De strategie van uithongering: Waarom zwijgen we over Cuba?

Terecht is er een brede coalitie van organisaties actief om de uithongeringsstrategie van Netanyahu in Gaza aan de kaak te stellen. En meer dan terecht gingen honderdduizenden meermaals de straat op om de Nederlandse regering op te roepen zich hiertegen te verzetten. Cuba staat inmiddels op de drempel van eenzelfde humanitaire catastrofe, omdat Donald Trump dezelfde strategie toepast op onschuldige burgers. Het is zorgwekkend dat dit in Nederland nauwelijks aandacht krijgt.

In The Guardian werd vorige week een pijnlijk beeld geschetst van de situatie op Cuba. Volgens de krant staat het land aan de vooravond van een humanitaire crisis. Het eiland is inmiddels afgesloten van vrijwel alle elementaire levensbehoeften waardoor er sprake is van honger, groot gebrek aan medicijnen en aan brandstoffen om de elektriciteitsvoorziening draaiende te houden. Cubanen hebben honger en een aantal tropische ziektes, die het land goed onder controle had, grijpen om zich heen.

Het eiland gaat al 64 jaar gebukt onder een zwaar handelsembargo van de Verenigde Staten. Tot de jaren ‘90 reikten de Sovjet-Unie en China de helpende hand, daarna ging het met de economie bergafwaarts. De ontwikkeling van het toerisme en de komst van Chavez in Venezuela bleek verzachtend. Maar na de COVID-pandemie waardoor toeristen wegbleven, nóg zwaardere sancties door het regime-Trump, een zware orkaan in het najaar van vorig jaar en het recente ingrijpen van de VS in Venezuela, staat de economie van het land op instorten. Een nieuwe stap die door Trump wordt overwogen is het volledig afknijpen van de toevoer van olie door een zeeblokkade. De elektriciteitsvoorziening van Cuba is vrijwel volledig van olie afhankelijk.

Het regime in de VS doet niet geheimzinnig over haar doelen: hoe meer honger en ellende op Cuba, hoe groter dan kans op de val van de Cubaanse regering. Er wordt zelfs gespeculeerd over Marco Rubio als nieuwe president van Cuba. De parallellen met de strategie van Netanyahu zijn zichtbaar. Regime-wisseling door honger en het volledig overnemen van de controle. Alleen de totale verwoesting ontbreekt (nog).

Cubanen hebben geen goede ervaringen met een marionet van de VS als president. Voor Fidel Castro zat er namelijk ook al een dictator in het presidentieel paleis: Fulgencio Batista. Deze rechtse dicator gaf geheel volgens de spelregels van de Monroe-doctrine ruim baan aan de Amerikaanse Maffia en de belangen van de Amerikaanse regering. Cuba had daardoor in 1958 weliswaar één van de hoogste inkomens per hoofd van de bevolking in de regio, maar deze rijkdom kwam terecht bij een kleine groep elite. In 1950 bleek uit een onderzoek van de Wereldbank dat 60% van de plattelandsbevolking ondervoed was. Cuba was op papier een rijk land, maar slechts een hele kleine groep economische elite profiteerde hiervan. Dit bleek een perfecte voedingsbodem voor een socialistische revolutie in 1959.

De geschiedenis dreigt zich te herhalen. Het is voor de Cubanen echter zeer onwenselijk als het land wederom onder controle komt van de Verenigde Staten, zeker met het huidige hyper-imperialistische Trump-regime aan de macht. Verandering zal van binnenuit moeten komen en Cubanen moeten de mogelijkheid hebben om zelf te beslissen hoe zij worden bestuurd. Uiteindelijk is dialoog met de regering en een volle buik voor de bevolking hiervoor het beste recept. In 2014, toen president Obama die dialoog voorzichtig opstartte, waren hiervan op het eiland al direct veranderingen zichtbaar. En inmiddels toont de huidige president van Cuba zich ook opvallend reflectief over het eigen beleid, wat kansen biedt voor een zachte omwenteling.

Nederland moet als één van de dragers van de internationale rechtsorde hierin het voortouw nemen. Op de korte termijn zou het kabinet via noodhulp Cubanen moeten voorzien van voedsel, medicijnen en brandstoffen. En voor de langere termijn is, al dan niet via de EU en de VN, een dialoog met het Cubaanse regime hard nodig. Er is geen tijd te verliezen.