Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.

De ongebreidelde meerderheidsdemocratie: een crimineel systeem

•
Vandaag
•
leestijd 5 minuten
•
1025 keer bekeken
•
ANP-574643155

Wat is democratie? Daarover zijn bibliotheken vol geschreven. Meer of minder impliciet zijn de meeste auteurs wel van mening dat democratie niet kan betekenen dat de meerderheid altijd en overal zijn zin moet krijgen. Zou de meerderheid besluiten de rest uit te schakelen, dan zijn er geen minderheden en dus ook geen meerderheid meer. Maar het is merkwaardig hoe weinig al die auteurs en politici, die onze huidige vorm van democratie verheerlijken, hebben nagedacht over hoe het systeem in vooroorlogs Duitsland zo grondig kon ontsporen en met welke effectieve maatregelen  een dergelijke ramp is te voorkomen. De reden is zonder twijfel het onwrikbaar vertrouwen in het zelfreinigende vermogen van het vigerende meerderheidsmodel. Het naïeve idee is dat bepaalde partijen weliswaar fout kunnen zitten en dat landen tijdelijk het spoor bijster kunnen raken maar dat de meerderheid uiteindelijk als vanzelf in de goede richting zal wijzen.

Nu, tachtig jaar na de Tweede Wereldoorlog en na de ervaring met criminelen als Erdogan, Poetin, Netanyahu, Bolsonaro, Milei en Trump wordt het tijd om te erkennen dat dit ongebreidelde meerderheidsmodel een rampzalig systeem is. Er is geen enkele reden waarom democratie per definitie de goede kant op zou gaan. Nog niet zo lang geleden constateerde Geert Mak in een tv-programma dat het proces dat zich in de VS afspeelt, exact gelijk is aan wat zich voor de oorlog plaatsvond na het aantreden van Mussolini en Hitler. Met name het optreden van ICE in de VS (65% van de gearresteerden heeft geen strafblad en wordt zonder vorm van proces opgesloten) verschilt nauwelijks van de razzia’s die de nationaalsocialisten organiseerden. En het gedrag van regeringsleiders, inclusief de secretaris-generaal van de NAVO, die de deur platlopen bij Trump om hem gunstig te stemmen, lijkt als twee druppels water op dat van Chamberlain in 1938. Dat de Democraten in de VS onlangs de verkiezingen hebben gewonnen is uiteraard goed nieuws maar dat het is te danken aan de gestegen benzine en dieselprijzen is geen aanbeveling voor het functioneren van de democratie. Europese politici sussen op dit moment hun geweten met het idee dat het hier zo’n vaart niet zal lopen en dat onze vorm van democratie wel tegen een stootje kan. De toekomst is uiteraard moeilijk te voorspellen maar met Marine le Pen in aantocht in Frankrijk, de successen van de AfD in Duitsland en de geweldige groei van FvD in Nederland is er weinig reden voor optimisme.    

Wat is democratie? Democratie moet in ieder geval ook inhouden dat de rechten van minderheden worden gesauveerd en dat een lokale en internationale rechtsorde wordt ondersteund om dat af te dwingen. Het is duidelijk dat in de VS door het optreden van ICE de rechten van minderheden met voeten worden getreden. En zoals in Nazi-Duitsland wordt nu ook in de VS de locale rechtsorde onderuit gehaald, doordat op grote schaal rechters worden vervangen door Trump-getrouwen, en is de steun voor internationale organisaties op een dieptepunt beland. De zwakke positie van de rechterlijke macht en afhankelijkheid van de politiek in Nazi-Duitsland, de VS en onlangs in Polen en Hongarije was en is een belangrijke factor in de uitholling van de democratie. De situatie in Nederland is op dit moment nog niet te vergelijken met de gang van zaken in de VS. Niettemin is de behandeling van asielzoekers, die het recht hebben hier te verblijven maar bewust een slaapplaats wordt onthouden, en recent de onterechte kritiek van VVD en CDA parlementsleden op de rechterlijke uitspraak dat een asielzoeker niet naar Italië teruggestuurd mocht worden, tekenen dat we ook hier op een hellend vlak zijn.

Wat kan de democratie redden? Sterk ondemocratisch opererende politieke partijen verbieden? Dat wordt zo nu en dan voorgesteld maar blijkt contraproductief. De ervaring leert dat dergelijke partijen nadat ze zijn verboden, onder andere namen en met andere gezichten weer snel opduiken. Het probleem zit hem bij diegenen die op zo’n partij stemmen en bij de extreme opvattingen die velen van hen via internet, sociale media en appgroepen ventileren. Een extra probleem is dat andere partijen ertoe neigen hun programma aan te passen om juist dit deel van het electoraat voor zich te winnen. De VVD in Nederland is daar een duidelijk voorbeeld van. Het kiesrecht is een serieuze zaak met enorme consequenties voor de welvaart en leefbaarheid van een land. Democraten moeten er serieus over nadenken het kiesrecht te sluiten voor criminelen, crimineeldenkenden en onnadenkenden op politiek terrein. Het lijdt overigens geen twijfel dat een groot deel van de aanhang en stemmers op deze partijen dat doet zonder criminele bedoelingen maar uit pure onwetendheid en naïviteit.

Aan allerlei activiteiten en beroepen in de samenleving worden eisen gesteld. Om te kunnen rijden moet je rijexamen doen en de rijbevoegdheid kan worden ontnomen. Voor veel beroepen is een VOG, Verklaring Omtrent Gedrag, vereist en volgt ontslag als die verklaring niet kan worden verschaft. Mensen van buiten de EU die voor langere tijd in Nederland komen wonen, moeten een inburgeringsexamen afleggen waarin behalve het beheersen van de Nederlandse taal ook kennis met betrekking tot de democratie wordt getoetst. Er is alle reden om van degenen die aan verkiezingen willen deelnemen een bekwaamheidsproef af te nemen, waarin wordt nagegaan of de kandidaat aan minimale eisen met betrekking tot gedrag en kennis voldoet en zo in staat is om van het kiesrecht gebruik te maken. Uitsluiten van het kiesrecht is niet nieuw. Het kan nu al door de rechter bij een vrijheidsstraf van meer dan een jaar, bijvoorbeeld bij lidmaatschap van een terroristische organisatie. Het kiesrecht werd na de oorlog feitelijk ook NSB’ers ontnomen. Belangrijk is dat hiermee het kiesrecht wordt ingeperkt en niet de vrijheid van partijvorming, zodat ons meerpartijenstelsel intact blijft en fundamenteel blijft verschillen van autocratische eenpartijstelsels. We missen in het electoraat dan alleen het criminele deel van de natie en degenen die ongeïnteresseerd of politiek totaal onkundig zijn.

Vanwege de toenemende ondemocratische tendensen in de samenleving en de vergaande tolerantie en gebrek aan actie van het democratisch denkende deel is de invoering van zo’n bekwaamheidsproef op korte termijn niet te verwachten. Maar gelukkig is het hier in het Westen nog niet verboden om na te denken over wat gedaan moet worden om de democratie van de ondergang te redden.

Reacties (0)

Joop

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor