet me na mijn einde niet opgenomen in een of andere heerlijkheid, als ik tijdens mijn leven die heerlijkheid niet heb gevonden dan heb ik of niet goed gezocht of ik heb het niet gevonden. Maar omdat ik dus niet geloof in een God heb ik wel een andere gave ontwikkeld, ik gun namelijk iedere gek zijn gebrek. Ik laat qua geloof iedereen zijn eigen Goddelijke gang gaan. Iedereen heeft wat mij betreft het recht om ergens in te geloven, God, Allah, Sinterklaas of de Kerstman en zelfs door een poster hier verbasterde Allod. Iedereen gelooft maar lekker raak maar val mij er niet mee lastig. Als iemand beweert dat de Islam een achterlijk geloof is dan val ik hem of haar bij maar breng tegelijk de broodnodige nuance aan door aan te vullen dat ik ieder geloof achterlijk vind. Het is trouwens wel frappant dat de grootste Islam-haters zich bevinden bij de gelovige Christenen die toch geleerd zouden moeten hebben dat ieder mens er één is. Wanneer Christenen weer eens uitgebreid wijzen op de bestaande haat jegens homo's vergeten ze er voor het gemak er maar even bij dat de Christenen zelf de grootste homo-haters zijn. Als Christenen ons erop wijzen dat de Islam vrouw-onvriendelijk is vergeten ze voor het gemak maar even bij dat Christenen bij wijze van spreken de uitvinder zijn van die vrouw-onvriendelijkheid. Het is op dit moment de Christelijk overheersende gedachte die het de Islam in Nederland onmogelijk wil maken en daar heb ik dus wel bezwaar tegen, ik gun iedereen zijn of haar geloof, Christen, Jood of Moslim het is mij allemaal om het even. Zoals ik al eerder zei, iedere gek zijn gebrek.

1 Reactie
PetervanDijk
PetervanDijk7 okt. 2010 - 5:37

In jouw reaktie proef ik een vrij algemeen voorkomende kromme redenatie. Dit doordat er met twee maten wordt gemeten, namelijk: het beeld van gelovigen van vijftig jaar terug en dat van de huidige (`linkse´) ontzuilde. Inderdaad werd in de vijftigger jaren in Protestante en Katholieke kring nog een archaisch wereldbeeld uitgedragen. Ondertussen is de samenleving echter ontzuild geraakt. De `gesloten´ Zuilen hebben plaats gemaakt voor een `open´ christelijk religieuze samenleving. De archaische christelijke maatschappij is door voortdurende kritiek gemoderniseerd; homo´s, vrouwen en andersdenkenden worden algemeen als gelijkwaardig beschouwd (voor de wet). De Ontzuiling heeft (naast de harde kern religieuzen) niet één, maar twee groepen ontkerkelijkten doen ontstaan. Een groep die zich op basis van het gemoderniseerde wereldbeeld van het christendom heeft afgekeerd en een groep die je het best `cultuur-christenen´ kunt noemen. Deze laatste groep behoorde tijdens de Verzuiling tot de `niet-harde kernleden´. Zij hebben het gemoderniseerde wereldbeeld weten te combineren met geloof. Tot deze laatste groep hoor ook ik. Zo was het voor mijn ouders geen probleem dat ik tijdens mijn jeugd wel met andersdenkenden mocht spelen, terwijl ik wel naar de kerk en de Zondagschool ging (zie ook mijn reaktie van do 07 oktober 2010 09:37). Je kritiek als dat nu archaische Christenen de Islam buiten spel zou zetten en dan ook niet juist. Op die enkele Urker en Staphorster dan na. We denken hetzelde, maar we formuleren het geheel anders, waardoor we tegen over elkaar lijken te staan.

christiaane
christiaane7 okt. 2010 - 5:37

De vraag blijft natuurlijk nog wel WIE er dan afwijkt: degene met dat gen, dus de gelovige, of juist degene zonder dat gen, de ongelovige. Als bijvoorbeeld 95% van de Amerikanen gelooft en 5% niet, dan zou de conclusie juist kunnen zijn dat on-gelovigen een afwijking hebben ... Toch voel ik me wel gezond ... :)

2 Reacties
keck66
keck667 okt. 2010 - 5:37

De auteur negeert inderdaad de overheersende rol van cultuur. Het is onzin dat hersenen van Amerikanen anders zouden werken dan die van andere aardbewoners...

JoopSchouten
JoopSchouten7 okt. 2010 - 5:37

We hebben allemaal deze geloof-veroorzakende-genen in onze hersenpan Christiaan. ; )

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Ik heb het grote voordeel dat ik sterk anti-religieus ben opgevoed. Daarom is het voor mij waarschijnlijk makkelijker dan voor anderen om de positieve kanten van religies te zien. Als je kijkt naar de "grondwaarden" die in elke religie zitten, dan zijn het zaken als "heb je naaste lief," oftewel "geef om een ander", en alles wat daarmee samenhangt. Een religie is een soort gemakkelijke manier om er voor te zorgen dat mensen die waarde hooghouden. Die waarde zit biologisch gezien ingebakken in mensen, maar er zijn andere mechanismen (denk aan jaloezie, angst) die nogal eens in de weg zitten dat die ene kernwaarde goed tot uiting komt. Helaas leent het mechanisme van religies (een hogere autoriteit die vertelt wat je moet doen) zich ook tot machtsmisbruik. Dat machtsmisbruik is in feite precies waar religies mensen tegen proberen te beschermen, maar mensen zijn mensen, en je ziet het overal. Tegelijkertijd zijn er ook altijd mensen die uit zo'n religie *wel* halen waar hij voor bedoeld is: een extra steun om niet bang te zijn, niet jaloers, maar werkelijk om anderen te geven. En met "is bedoeld voor" bedoel ik dan het evolutionaire voordeel zoals Swaab het hier beschrijft: het feit dat mensen biologisch gezien geneigd zijn tot religie is te verklaren doordat het een evolutionair voordeel heeft. Met andere woorden: Ik zal nooit kritiek hebben op het feit dat iemand religieus is, wat voor religie het dan ook is. Ik ga in discussie over standpunten en daden.

1 Reactie
Magikeven!ikheetMostafa
Magikeven!ikheetMostafa7 okt. 2010 - 5:37

De meeste mensen geloven omdat ze bang zijn dat God hen gaat straffen als ze weer opstaan na hun dood, maar niemand op aard kan ze gerust stellen met de zekerheid dat ze niet bang hoeven te zijn, want dood is dood en je hoeft niet op te staan voor God, je blijft liggen waar je ligt. Ooit zei iemand tegen mij: '' Ik geloof in God omdat ik het als enige oplossing zie, want, als ik dood ga en ik blijf lekker in mijn graf liggen heb ik niets verloren, maaaaar als ik in mijn graf lig en toevallig komt iemand met een stok en zegt tegen me: ''hé jij! opstaan! je moet naar het kantoor van God nu, God wil met je babbelen en afrekenen, dan heb ik ook geen probleem, omdat ik in hem heb geloofd, maaaaaaaaaaaaaaaaar als ik niet in God geloof en er komt zo'n iemand bij mijn graf langs en verzoekt mij naar God te lopen, dan krijg ik problemen en spijt en dan is het te laat'''. Ik merk het ook bij sommige Nederlanders als je hen vraagt of ze gelovigen zijn en die zeggen"''Ja, ik geloof dat er is iets maar wat en waar dat iets is weet ik niet''. Ik ook. Vriendelijke groeten.

KoenGuiking
KoenGuiking7 okt. 2010 - 5:37

Jammer van die conclusie. Verder een goed verhaal. Mensen zoeken naar antwoorden en velen vinden die in het spirituele. Of in zogenaamde religieuze boeken. Prima toch. Laat ze daar toch vrij in. Volwassenen die dankzij die religie het leven aangenamer vinden of beter begrijpen (althans, denken te begrijpen, maar dat is niet belangrijk, zij hebben in ieder geval gevonden wat ze zochten) willen hun kinderen dat ook bijbrengen. Lijkt me nogal logisch. Dat betekent niet dat zo'n kind vanaf zijn geboorte gedoemd is. Ieder kind hoort een bepaalde versie van de waarheid (religieus of niet) en neemt die voor waar aan. Zo zijn kinderen. Die geloven alles. Het is dus wel zo overzichtelijk (en ik denk ook goed voor het kind) om ze consistente dingen te leren (thuis en op school), en geen tegenstrijdige boodschappen die ze alleen maar in de war brengen. Ik ben blij dat ik met fabeltjes ben groot gebracht en pas later ben gaan inzien dat het allemaal heel anders ligt. Als tiener heb ik mij alsnog kritisch ontwikkeld. Dat is toch vroeg genoeg. Je hoeft toch niet op vierjarige leeftijd al alles in twijfel te trekken wat je hoort.

1 Reactie
sLinKs
sLinKs7 okt. 2010 - 5:37

Ik vind het prima als mensen veel te simpele antwoorden aanvaarden voor veel te belangrijke vragen, al vind ik het jammer. Ik ben bereid ze 'te laten' en ze mogen hun antwoord van mij als absoluut beschouwen, al kost het moeite. Waar ik mee zit is dat mensen geen antwoorden 'vinden', om de eenvoudige reden dat er geen sprake van vinden kan zijn als er geen sprake is van zoeken. Het 'antwoord' lag al op de plank voordat men zich bewust was dat er een vraag was.

Kordotium
Kordotium7 okt. 2010 - 5:37

Aardig stukje. Normaalgesproken wordt bij verwijzingen overigens de oorspronkelijke bron aangehaald: de quote van Dawkins komt van Robert Pirsig...

2 Reacties
JoopSchouten
JoopSchouten7 okt. 2010 - 5:37

Da's lang geleden dat Robert M. Pirsig's naam heb gelezen Kordotium! Ik was 20 toen ik 'Zen en de kunst van het motoronderhoud' voor het eerst las. Geweldig boek. Ik ga het weer eens lezen. Bedankt voor de deze toevallige reminder.

[verwijderd]
[verwijderd]7 okt. 2010 - 5:37

In dit verband zou ik wel eens een onderzoek willen zien naar de mate van religieuze programmering onder aanhangers van de Linkse kerk. Ik heb het vermoeden dat die namelijk bovengemiddeld hoog is, daar ik het idee heb dat veel 'Linkse kerkgangers' een bovengemiddelde mate van religieuze ( lees: christelijke) indoctrinatie in hun jeugd hebben ervaren, zoals ik ook vaak van die-hard Joopers lees hier. De hypothese zou dan zijn dat christelijke impregnering in de vroege jeugd, die weliswaar in de adolescentie verworpen wordt, toch een nieuwe invulling zoekt en dit vindt in de Linkse kerk.

