Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Apenpokken nu ook in Nederland opgedoken

RIVM verwacht snel meer gevallen van mysterieuze ziekte
Joop

De volkswoede van de gele vesten

  •  
21-11-2018
  •  
leestijd 7 minuten
  •  
Mouvement des gilets jaunes, Andelnans, 17 Nov 2018

© cc-foto: Thomas Bresson

De antigeelvesten zouden niets liever willen dan de beweging van populisme betichten, maar hoe dan ook, op de een of andere manier overtuigt dit woord niet meer
De grote manifestatie van de geelvesten (‘gilet jaunes’) viel samen met het begin van een aangekondigde koude-periode. We hebben het over zaterdag 17 november. Toch had op die dag over bijna heel Frankrijk een genereuze zon geschenen. Toen ik de maandag daarop, ’s morgens tegen half tien, de stad uit moest, was de hemel van roestvrijstaal. Ik was ervan uitgegaan dat na het weekend de manifestatie afgelopen zou zijn. Ik bleek me te vergissen, net op mijn traject waren twee blokkades opgeworpen. Als ik de eerste tijdig had gezien, had ik nog om kunnen draaien. Te laat, ik bevond me al op de tweebaansweg, met in het midden een berm, toen ik voor me de knipperende achterlichten van een stilstaande vrachtwagen ontwaarde.
De laatste van een lange rij. De vrachtwagens staan half op de stoep. Een politieman die mij halt toeriep, staat me toe door te rijden, over de smalle strook asfalt die vrij is gelaten. Ik rijd langs zo’n vijftien stilstaande laadbakken, en bereik de rotonde. Daar staan de vrachtwagens kriskras door elkaar, maar ook hier is voor personenauto’s een doortocht georganiseerd. Ik kan daarom rustig verder. Wel merk ik dat ik de nu de enige ben op de paar kilometers tot de volgende rotonde – de rotonde met de afslag naar de snelweg.
Zachtjes stijgt de weg. Op de top van de brede glooiing aanbeland zie ik verderop, beneden, een tweede mêlée. Nogmaals stoeten stilstaande vrachtwagens, politieauto’s, mannen in gele vesten. Ze hebben de toegang tot de A1 versperd. Ik stel me op achter een rode Fiat. Wachten geblazen. In de ronde graszode die het midden van de rotonde bepaalt zie ik geelvesten rondlopen, gebaren maken. Sommigen verwarmen zich bij een metalen ton waarin een vuurtje brandt.
Na zo’n vijf minuten komt een jongen op ons toelopen. Hij buigt zich voorover naar de rode Fiat, geeft zo-te-zien aanwijzingen. De Fiat komt in beweging. Dan ben ik aan de beurt. Hij draagt een zwart motorrijderspak, daarover een geel veiligheidsvest, hij heeft een aardig gezicht. Als ik met één wiel over de rand van de middelste graszode rijd, kan ik de geïmmobiliseerde vrachtwagens passeren en de uitrit aan de overkant bereiken. En dat doe ik.
En terwijl ik verder rijd – ik weet dat ik nu alle rotondes achter me heb gelaten en daarmee ook de blokkades – denk ik: maar wat was de stemming gemoedelijk en kameraadschappelijk, daar bij die twee versperringen! Niets geen haat en nijd tussen politie en geelvesten. En wat was die jongen beleefd geweest toen hij mij geruststelde en uitlegde hoe ik het moest aanleggen om door de blokkade heen te laveren. Voordat ik optrok had ik hem gezegd dat ik sympathie had voor de geelvesten (want dat heb ik). Dank u, ‘c’est gentil’ – was het antwoord.
De druppel die de emmer deed overlopen Een druppel dieselolie. Het begon met een petitie op Change.org, ondertekend door een winkelierster uit het departement van de Seine et Marne. Dat was einde oktober. Ze protesteerde tegen de verhoging van de prijs van de dieselolie. Sinds januari 2018 is deze prijs met 7,6 cent per liter gestegen. De prijsverhoging is voor twee derde toe te schrijven aan de globale conjunctuur van de olieprijzen, maar voor een derde zit er een bewuste belastingtactiek van overheidswege achter.
Volgens de regering gaat het erom de aanschaf van auto’s met dieselmotoren af te remmen, vanwege hun luchtvervuilende werking. Op veel mensen komt dit argument als ongeloofwaardig over. Hoe kan het dat in september met veel trammelant een charismatische minister van Ecologie er de bons aan gaf omdat volgens hem de regering op het gebied van milieubeleid ver achter bleef bij zijn beloften, en dat de regering nu opeens de grote milieuvriend uithangt? Men vermoedt dat de regering de een-derde extra belasting op de brandstoffen domweg wil gebruiken om de staatskas te vullen.
Hoe dan ook, de prijsverhoging van de dieselolie is voor de miljoenen Fransen met dieselauto’s een zoveelste aanslag op hun koopkracht. Sinds president Macron de scepter zwaait heeft zijn regering razendsnel en op bijzonder agressieve wijze het land een serie drastische hervormingen opgelegd waarvan de bevolking nu pas de volle omvang begint te beseffen – en in zijn beurs begint te voelen. De grote winnaars zijn de allerrijksten, die hun inkomens met een pijl omhoog zien schieten, en vervolgens, op den duur – volgens de officiële prognoses althans – een deel van de middenstand dat het iets ruimer krijgt. De grote verliezers zijn de 25 procent die zich onderaan de ladder bevinden, en de bewoners van het platteland. De 7,6 cent per liter dieselolie was met name voor hen de druppel die de emmer deed overlopen.
