De natuur presenteert de rekening

Lang kon onze economie draaien alsof de natuur vrijwel gratis en grenzeloos meewerkte. Externe kosten zoals de schade aan de natuur of de uitstoot van CO2 hoefden amper tot niet verrekend te worden in de prijs. Maar deze zomer komt de natuur met de rekening. Wat altijd buiten de prijs viel, komt door de klimaatcrisis alsnog binnen. Met rente.

Het zou nu komkommertijd moeten zijn: nieuwsluwe vakantiedagen waarin er buiten de grote sportevenementen niet zoveel valt te verslaan. Maar de afgelopen weken stond deze krant vol met bosbranden, watertekorten, droogte en extreme hitte. We voelen Europa heter worden en zien voor onze ogen de zomers gevaarlijker worden.

‘De klimaatcrisis bedreigt onze manier van leven’ schreven de Spaanse en Britse minister van buitenlandse zaken afgelopen week in een gezamenlijk statement. De bosbranden in Spanje waren de aanleiding, maar hun waarschuwing ging verder dan dat. Ze ging ook over de zekerheid van onze energie en de productiviteit van onze economie.

Onze economie gaat uit van bijna gratis natuur. Wie veel vervuilt, betaalt een minimale belasting voor de CO2 in de lucht. Grootgebruikers van gas of water krijgen korting en de kerosine is belastingvrij. Nog altijd betaalt de belastingbetaler voor tientallen miljarden aan zulke fossiele subsidies.

De kosten voor ons klimaat en onze natuur worden ondertussen door economen ‘externaliteiten’ genoemd: ze vallen buiten de prijs die we voor iets betalen. Althans, tot nu. Want steeds directer vertalen de ecologische grenzen die we overschrijden zich naar economische kosten.

In Hongarije viel vorige week de enige kerncentrale van het land stil omdat de Donau te laag stond om te koelen. Frankrijk, dat net als Hongarije grotendeels afhankelijk is van kernenergie, kende dit jaar een recordaantal hittegerelateerde stilleggingen van zijn reactoren. Dichter bij huis staat de Rijn op zo’n laag punt dat de containervaart tussen Rotterdam en het Ruhrgebied dreigt stil te vallen. In Delfland dreigt het sproeiverbod meer dan honderd glastuinbouwbedrijven hard te raken. En in de supermarkt gaan de prijzen steil omhoog. 

Het Europees Milieuagentschap becijferde de schade van extreem weer in de EU sinds 1980 op 822 miljard euro. Een kwart daarvan viel in alleen al de laatste vier jaar. Deze klimaatgerelateerde kosten verdubbelen inmiddels ongeveer elke acht à negen jaar, waarschuwt verzekeraar Allianz, dat erop aandringt schade te voorkomen.

Het moge ondertussen duidelijk zijn: we kunnen het ons niet langer veroorloven om de klimaatcrisis te negeren. Als we onze economie niet snel aanpassen aan wat het klimaat aankan, dan zal de klimaatcrisis ons een nog veel grotere rekening presenteren. De wal keert het schip.