1 Reactie
cormol
cormol7 okt. 2010 - 5:37

Zou dat ook gelden voor de rechtse kerk? Maar geen subsidie naar dat soort onderzoek zou ik zeggen. Waar de rechtse kerk toe leidt zien we bij Verhagen.

[verwijderd]
[verwijderd]7 okt. 2010 - 5:37

Wat mij wel benieuwt Dick, is of er een leeftijd te geven is vanaf welke een jong mens wel in staat kritisch naar zijn omgeving te kijken. Dat zou de minimum leeftijd moeten zijn waarop religieus maar uiteraard ook politiek en ander maatschappelijk geëngageerd onderwijs gegeven zou mogen worden. Daar beneden zou het uiteraard bij feitelijkheden kunnen blijven want een mens mag van zo vroeg mogelijk beginnen met zijn ontwikkeling.

1 Reactie
KoenGuiking
KoenGuiking7 okt. 2010 - 5:37

Ik zou het juist precies andersom doen. Basisscholen mogen wel op ideologische grondslag hebben, maar daarna alles openbaar. Dan groeit een kind op met een mooi, maar eenzijdig wereldbeeld en daarna gaat het ontdekken dat het allemaal toch wat genuanceerder ligt en dat je alles wat je leert in twijfel mag trekken. Kleine kinderen moet je dat niet aan doen.

[verwijderd]
[verwijderd]7 okt. 2010 - 5:37

Citaat: "Kinderen zouden niet moet leren wat ze moeten denken, maar hoe ze kritisch moeten denken, en in volwassenheid hun eigen levensbeschouwelijke keuzes moeten kunnen maken.` Heldere en goede conclusie. Zelf ben ik religieus opgevoed maar gelukkig ben ik niet zo vreselijk vatbaar voor indoctrinatie en mijn "geloof" heeft, toen ik zelf zeer bewust de keuze kon maken, mij verlaten. Er schemert op de achtergrond zo nu en dan nog wel eens iets van een lichte onzekerheid, dat ongeveer gaat van: Maar áls... stel dat... áls, je weet nooit, áls God nou toch zou bestaan... tja, dan kom ik vast in de hel ondanks alle goede dingen die ik ook gedaan heb, want ik geloof niet, ik bid niet en ik vloek als een ehh... ketter. En ga daarna weer gewoon door met ongeloven. Ik kan namelijk niet anders. Ik heb het in mijn thirties écht een tijdje geprobeerd omdat ik dacht dat ik maar weer eens moest gaan geloven, want ja, zo was ik toch opgevoed? Maar het lukte niet. En ik heb het daarna nooit weer geprobeerd. Zinloos. Je hebt het of je hebt het niet. Mijn kinderen heb ik heel bewust niet gelovig opgevoed en daardoor ook letterlijk de kerk uit gesodemieterd omdat ik mijn oudste toentertijd niet wilde laten dopen. De vader had een buitenlandse religie en ik was NH gedoopt. Ik wilde dat mijn kind later zelf zou kunnen kiezen in alle vrijheid om wel of niet te geloven. En koos het voor geloof, dan kon het zelfs kiezen wat voor soort geloof. En het is allemaal goed gekomen met die zo min mogelijk gehersenspoelde oir van mij. Maar of ze in de hemel komen...? ;) (knipoogje)

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

[En het is allemaal goed gekomen met die zo min mogelijk gehersenspoelde oir van mij. Maar of ze in de hemel komen...? ;) (knipoogje)] Zoveel goden, zoveel hemels, dus er is er altijd wel eentje te vinden die vindt dat precies jij je perfect hebt gedragen ;-)

[verwijderd]
[verwijderd]7 okt. 2010 - 5:37

is religie tot een waanvoorstelling of geestelijk probleem benoemen niet net zo beledigend als het een politieke ideologie noemen?

2 Reacties
Klaas2
Klaas27 okt. 2010 - 5:37

---[is religie tot een waanvoorstelling of geestelijk probleem benoemen niet net zo beledigend als het een politieke ideologie noemen?]---- Het is niet beledigend om een religie ideologie te noemen. De vraag is of het waar is. Een politieke ideologie kenmerkt zich door politieke invulling en streven. Zo is het Christendom in Nederland een politieke ideologie, in verschillende andere Europese landen ook. Het zionisme is een politieke ideologie in Israël. De Islam in veel Arabische landen.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Waarom wil je dat weten? Wil je religie graag zo noemen maar weet je niet zeker of je daar wel of geen mensen mee beledigt? Of heb je het idee dat Swaab dat gezegd heeft, en vraag je je af of Swaab mensen heeft beledigd? Swaab laat zien dat hersenen een rol spelen bij religie, en noemt evolutionaire voordelen van hersenen die gevoelig zijn voor religie. Bij alles wat mensen doen spelen de hersenen een rol. En toch is niet alles wat mensen doen een "waanvoorstelling" of een "geestelijk probleem". Als je dus gelooft dat Swaab dit heeft gezegd, en je vraagt je af of hij daar mensen mee heeft beledigd, kan ik je aangeven dat Swaab dat niet heeft gezegd. Lees nog maar eens over.

meijerlahn
meijerlahn7 okt. 2010 - 5:37

Voor mij staat het geloof gelijk aan uitbuiting en onderdrukking. Katholicisme, protestantisme, hindoïsme, islam, allemaal hebben ze zich hieraan in het verleden en tot op de dag van vandaag aan bezondigd en daarom houd ik mij er verre van.

3 Reacties
omaoeverloos
omaoeverloos7 okt. 2010 - 5:37

Inderdaad, en zo af en toe een jehova's getuige aan de deur en je blijft lekker scherp. Wat zullen ze op hun neus kijken, die gelovigen, als ze na hun dood zien dat er echt niets is!

meijerlahn
meijerlahn7 okt. 2010 - 5:37

;-))) Hele grote grijns.

AfKam
AfKam7 okt. 2010 - 5:37

Je hoeft niet per se gelovig te zijn om aan uitbuiting of onderdrukking te doen. Er zijn ook mensen die nu of in het verleden een wereldbeeld voor zichzelf hebben geschept waarin de abstracties ver verwijderd zijn van de werkelijke dagelijkse ervaring zonder tussenkomst van een God. Denk daarbij aan de nazi’s of fascisten of zelfs dichter bij huis.

DikBrix
DikBrix7 okt. 2010 - 5:37

Mooi artikel. Met de laatste alinea, ‘Jonge kinderen hebben nog geen geloof… etc.’ ben ik het daarom helemaal eens. De mens heeft blijkbaar spiritualiteit als eigenschap meegekregen in de genen. Waartoe de mens met die eigenschap in staat zal zijn, moet nog blijken. Het probleem is dat de mens in ontwikkeling nog in de kinderschoenen staat: Evolutionair gezien, als je het eerste ontstaan van leven op een jaar geleden stelt, bestaat de mens in verhouding hooguit een paar minuten. Dat is een beetje kort om conclusies te trekken over ‘universele waarheden’, zoals de diverse religies nu pretenderen in hun bezit te hebben. Mijns inziens is die spiritualiteit 1 van de meest positieve eigenschappen die de mens bezit en daardoor onderscheidt van andere levende wezens. Waardoor wij in staat zijn tot creativiteit in welke vorm dan ook, anderen te helpen, ideeën te ontwikkelen over welzijn voor iedereen, voor dieren, voor milieu, etc. Waardoor wij in staat waren om in de wiskunde vergelijkingen tot in de n-de macht te verzinnen, zonder te weten waartoe die zouden kunnen dienen. Dat bleek pas later. Spiritualiteit is de kracht van de verbeelding, de kracht van de mens. Zonder die ingebakken eigenschap zouden wij niet meer zijn dan een sprinkhanenplaag. Maar zoals gezegd: wij bestaan in verhouding pas een paar minuten. Waardoor misbruik van die spiritualiteit nog steeds hoogtij viert door de primitieve uitleg die daaraan vaak wordt gegeven, omdat de mens nog steeds dicht bij het primitieve dier staat. Zoals in religies. Dat religie in verleden heeft bijgedragen aan de evolutie van de mens kan heel goed zijn: per slot van rekening is het vormen van overheersende religieuze groepen die andere onderwerpen het recht van de sterkste geweest. Maar nu beperken religies de ontwikkeling van de mens in positieve zin, door de archaïsche, remmende restanten uit het verleden. Want we weten nu dat Wodan niet over de wolken rijdt als het onweert, we geloven niet meer in de menselijke goden van de Grieken, Romeinen, Azteken of Egyptenaren ooit. Toch houden we nog steeds vast aan de nieuwe heersende religies. Die nog steeds uitgaan van exclusiviteit, van uitsluiting van niet-gelovigen, van eigen grenzen, wetten en hiërarchie, van dreiging met hel en verdoemenis voor niet-gelovigen, zij het nu of in het hiernamaals. Van onderwerping aan de dictatuur van de religie. Het is het nog steeds regeren op basis van angst. Zoals elke staatsdictatuur. Daar waar staatsdictatuur en religie samengaan, is de onderwerping het ergst. Door de staat gesubsidieerd religieus onderwijs mag daarom niet bestaan. Onze toekomstige wereldburgertjes behoren niet te worden opgevoed in de exclusiviteit van welk religieus denken dan ook. Net zo min als kinderen mogen worden opgevoed als toekomstige soldaatjes met speelgoedgeweertjes tegen een denkbeeldige vijand. Maar er is hoop denk ik: Juist die spiritualiteit als eigenschap heeft geleid tot de oprichting van de VN, hoe gebrekkig ook, tot internationale verdragen voor de rechten van de mens en kind, tot bewustwording van de gevolgen van menselijk handelen voor milieu, tot nadenken over de gevolgen voor anderen door eigen handelen. Tot ons eigen rechtssysteem, ons eigen sociaal stelsel. Tot verzet, steeds opnieuw, waar ook, tegen onderwerping en onderdrukking. Tegen afbraak van verworvenheden. Dus wie weet: misschien komen we nog ergens over een paar honderd of duizend jaar. Het zal wel nog even duren. Dat wel. Zeker met Rutte, Verhagen en Wilders.

1 Reactie
JAWEH
JAWEH7 okt. 2010 - 5:37

De vorm van spiritualiteit waarover U het heeft in de laatste alinea's heeft een naam: Humanisme Misschien wel veel mooier dan al die religies. Het komt vanuit de mens, en het is gericht op de mens. Prachtig toch?

frankie48
frankie487 okt. 2010 - 5:37

Beste Dick Swaab, Ik moet van de moderator mijn vraag waarschijnlijk anders gaan stellen. Heeft de hoogte van je intelligentie/IQ die mensen bezitten, invloed of ze wel of niet gelovig zullen worden in hun leven. De tekens of schilderingen op wanden, of de tekst op een grafmonument uit de ijzertijd gevonden in Zuidoost-Turkije tonen aan dat mensen altijd een hang naar geloven in iets ongrijpbaars hebben gehad. Was het in die tijd niet gewoon dat iedereen ergens in geloofde, en zien we dat in deze tijd afnemen? Want psycholoog Satoshi Kanazawa, beweert namelijk dat atheïsten, een hogere intelligentie/IQ hebben dan gelovige mensen. Is dit volgens u ook zo, en zou dat kunnen gaan betekenen dat door de evolutie van de mens, met het daaraan gekoppelde effect van doorontwikkelen, namelijk gaan betekenen dat steeds minder mensen in de toekomst zullen gaan geloven in iets ongrijpbaars?

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Biologen (dus geen mensen die aan een school for Economics verbonden zijn) vegen er hun reet mee af, om het zo maar te zeggen: http://scienceblogs.com/pharyngula/2010/02/stop_patting_yourselves_on_the.php En dit is een heel mooie verklaring (waaraan je kunt zien dat je er niet bent met alleen statistieken, zelfs als de statistieken kloppen): http://www.psychologytoday.com/blog/sex-murder-and-the-meaning-life/201004/atheistic-liberals-are-smarter-funny-reason

Piranesi2
Piranesi27 okt. 2010 - 5:37

"De hemel laten wij intussen aan de engelen en de mussen" Freud Geloof gerust maar laat mij van uw geloof onbewust. Piranesi

1 Reactie
frankie48
frankie487 okt. 2010 - 5:37

Beste G.B. Piranesi, Weet u of deze mensen ook een hogere intelligentie/IQ hadden.

MrJack2
MrJack27 okt. 2010 - 5:37

Nou moet meneer Swaab niet denken dat hij alles al weet. Goed, het geloof in een god met een baard en een wolk zoals gelovigen die voorstellen is natuurlijk kolder, maar er zijn heel veel dingen die de moderne wetenschap nog niet kan verklaren. Swaab's veronderstelling dat bewustzijn een produkt is van de hersenen is verre van onomstotelijk bewezen. Sterker nog, het lijkt erop dat we aan de vooravond staan van grote ontdekkingen op dit gebied. Ik raad iedereen aan het boek "Eindeloos bewustzijn" van cardioloog Pim van Lommel te lezen of diverse boeken van Matthieu Ricard, een Franse moleculair bioloog die boeddhist is geworden. En wie zonder vooroordeel en complottheorieen kan kijken naar programma's als Char, Derek Ogilvie, Uri Geller of het Zesde Zintuig moet toch wel concluderen dat het op zijn zachts gezegd heel merkwaardig is wat mensen daar vertonen...

1 Reactie
gerrorist2
gerrorist27 okt. 2010 - 5:37

Vor dat we weer met namen als Pim van Lommel en vage dingen gaan gooien als dat wat Char, Ogilvie etc. doen dat daar wel iets in zou moeten zitten omdat je ze tijdens de shows dingen ziet doen...... Eerst even deze site: http://logates.com/ helemaal doorlezen (ja, helemaal) en even op internet de naam James Randi googlen. Verder wil ik er op wijzen dat bovenstaand artikel niet gaat over het wel of niet bestaan van god(en) en/of andere bovennatuurlijke verschijnselen, maar over de ontvankelijkheid ervoor. Dat er dingen zijn die we (nog) niet kunnen verklaren zegt niet dat we die verklaringen nooit gaan vinden, en al helemaal niet dat wanneer we iets nog niet kunnen verklaren er dus een bovennatuurlijke verklaring zou zijn. Tenzij jij kan verklaren dat er überhaupt iets bovennatuurlijks is en dat kunt definieren en bewijzen. Er zijn in het verleden al zo veel dingen aan het bovennatuurlijke (goden, geesten) toegekend, het bleken allemaal misvattingen. Kennis vergaren is een kwestie van geduld en veel onderzoek, niet van de makkelijkste weg kiezen en maar een aanname doen.

frankie48
frankie487 okt. 2010 - 5:37

Beste To Maat is Links en er trots op!, Ik vind het zonde dat u het woord superieur laat vallen in een discussie over invloeden die de hersenen zouden kunnen beïnvloeden. Dit woord zal ten alle tijden elk wetenschappelijk onderzoek in een negatieve sfeer willen trekken. Zo zouden we dan meteen moeten gaan stoppen met stamcelonderzoek door de medische wetenschap, die zeker niet tot doel hebben om superieure mensen voort te brengen, maar puur gericht onderzoek is naar het vervaardigen van de juiste medicijnen voor tot nu toe ongeneeslijke ziektes. Ook mensen die geboren zijn met een hogere intelligentie/IQ kunnen beperkingen hebben, zowel geestelijk of lichamelijk, denkt u hierbij aan Stephen William Hawking die als theoretisch natuurkundige wereldwijd bekend is, maar ook mensen die aan autisme lijden kunnen bijzonder intelligent zijn en kunnen een hoog IQ hebben, voorbeelden genoeg, maar ik wil geen vergelijk maken met een hoge of lage intelligentie/IQ heden ten dagen. Mijn vraag gaat over de evolutie tussen de eerste mens en de mensen heden ten dagen, daar gaat mijn vraag over. Ik neem dan ook afstand van u insinuatie dat het hier niet over zou gaan.

