De nationaal coördinator geweld tegen vrouwen mist afstand

Iedereen is bang voor Veilig Thuis. Of, niet iedereen, maar toch op z’n minst zo goed als alle ouders die ooit op de radar van Veilig Thuis terechtkomen. Advocaten en andere professionals waarschuwen vrouwen met kinderen die geweld ontvluchten om in ieder geval niet met Veilig Thuis te bellen. Ben je dakloos en heb je kinderen? Dan kan je beter niet naar de opvang of politie. Mochten die Veilig Thuis bellen, dan ben je je kinderen zo kwijt, dat weet inmiddels iedereen.

Vandaag las ik een post op LinkedIn van advocaat Ine Avontuur, waaruit bleek dat het kabinet al in februari had gereageerd op onderzoek van Investico en de Groene waaruit bleek dat het OM geweld tegen vrouwen meer dan eens niet vervolgd als er kinderen in het spel waren. Plegers van geweld hebben namelijk recht op hun kinderen en in Nederland heeft dat recht meer dan eens voorrang op het recht van veiligheid van moeders en kinderen. De reactie van het kabinet? “Bij rechterlijke beslissingen moet het belang van het kind de eerste afweging vormen.” Dit opportuniteitsbeginsel betekent dat er dus besloten kan worden dat een man niet vervolgd hoeft te worden voor jarenlange intieme terreur, want hij is zo op het oog toch best een lieve vader. Alle (internationale) onderzoeken die erop wijzen dat vaders die mishandelen hun kinderen ernstige schade berokkenen slaan we daarbij maar even in de wind.

Kortom; de keten is stuk. Slachtoffers van dwingende controle weten dit al langer. Niemand beschermt de slachtoffers van geweld. Niet voor niets protesteerde Dolle Mina verleden week om aandacht te vragen voor de rechten, gevoelens en belangen van slachtoffers in geweld en zedenzaken. Maar, dachten velen van ons; in ieder geval komt er een coördinator geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld.

Natuurlijk wist ik wel dat deze functie niet helemaal onafhankelijk zou zijn. In de vacature stond duidelijk dat de nationaal coördinator zou vallen onder het ministerie VWS. Dit gegeven is op zich al een vreemde keuze aangezien geweld tegen vrouwen strafbaar is. Geweld is geen vrouwenzaak die we kunnen framen als individueel gezondheidsprobleem, maar een maatschappelijk vraagstuk met verstrekkende gevolgen. Het ministerie van Justitie zou daarom logischer zijn. Maar… hoop doet leven.

De functieomschrijving was ook niet helemaal je van het. Duidelijk werd dat de nationaal coördinator geen bevoegdheden zou krijgen om beleid te hervormen of aan te kaarten. Zij zou puur in kaart brengen hoe het systeem in Nederland werkt en alle partijen met elkaar verbinden. Een wat magere taak gezien de grote uitdagingen die er liggen omtrent dit onderwerp. Ondanks dit alles was ik hoopvol. Want als er een kritische sterke vrouw zou komen die het systeem eens goed onder de loep zou nemen, zou al snel duidelijk worden dat het systeem kapot is.

De nieuwe coördinator zou hopelijk inzien dat er geen goede dataverzameling is wat betreft geweld tegen vrouwen (en andere gemarginaliseerde groepen). Dat alle instanties tegen elkaar in werken. Dat vrouwen meer getraumatiseerd raken door het systeem dat geweld ontkent dan door de mishandelingen die ze daarvoor ondergingen. Dat we nog steeds niet gendersensitief werken. Dat geweld in het familierecht wordt weggepoetst. Dat de jeugdbescherming nog steeds vasthoudt aan achterhaalde theorieën van mannen die kindermisbruik als gezond bestempelen en onder die noemer kinderen weghalen bij beschermende moeders. Boven alles, dat Veilig Thuis niet de ideale schakel is in dit geheel, maar de aanjager van een hele berg aan onrecht waardoor heel veel slachtoffers van geweld onveiliger zijn in plaats van veiliger. Dat de ingang naar de keten een vervallen ruïne is waarvan de grote stenen bogen afbrokkelen en slachtoffers van geweld onherroepelijk verpletteren.

Gisteren werd bekend wie de nieuwe Nationale Coördinator geweld tegen vrouwen is geworden. Niemand anders dan de voorzitter van het landelijk Netwerk Veilig Thuis, Judith Kuypers. Het zou kunnen dat ze ondanks alles kritisch gaat kijken naar de keten. Dat ze aankaart dat de schakels verroest zijn. Dat Veilig Thuis al jarenlang niet functioneert en dat het hele systeem op de schop zou moeten. Dat we zouden moeten beginnen met het fatsoenlijk in kaart brengen van de omvang van het geweld tegen vrouwen in Nederland. Dat ze de rol van het patriarchale denken in Nederland hierbij betrekt. Toch betwijfel ik dit allemaal.

De benoeming voelt voor mij, net als voor zoveel slachtoffers, als een klap in het gezicht. Alsof degene die al die tijd ons eten heeft vergiftigd, nu verantwoordelijk wordt voor de gehele voedseldistributie. Gelukkig hebben we Mariëtte Hamer nog. Een echt onafhankelijk functionaris die oog heeft voor de impact van (seksueel) geweld op vrouwen en meisjes. Nu maar duimen dat Judith Kuypers niet slechts een wassen neus blijkt te zijn. Geen vinkje om te laten zien dat we het zo goed doen. Niet de reden om de enige onafhankelijke voorvechter van vrouwenrechten die de overheid in dienst heeft weg te bezuinigen. Ik vrees het ergste.

Deze opinie is geschreven op persoonlijke titel en weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs het standpunt van Dolle Mina.