De VS: een nachtmerrie van oorlog, landroof, imperialisme en genocide

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand: wie is het meest agressieve land ter wereld? Wie die vraag serieus neemt, kan moeilijk om de geschiedenis van de Verenigde Staten heen. Terwijl Rusland en China steevast worden neergezet als expansionistisch en imperialistisch, is het gevaarlijk gemakzuchtig om de VS buiten dat rijtje te houden.

Dat antwoord wordt pijnlijk duidelijk zodra we kijken naar het fundament waarop de Verenigde Staten zijn gebouwd. Vanaf het begin is het land geworteld in oorlog, kolonisatie, landroof en systematische uitroeiing.

De grootste slachtoffers daarvan waren de Native Americans, hun land, cultuur en leven is op ongekende schaal vernietigd. Dorpen werden uitgemoord, hele stammen uitgeroeid, talen verboden, vrouwen gedwongen gesteriliseerd en kinderen naar kostscholen gestuurd waar ze hun identiteit moesten afzweren. Ook de bizons (op zich al een wreed drama), die centraal stonden in hun cultuur en economie, werden bijna volledig uitgeroeid.

Schattingen lopen uiteen, maar het aantal native slachtoffers door oorlog, verdrijving, ziekten, uitroeiing en honger ligt waarschijnlijk boven de 10 miljoen mensen. Deze Indiaanse genocide vormt een van de grootste genocides in de menselijke geschiedenis, een tragedie die historisch relatief weinig aandacht heeft gekregen.

Al vóór de Amerikaanse onafhankelijkheid waren Europese kolonisten bezig met het veroveren van grondgebied dat al eeuwenlang door inheemse volkeren werd bewoond. Engeland, Frankrijk en Spanje vochten om territorium, sloten verdragen die zelden werden nageleefd en grepen zonder terughoudendheid naar geweld. Met de onafhankelijkheid verdween dit patroon niet - het kreeg slechts een nieuwe vlag.

De jonge Amerikaanse republiek zette deze praktijk onverminderd voort. Oorlogen tegen inheemse stammen, van de American Indian Wars tot het afdwingen van ongelijkwaardige verdragen, bepaalden decennialang het beleid. Later volgden wetten zoals de Dawes Act, die inheemse gemeenschappen bewust uiteenscheurden en hun land openstelden voor witte kolonisten.

Ook buiten open oorlog werd expansie systematisch voortgezet, vaak vermomd als diplomatie of vooruitgang. Westwaartse expansie, landaankopen zoals de Louisiana Purchase en latere annexaties van Florida en Alaska worden doorgaans gepresenteerd als diplomatieke triomfen. In werkelijkheid waren het stappen in een agressieve strategie om grondgebied te vergroten, bevolkingsgroepen te verdrijven en politieke macht uit te breiden. De Amerikaanse geschiedenis is een aaneenschakeling van militaire en juridische manoeuvres die het land groter maakten, maar dat deden ten koste van de oorspronkelijke bewoners.

Die manier van denken is nooit verdwenen. Ze is slechts aangepast aan een andere tijd. De agressieve traditie van territoriale en politieke expansie zet zich voort in de moderne Amerikaanse geopolitiek. Niet langer uitsluitend via openlijke annexatie, maar via economische afhankelijkheid, militaire aanwezigheid, diplomatieke druk en strategische allianties.

In dat licht is ook de toekomst van Groenland minder abstract dan vaak wordt voorgesteld. Of het nu via economische invloed, veiligheidsafspraken, permanente militaire infrastructuur of een andere constructie gebeurt: de kans is groot dat Groenland op termijn, in welke vorm dan ook, binnen de invloedssfeer - en uiteindelijk de macht - van de Verenigde Staten zal belanden. Niet als plotselinge annexatie, maar als het resultaat van een langdurig proces waarin strategische belangen zwaarder wegen dan zelfbeschikking.

Donald Trump is in dat opzicht geen breuk met het verleden, maar een herkenbaar machtsproduct ervan. Zijn retoriek, zijn internationale strategie, zijn economische sancties en zijn harde migratiebeleid passen naadloos in een lange geschiedenis waarin macht wordt opgevat als iets wat er is en gebruikt mag worden. Trump breekt regelmatig met diplomatieke conventies en rechtvaardigt bruut optreden alsof het de natuurlijke vorm van goed Amerikaans leiderschap is.

Dit is geen uitzondering op de regel, maar een logisch gevolg van hoe de Verenigde Staten van Amerika historisch zijn gevormd en gelegitimeerd. Het is een constructie van 50 staten op basis van veroveringsdrang en bezettingsmacht.

Vanuit dat perspectief wordt ook de hedendaagse geopolitiek begrijpelijker en ongemakkelijker. Waar Rusland en China als agressieve en destabiliserende machten worden weggezet, blijft grotendeels buiten beeld dat de Verenigde Staten al decennialang vergelijkbare strategieën hanteren. Het verschil zit niet zozeer in het handelen zelf, maar in de reactie erop.

Omdat de VS wordt gezien als westerse bondgenoot - of op zijn minst als noodzakelijke vriend tegenover andere vijanden - worden haar militaire interventies, economische dwangmiddelen en geopolitieke druk zelden met dezelfde morele verontwaardiging benaderd. Macht wordt anders beoordeeld wanneer zij uit vertrouwde handen komt en dan is het Westen milder.

Het ongemak verdwijnt niet zolang we ons beperken tot een selectief geheugen. Wie de Verenigde Staten uitsluitend viert om haar idealen van vrijheid en democratie, verliest het zicht op de prijs die daarvoor historisch is betaald door inheemse volkeren en andere slachtoffers van expansie, landroof en genocide.

Tegelijkertijd mag ook het andere niet vergeten worden: de Verenigde Staten hebben een rijke erfenis aan vrijheden, kunst, cultuur en maatschappelijke innovatie. Alles in perspectief zien is essentieel; de geschiedenis is nooit zwart-wit, maar altijd een complex weefsel van licht en donker.

Wie echter weigert te erkennen hoe macht werkelijk is uitgeoefend en nog steeds wordt misbruikt, maakt zich medeplichtig aan haar voortzetting, niet door geweld, maar door stilzwijgen, wegkijken, goedpraten of slijmen. Alleen door het verleden onder ogen te zien, kan worden voorkomen dat het zich in het heden, telkens in een nieuwe gedaante, blijft herhalen.

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand: als de spiegel Amerika toont, is de waarheid hard. Het land dat zichzelf presenteert als bakermat van vrijheid, handhaaft zijn macht al generaties lang door agressie. Trump is daarin geen absurde afwijking, maar het nieuwste gezicht van een oude, meedogenloze traditie.