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

[Mijn vraag gaat over de evolutie tussen de eerste mens en de mensen heden ten dagen, daar gaat mijn vraag over.] Die evolutie heeft geleid tot wie we nu zijn, genetisch gesproken. Mensen *met* een genetische aanleg tot religie dus. Mensen met een uitgesproken aanleg voor sociaal gedrag. Mensen met een hoog IQ. Of dat IQ veel hoger is dan de eerste mens weten we niet; alleen dat het IQ nog een stuk hoger is dan de huidige mensapen. Dat gedeelte van de evolutie kan je dus niets vertellen over het verband tussen IQ en atheisme of religie, en ook niets over hoe de evolutie vanaf nu zal verlopen.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman7 okt. 2010 - 5:37

Frank Schutte [Dus dan willen opvoeren dat we misschien zijn gaan geloven, omdat bij mensen stoffen in de hersenen en/of ziektes dit zouden moeten gaan verklaren, dat is nu eenmaal niet goed genoeg.] Jij legt een simpel oorzakelijk verband, maar het ligt ingewikkelder. De mogelijkheden die jij hebt tot denken, de geneigdheid tot geloven, of tot het zien van visioenen, zitten hem in de manier waarop jouw hersenen functioneren. Die hersenen worden aangelegd volgens het "bouwplan" van je DNA, en de invloed die je hebt ondergaan in de baarmoeder en in de eerste jaren na je geboorte. Het feit *dat* je DNA zo werkt als het werkt, is het gevolg van evolutie: alle onderdeeltjes van jouw DNA zijn er in geslaagd om zich steeds weer te reproduceren in een volgende generatie. Dat kan alleen als er op de een of andere manier "evolutionair voordeel" aan zit (namelijk, dat hoe dat DNA uitwerkt een wezen oplevert dat zich weer reproduceert). Uiteindelijk kun je dus zeggen dat als de genen medeverantwoordelijk zijn voor het geloof, er een evolutionair voordeel zit aan geloven. *Dat* is de biologische oorzaak van het feit dat mensen geloven. [En daarom blijft mij vraag recht over eind staan, is door de evolutie van de mens, het mogelijk dat we door een hogere intelligentie/IQ op den duur niet meer zullen geloven in het ongrijpbare, wat het geloof nog steeds is.] De statistieken die een verband tussen IQ en atheisme leggen vertrouw ik niet zo. Verder is het natuurlijk ook niet perse voor de hand liggend dat de evolutie van mensen een hoger IQ op zou leveren. Hoe evolutie van mensen zal uitwerken is lastig te voorspellen. Wat - denk ik - veel invloed heeft, is de uitvinding van de pil. Waar vóór de pil de partnerkeuze (in dit verband: de man waarmee een vrouw kinderen krijgt) uitviel op het eerste vriendje dat er in slaagde haar zwanger te maken, kunnen vrouwen die partnerkeuze nu heel bewust maken, op een veel latere leeftijd (na het afmaken van de studie, en het begin van een carriere). Partnerkeuze zal veel meer gebaseerd zijn op hoe een vrouw de betreffende man inschat als vader, en als langdurige partner. Een hoger wordend EQ in het verdere verloop van de menselijke evolutie ligt dus veel meer voor de hand. Maar ook dat is een slag in de lucht.

3 Reacties
ErnsTT2
ErnsTT27 okt. 2010 - 5:37

Sterker nog, hoe intelligenter je bent hoe meer je de *voordelen* van de communiteit zult zien, en je dus een hang naar samenbindende spiritualiteit. Dus niet een hang naar een geinstitutionaliseerd "geloof"dat je opgedrongen krijgt van je ouders, maar een vrijzinnig gekozen samenspel. Zelfs als je niet intelligent bent zul je al snel merken dat je in je *eentje* niet veel voor elkaar krijgt, en juist als zonderling door de wel tot een of ander groepsmechanisme (geloof) bekeerden. Je ziet die hang naar een gezamelijk groepsgeloof heel mooi gedemonstreerd op schoolpleintjes, daar zie je allerhande min of meer zelfgekozen geloven , de soms zelfs radicale aanhangers van de Commercieel Grieks Orthodoxe Nikeverering. De Devote Zusters van Oilili, en de Fransciscaner met hun Houtje Touwtje jassen, die net als de Hare Krishna's weer terug zijn in het straatbeeld. En natuurlijk zie je ook wat ongelovigen die dan vooral door de Extremisten van de Orthodoxe Nike verering de keuze krijgen zich te bekeren danwel uitgestoten te worden, met alle gevolgen van dien... Ik hoop dus dat dit kabinet met zijn destructieve bezuinigingen op het onderwijs snel de rekening voor hun roekeloos besturen van het schip van Staat gepresenteert krijgen, en we eindelijk eens dat Onderwijs gaan verbeteren, niet *weer* helemaal anders, maar gewoon zorgen dat de aandacht weer komt te liggen bij de leraren en niet langer bij managers die op de beurs willen speculeren met gald dat voor lesmiddelen bedoeld was. Al het geld moet weer op de werkplekken van onderwijzers terecht komen !

