De VVD triomfeert weer, bij Jetten en Bontenbal lopen de kiezers al weg

Nog vóór de regeringsverklaring zijn de kiezers van de coalitiepartijen al aan het stemmen met de voeten. In de laatste peiling van EenVandaag liep hun gezamenlijk zetelaantal  van 66 terug tot 59. Dat ging allemaal ten koste van D66 en CDA. De VVD leed geen schade. Geen wonder. Het Dilaniaat ziet zich door het regeerakkoord goed bediend. Het regeeerakkoord lijkt wel een samenvatting van het VVD-programma.

'Het kan wel', roept Rob Jetten enthousiast uit in een tv-spot voor de raadsverkiezingen. Inderdaad: de chronisch zieken en mensen die hun baan verliezen draaien op voor het verhogen van de begroting voor defensie. En de lagere inkomstenklassen betalen meer aan de oorlogsbelasting dan de rijken. Het lijken de tijden van Napoleon wel.

Het kan wél.

Je kúnt de gezondheidszorg goedkoper maken door arme mensen met chronische ziekten een beetje af te schrikken voordat ze naar de dokter stappen. Het ís mogelijk oudere mensen die hun baan verliezen binnen een jaar in de financiële problemen te brengen door wat nog rest van de WW terug te brengen tot één jaar. En dat ook nog alleen als ze een paar decennia premie hebben betaald.

Het kan wél. Geen begin van een oplossing hebben voor de netcongestie behalve de tarieven verhogen voor de piekuren waar opnieuw mensen met een dunne portemonnee de kwalijke gevolgen van zullen ervaren.

Zulke beleidsvoornemens kunnen van dat juichend 'Het kan wél' uit de mond van de nieuwe premier wel eens een electorale boemerang maken. Niet voor zijn inspiratoren bij de VVD maar voor hemzelf.

Er ligt een precedent: het kabinet Rutte II, een coalitie van VVD en PvdA. In december 2012 - een paar weken na de presentatie - schommelde het vertrouwen in de regeringsploeg een stukje boven de dertig procent. Dat hield al niet over gezien het feit dat beide partijen in de Tweede Kamer beschikten over 79 zetels. Eind maart 2013 liet de peiling van Maurice de Hond er daar nog maar 41 van over. Vooral de PvdA kreeg klappen. Die zou bij verkiezingen terugvallen van 38 op 18 zetels. En het dieptepunt was nog lang niet bereikt. Het pact met de VVD heeft die partij uiteindelijk de nekslag gegeven.

Dat komt omdat Rutte II vooral VVD-beleid uitvoerde. Het regeerakkoord dat Rutte aan Samsom wist op te dringen, vertoont grote overeenkomsten met dat van Jetten. Op één punt na. Aanvankelijk wilde dat kabinet Rutte II ziektekostenpremies naar draagkracht. Dit leidde tot een interne revolte binnen de VVD. Daarop werd dit plan teruggedraaid. Er zit nu iets vergelijkbaars aan te komen. Dat is de voorgenomen belasting in box III op papieren vermogenswinsten die in echte euro´s moet worden betaald. De kans bestaat dat dit leidt tot een opstand binnen de VVD, die uiteindelijk de regering tot een concessie zal dwingen.

Dinsdagavond presenteerde de NPO alle ministers alsof het schaatskampioenen waren. Ze kregen ruimschoots de kans om te praten over hun hobby's en hun doorzettingsvermogen. Over het algemeen toonden zij zich van hun lieve kant: ze gingen het land in. Ze zagen uit naar het gesprek. Ze namen zich voor sloten koffie te drinken. Dilan Yesilgöz en haar boekhouder Eelco Heinen waren de uitzondering op deze regel. Ze toonden zich strenge  bewakers van wat ze in de onderhandelingen doorgedreven hadden. Wie niet genoeg werkt, zal in het Nederland van hun dromen maar een klein beetje eten.

Ze begrijpen niet dat daarmee de weerstandskracht van Nederland meer wordt aangetast dan welke hoeveelheid in de VS bestelde wapens dan ook kan compenseren. Bij het publiek gloort dit inzicht wel. Dat blijkt uit de redenen die de weglopers in de peiling van EenVandaag geven: ze voelen zich bedrogen door de bezuinigingen op de zorg en de resten van ons sociale stelsel. Vers twee is waar de weglopers dan hun heil zoeken. Vooral bij Geert Wilders.

Het is een klotetijd en het blijft een klotetijd.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandalige compensie krijgt aangeboeden voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: dromen van verre paradijzen vol vrijheid. Paraguay misschien?