Demonstraties Die Fransen toch, met hun stakingen en demonstraties! Bij niet-Fransen wekt dit vaak grote ergernis. Dat je je afvraagt: waarom toch? Wat gaat het ze aan? Volksopstanden horen bij de Franse geschiedenis. De tijd van de koningen kende zijn ‘jacqueries’. Het volk liep om de zoveel tijd te hoop om te protesteren tegen allerlei soorten cijnzen en accijnzen. Toen kwam de Revolutie, gevolgd door de ‘na-revoluties’ van 1830, van 1848, van de Commune van 1871, van de Front populaire van 1934.
Om maar te zeggen dat wanneer je je aan de Fransen stoort omdat ze zo vaak de straat opgaan, je evengoed aanstoot zou kunnen nemen zangvogels omdat ze zingen. In een vanouds sterk gecentraliseerde staat waar de intermediaire structuren zijn afgezwakt zijn demonstraties ook momenten van samenkomst en verbroedering. Ze hebben vaak iets feestelijks. We maken ons even los van het strakke keurslijf van de overgeorganiseerde maatschappij – plaats voor vrijheid en een vleugje heroïek. Maar mensen zijn mensen, hier en daar kan het ook flink uit de hand lopen.
17 november De demonstraties worden in de regel door de vakbonden op touw gezet. Soms zijn politieke partijen er nauw bij betrokken. Deze demonstraties worden daardoor gekenmerkt door een geijkt ritueel. Veel Fransen houden dit voor wel-gezien. De manifestatie van de geelvesten ontstond volkomen spontaan. De petitie van de winkelierster uit de Seine et Marne werd miljoenen malen bekeken en gedeeld op de sociale media en ging vanaf een gegeven moment gepaard met een oproep tot demonstreren.
Waarom ‘gilets jaunes’? Omdat iedereen verplicht zo’n geel veiligheidsvest in zijn auto heeft liggen, en omdat dit object daarom uitstekend geschikt is om als herkenningsteken te dienen. Ook wie niet de straat opgaat kan door dit vest zijn ontevredenheid met de hoge brandstofprijzen, en meer in het algemeen de ultra-liberale roofpolitiek van president Macron, kenbaar maken. Je hoeft het vest maar voor in je auto op het dashboard te leggen. Ik heb geteld, in mijn straat staan acht auto’s geparkeerd met zo’n geel vest voorin.
De anti-geelvesten Die heb je natuurlijk ook. De beweging van de geelvesten is uitdrukkelijk apolitiek, al hebben haast alle oppositiepartijen van hun sympathie getuigd: de ‘Rassemblement National’ van Marine Le Pen, de ‘Républicains’, dat wil zeggen de nazaat van de partij van De Gaulle, de ‘Mouvement des insoumis’, anders gezegd de linkse partij van Jean-Luc Mélenchon. De beweging verenigt mensen uit zeer verschillende politieke hoeken, en dat garandeerde vanaf het begin zijn onafhankelijkheid. Van manipulatie door populisten kun je daarom moeilijk spreken.
De antigeelvesten zouden niets liever willen dan de beweging van populisme betichten, maar hoe dan ook, op de een of andere manier overtuigt dit woord niet meer. Ze gooien het daarom over een andere boeg: “Wanneer de IPPC de alarmklok luidt, blijven jullie binnen zitten. Een paar cent meer betaald voor vervuilende dieselolie, en jullie beginnen te schreeuwen en te huilen. Stelletje egoïstische milieuvervuilers!” Ik zeg: voor miljoenen gezinnen die met moeite de eindjes aan elkaar knopen zijn die paar cent per liter een grote extra last. En al helpt de staat bij de aanschaf van een nieuwe, minder vervuilende auto, het blijft een enorme uitgave.
De anti-geelvesten, onder wie veel Macron-aanhangers, bestaan overwegend uit goed betaalde metropoolbewoners. Ze wonen niet ver van hun werk, het is makkelijk voor hen om de fiets te pakken, ze kunnen het zich veroorloven zich van dure bio-producten te voorzien. En wanneer ze reizen maken naar verre bestemmingen, dan hebben ze geluk, de brandstof voor vliegtuigen wordt niet belast. En we weten hoeveel meer dan de auto het vliegverkeer vervuilt. Ecologie zonder sociale gerechtigheid is luxe-ecologie, en luxe-ecologie is een dood spoor.
En verder? Een oude, typisch Franse tegenoverstelling tussen de grote stad en het platteland? Het schijnt maar ten dele waar te zijn, de geelvesten komen overal vandaan. Hoe wat op zaterdag 17 november begon zal aflopen? Het is moeilijk te zeggen, we staan voor iets nieuws.
De regering hoopt natuurlijk dat de manifestaties op den duur zullen ontaarden, dat de beweging radicaliseert en dat daarom veel sympathisanten van het eerste uur er hun handen vanaf zullen trekken. Het is de vraag of dit gaat gebeuren, de sympathisanten zijn bijzonder talrijk, volgens een peiling meer dan 70% van de bevolking. We zullen wel zien.
In ieder geval zal president Macron eindelijk gaan beseffen dat de Fransen geen loonslaven zijn van een bedrijf genaamd ‘France Entreprise’ met wie je als hoog kader in dienst van de aandeelhouders kunt sollen, maar burgers van een vrije democratie. Afijn, laten we dat maar hopen.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (4)

W-74
W-7421 nov. 2018 - 16:57

Ik zie toch vooral de Franse equivalenten van boze Telegraaflezers die weer eens de mond vol hebben over "automobilistje pesten". Totaal geen sympathie voor. Dieselprijs is in Frankrijk het gemiddelde, ongeveer wat je in Nederland ook kwijt bent. Wat willen deze mensen dan, terug naar het prijsniveau van 1958 en lekker tuffen maar in je vervuilende dieselbak?? Hou toch op, ook in Frankrijk zal men de energietransitie door moeten en dat geldt ook -met name zelfs- voor het beroepsvervoer. En altijd die eeuwige wegblokkades in dat land....pff, vermoeiend volk.

Sam V
Sam V21 nov. 2018 - 12:26

De schrijver hanteert hier de term "staatskas vullen". Die term heb ik nooit begrepen. De Staat is geen eigen bedrijf en ik denk niet dat we willen dat de staatskas leeg is. Hier worden namelijk wel de kosten voor zorg, onderwijs en social zekerheid uit betaald. Dit betreft 2/3 van de uitgaven uit deze kas. Belastingen zijn dus nodig. Dan heb ik liever belastingen op het gebruik dan op het bezit. De auto is daar een goed voorbeeld van. De sentiment van deze gele hesjes is wel begrijpelijk. Voor een deel is het wel stad vs platteland, omdat je nou eenmaal op het platteland afhankelijker bent van de auto. Van belang is daarom dat een regering dan ook een goede afspiegeling is van de groeperingen en belangen in een land. Nog mooier zou het zijn als dat ook voor de media zou gelden. Toch een plek waar mensen nog gehoord kunnen worden. In Nederland speelt hetzelfde maar in mindere mate. Wat in Amsterdam of Rotterdam speelt, speelt niet automatisch ook in de regio. Voor zowel politiek als media een aandachtspunt.

1 Reactie
5trong5tyle
5trong5tyle21 nov. 2018 - 15:42

"Belastingen zijn dus nodig. Dan heb ik liever belastingen op het gebruik dan op het bezit. De auto is daar een goed voorbeeld van." Dus de persoon die met zijn auto naar werk moet dient zwaarder belast te worden dan de persoon die alle huizen opgekocht heeft zodat die ander verder weg moet wonen en een auto nodig heeft? Belasten op gebruik klinkt goed, tenzij mensen door andere redenen tot gebruik gedwongen worden. Rekening rijden is zo'n dossier in Nederland, dat heel eerlijk klinkt, tot je je beseft dat het vooral extra kosten zijn voor mensen die niet in de randstad wonen. Geld waarmee infrastructuur in de Randstad dan weer gespekt wordt. Nee, we zouden eens goed op bezit moeten belasten, dat dwingt een aantal lieden weer eens fatsoenlijk en volwaardig met de maatschappij mee te doen en hun verantwoordelijkheid te nemen.

Gaitj
Gaitj21 nov. 2018 - 11:54

zo gaat het ook in Nederland met de gasprijs. Nu al verhoogt de overheid de gasprijs om ons "van het gas af te krijgen" zonder dat er serieuze alternatieven zijn. wie heeft er last van? De grote groep Nederlanders met een minimum inkomen die nu al de grootste moeite heeft om de energierekening op te brengen.