ErnsTT2
ErnsTT27 okt. 2010 - 5:37

Hierbij mijn visie op de superieur inzichtelijk makende bovenstaande analyse van Dhr. Swaab (wat een superieure aanwinst voor Joop btw) En de moeilijkheden die zulks een term op kan leveren als we hem niet in zijn waarde laten, zoals in onderstaande reactie. Waarin we imho de kern van het ontsporen van het debat vinden. Wat zeer educatief, en verheldernd weergeeft hoe de groepsdruk een begrip een andere bijna religieus bevochte inhoud heeft gegeven. [q]"Beste To Maat is Links en er trots op!, Ik vind het zonde dat u het woord superieur laat vallen in een discussie over invloeden die de hersenen zouden kunnen beïnvloeden. Dit woord zal ten alle tijden elk wetenschappelijk onderzoek in een negatieve sfeer willen trekken."[/q] Dus als ik zeg dat u dit op een superieur tactvolle manier gebracht heeft voelen uw hersenen dat als iets negatiefs? Kunt u me uitleggen waarom een positieve kwalificering, bij u ten alle tijden een negatieve conontatie krijgt? Want ik vind dat in het geheel geen negatieve kwalificatie in dit geval, ik wil er juist mijn enorme waardering mee uitspreken, want u heeft me op een werkelijk sup[erieur inzichtelijke wijze mee laten zien hoe u over anderen denkt, voorwaar een onnavolgbaar superieure prestatie. Want u geeft mij nu het gevoel dat ik op superieur onnavolgbare wijze heb kunnen laten zien dat het woord superieur als je er gewoon objectief wetenschappelijk tegenaan kijkt, in het geheel niet ten alle tijde ene negatieve conontatie bezit. Ergo dat het slechts uw eigen gevoel van superioriteit is dat er voor zorgt dat u het imho juist uit dat perspectief als negatief opvat, maar dat geheel en al te maken heeft met een onwetenschappelijk vooringenomen positie tegenover het begrip superieur. Mag ik u hartelijk danken vanuit de grond van mijn hart voor dit superieur alles verhelderende inzicht in uw kijk op de wereld en de waarde van objectieve begrippen in het bijzonder? Mag ik u hierbij hierbij virtueel uitnodigen voor een goed glas Château d'Yquem Premier Cru Supérieur '69 P.S. ook weer een mooi voorbeeld van een uitermate wetenschappelijk onderbouwd juist gebruik van de term superieur btw. P.P.S. Let op het is slechts een filosofische parabel. Niemand hoeft zich erdoor aangesproken te voelen, en gezien mijn tekortkomingen en beperkingen kan ik me in het geheel niet superieur *voelen* dat zou immers nogal een Gotspe zijn geestelijk gehadicapt zijnde als ik nu eenmaal Ben.

ErnsTT2
ErnsTT27 okt. 2010 - 5:37

Hierbij mijn visie op de superieur inzichtelijk makende bovenstaande analyse van Dhr. Swaab (wat een superieure aanwinst voor Joop btw) En de moeilijkheden die zulks een term op kan leveren als we hem niet in zijn waarde laten, zoals in onderstaande reactie. Waarin we imho de kern van het ontsporen van het debat vinden. Wat zeer educatief, en verheldernd weergeeft hoe de groepsdruk een begrip een andere bijna religieus bevochte inhoud heeft gegeven. [q]"Beste To Maat is Links en er trots op!, Ik vind het zonde dat u het woord superieur laat vallen in een discussie over invloeden die de hersenen zouden kunnen beïnvloeden. Dit woord zal ten alle tijden elk wetenschappelijk onderzoek in een negatieve sfeer willen trekken."[/q] Dus als ik zeg dat u dit op een superieur tactvolle manier gebracht heeft voelen uw hersenen dat als iets negatiefs? Kunt u me uitleggen waarom een positieve kwalificering, bij u ten alle tijden een negatieve conontatie krijgt? Want ik vind dat in het geheel geen negatieve kwalificatie in dit geval, ik wil er juist mijn enorme waardering mee uitspreken, want u heeft me op een werkelijk sup[erieur inzichtelijke wijze mee laten zien hoe u over anderen denkt, voorwaar een onnavolgbaar superieure prestatie. Want u geeft mij nu het gevoel dat ik op superieur onnavolgbare wijze heb kunnen laten zien dat het woord superieur als je er gewoon objectief wetenschappelijk tegenaan kijkt, in het geheel niet ten alle tijde ene negatieve conontatie bezit. Ergo dat het slechts uw eigen gevoel van superioriteit is dat er voor zorgt dat u het imho juist uit dat perspectief als negatief opvat, maar dat geheel en al te maken heeft met een onwetenschappelijk vooringenomen positie tegenover het begrip superieur. Mag ik u hartelijk danken vanuit de grond van mijn hart voor dit superieur alles verhelderende inzicht in uw kijk op de wereld en de waarde van objectieve begrippen in het bijzonder? Mag ik u hierbij hierbij virtueel uitnodigen voor een goed glas Château d'Yquem Premier Cru Supérieur '69 P.S. ook weer een mooi voorbeeld van een uitermate wetenschappelijk onderbouwd juist gebruik van de term superieur btw. P.P.S. Let op het is slechts een filosofische parabel. Niemand hoeft zich erdoor aangesproken te voelen, en gezien mijn tekortkomingen en beperkingen kan ik me in het geheel niet superieur *voelen* dat zou immers nogal een Gotspe zijn geestelijk gehadicapt zijnde als ik nu eenmaal Ben.

WimHermans
WimHermans7 okt. 2010 - 5:37

Onze hersenen hebben twee kerntaken: vastleggen en handelen. Dat vastleggen is ongeclausuleerd en onvoorwaardelijk. Deze ongeclausuleerde opslag is onderdeel van menswording en is met name in de kinderjaren van vitaal belang. Voordat een kind een trap kan oplopen zijn moeten de hersenen eerst geprogrammeerd worden met die vaardigheid. Dat is een proces, letterlijk, van vallen en opstaan. Uiteindelijke vertrouwen we blindelings op het ‘hersencircuit voor traplopen’. Sterker nog, als we het programma gaan ‘bevragen’, als we er over gaan nadenken, is het risico groot dat we van de trap af vallen. De programmering van religie, cultuur, emoties en het zelfbeeld gaat op dezelfde onbetwijfelbare wijze met dezelfde onderliggende bedoeling: Zekerheid geven aan het (individuele) bestaan. Swaab onderschat nut en noodzaak van deze programmering. Als wetenschapper overschat hij de betekenis van het kritisch denken voor menswording, en onderschat hij de betekenis van programmering, laten we dat het ‘dogmatisch denken’ noemen voor menswording. Kritisch denken is vol twijfel en onzekerheden. Dogmatisch denken is kritiekloos en van absolute zekerheid. De werkelijkheid van de mens is een onmetelijke zee van prikkels. Zonder een dogmatische ordening in die zee aan te brengen zouden we niet kunnen overleven. Het traploop-circuit is een primitieve zekerheid in ons motorisch handelen. Een religie is een zekerheid van een ‘hogere orde’, maar verder vergelijkbaar met traplopen. Een geloof geeft het bestaan zekerheid. Een mens die gelooft in (zijn vaardigheid tot) traplopen of God schept zijn eigen handelingsruimte. De programmering van onze hersenen is dus geen kritische rationaliteit, het is een geloven. Onvoorwaardelijk, zonder disucssie accepteren dat het zo werkt, op basis waarvan we weer kunnen handelen. Een opvoeding ‘zonder dogma’s’ en uitsluitend ‘kritisch leren denken’ is, zo vrees ik, desasstreus voor het welbevinden van het individu. Kinderen die niet geprogrammeerd worden, die niet gevoed worden met absolute zekerheden over gezin, cultuur, religie zullen ongelukkige kinderen worden. Programmering is nodig om een plaats te voelen. Pas als de plaats gegeven is kunnen we de plaats bevragen, kunnen we leren kritisch te zijn op ons dogmatisch denken. We moeten dus beiden doen: eerst kinderen hun plaats in de samenleving geven, en ze daarna het vermogen geven om die plaats te veranderen. Swaab is getraind om de werkelijkheid inclusief het geloof systematisch te bevragen. Dat is echter geen genetisch gegeven maar het resultaat van een proces van langdurige scholing, waarbij de regels van denken en taal etc etc worden doorgrond. Marx stelde geringschattend religie gelijk aan ‘opium voor het volk’. Ik denk dat we hier niet geringschattend over hoeven te doen. Zolang een volk arm en ongeschoold is, en moet vechten om te overleven is religie een noodzakelijke bestaanszekerheid. Dat is de reden waarom mensen religieus zijn. Zodra een volk wordt geschoold en de welvaart wordt verdeeld, zoals de laatste decennia in Europa is gebeurd, worden traditionele religeuze dogma’s kritscher beschouwd. Dat zal de religie niet afschaffen, integendeel er zullen velen nieuwe (persoonlijke) religies voor terugkomen. Het kritische vermogen vernietigd geen dogma’s. Ze past ze aan! Er komen andere zekerheden voor in de plaats. Want een mens(wording) in permanente onzekerheid is onmogelijk. Het gaat om het juiste evenwicht tussen kritisch en dogmatisch denken.

1 Reactie
Nevedew
Nevedew7 okt. 2010 - 5:37

Beste J. We hebben allerlei zekerheden en vaste patronen nodig om orde te scheppen en te kunnen overleven in ons dagelijks bestaan. Religieuze dogma's zijn ook zulke zekerheden. Dat is waar. Daarin is wel een onderscheid noodzakelijk. Positieve dogma's zijn bevorderlijk voor de medemenselijkheid in de samenleving, en kwaadaardige dogma's hebben daarop een slechte invloed. Kritisch denken is dus altijd nodig. Niet om dogmatiek te bestrijden, maar om goede en kwalijke dogma's van elkaar te onderscheiden. Slechte lelijke dogma's moeten bestreden worden.