Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Biden: kans op kernoorlog in 60 jaar niet zo groot geweest

Ernstigste waarschuwing voor Armageddon tot nu toe
Joop

Groen én Kleurrijk

  •  
05-06-2016
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
8195149141_5ea2d77ff6_z
De milieubeweging moet racisme niet negeren
Is de milieubeweging elitair? Die vraag stond onlangs centraal tijdens een debatavond van Jongeren Milieu Actief (JMA) en Fawaka Nederland. Het ging over diversiteit in de milieubeweging. De opkomst was vrij laag. Dat zei niets over de kwaliteit van de sprekers of het publiek. Het is wel tekenend. De bewegingen voor milieu en diversiteit zijn veelal gescheiden van elkaar. Toch kan de milieubeweging het zich niet permitteren om bijvoorbeeld seksisme te negeren. Of racisme. Of welke vorm van achterstelling en uitsluiting dan ook. Of die nu duidelijk aanwezig zijn binnen de beweging, of niet. We zouden het daar niet meer over moeten hebben. Dat geneuzel staat immers het gewenste succes van de milieu- en duurzaamheidsbeweging in de weg.
Geneuzel verwijst hier niet naar het spreken over achterstelling en uitsluiting (voor het gemak vat ik die twee begrippen vanaf nu samen onder de noemer AU). Dat gesprek is essentieel als we een rechtvaardige, duurzame samenleving willen ontwikkelen. Met geneuzel bedoel ik juist het voortbestaan van vermijdbare AU. Laat me dat iets concreter maken: racisme is een onbegrepen begrip, met lagen die voor veel mensen volstrekt onbekend zijn. Daardoor is het in veel gevallen moeilijk te herkennen. Wanneer je iets niet ziet, kun je het ook niet erkennen (behalve in het geval van God en klimaatverandering natuurlijk).
Welnu, experts en ervaringsdeskundigen (er zijn ook mensen die ondanks hun ervaring niet deskundig zijn) weten het wel te benoemen. Dat is mooi, want dan hoeven we niet allemaal het wiel zelf uit te vinden. Klinkt een beetje als klimaatwetenschap, niet? Ook op dat terrein stellen we ons vertrouwen in de modellen, statistieken en observaties van wetenschappelijke experts. Of luisteren we naar (mede)activisten die zich tot in detail hebben laten informeren. Bovendien worden abstracte gegevens vrijwel dagelijks ondersteund door concrete ervaringen van mensen die bijvoorbeeld met droogte of overstromingen kampen. Zo ook bij het voorbeeld van racisme (maar het geldt eveneens voor andere AU). Er zijn cijfers en trends die worden aangevuld met dagelijkse concrete persoonlijke ervaringen en maatschappelijke ontwikkelingen.
Geraakt Tijdens het debat van JMA en Fawaka kwam een belangrijk punt naar voren. Mensen moeten geraakt worden voordat zij zich in gaan zetten voor de oplossing van een maatschappelijk probleem. Of dat nu klimaatverandering, gelijke rechten voor seksuele minderheden of armoede is. Datgene wat jou het meest raakt zal ook het eerste zijn waar je je voor in gaat zetten. De panelleden van het debat waren zich hier zeer van bewust. Mitchell Esajas van The New Urban Collective zet zich onder meer in tegen racisme. Faiza Oulahsen (Greenpeace) maakt zich al jaren sterk voor het milieu. Hendrik Jan Bakker initieerde vanuit zijn groene hart de Stichting Groene Moslims.
Natuurlijk zijn deze personen niet alleen maar groen of zwart. Ze hebben een genderidentiteit en seksuele oriëntatie, zijn al dan niet gelovig, en bezitten nog meer zichtbare en onzichtbare identiteitsaspecten. Deze kenmerken maken Oulahsen, Bakker en Esajas tot wie ze op dit moment zijn. En elk zullen ze te maken hebben met AU. Bijvoorbeeld als vrouw, als witte moslim, als zwarte man. De vormen van AU kunnen subtiel zijn, zoals de voor gekleurde Nederlanders steeds weer terugkerende vraag waar je vandaan komt. Of het feit dat je wel halal of biologisch vlees kunt kopen, maar niet biologisch halal vlees. Maar het kan ook om zwaardere zaken gaan, zoals het minder snel aan een stage komen, seksuele intimidatie, angst voor eerwraak of dagelijkse uitingen van islamofobie. Of dat een buitenstaander even voor jou bepaalt wat subtiel of zwaar is.
Aandelen Het is niet vreemd dat de verschillende vormen van achterstelling en uitsluiting voor veel mensen datgene is wat hen het meeste raakt. Bewust of onbewust. Het is niet eens altijd emotionele geraaktheid. Sommige mensen vinden dat seksisme of racisme er nu eenmaal bij hoort. Deel van het leven. Ze maken zich er niet druk om. Ze proberen er het beste van te maken, voelen niet de emotie maar ondervinden er wel de gevolgen van. Met de term ‘vermijdbare AU’ geef ik aan dat het niet zomaar bij het leven hoort. Je kunt namelijk iets tegen AU doen. Die keuze kun je maken. Om te beginnen door het in jezelf aan te pakken. Door te zeggen: mijn seksistische denkbeelden pak ik aan. De racist in mij maak ik een kopje kleiner. Ik zal eens wat opener staan voor die collega die aan depressie lijdt. Mijn kantoor toegankelijk maken voor die potentieel geweldige werknemer in een rolstoel. Met het elimineren van jouw persoonlijke AU-aandeel, zet je meteen een stap in de goede richting.
Daarnaast moeten we het maatschappelijke AU-aandeel aanpakken. Dan gaat het over grote vraagstukken rondom arbeidsmogelijkheden, verdeling van de welvaart, justitie, scholing, et cetera. Uiteindelijk komt het er op neer dat we er actief voor kunnen zorgen dat mensen floreren. Dat we kunnen groeien en bloeien tot de beste versie van onszelf. Er zijn al zoveel onvermijdelijke zaken die ons tegenhouden in het leven. Waarom zouden we het elkaar nog moeilijker maken met vermijdbare grenzen? Zou het niet geweldig zijn als we ons zo min mogelijk hoeven aan te passen aan de onderdrukkende normen van een ander? Dat een witte man feminien kan zijn zonder de hoon van zijn vrienden en familie. Dat een zwarte vrouw zonder onnodig gescheld de politiek in kan stappen. Dat een transvrouw niet bang hoeft te zijn voor afwijzing door collega’s. Dat een dame in een rolstoel niet op het terras hoeft te staan omdat het café voor haar ontoegankelijk is.
Groen & Kleurrijk Het is simpel: we kunnen ons AU niet langer veroorloven. Allereerst is het gewoonweg onrechtvaardig. Bovendien staat het duurzame ontwikkeling in de weg. De onrechtvaardigheid ligt onder meer in de morele verwerpelijkheid van onderdrukking van bepaalde mensen omwille van het comfort van andere mensen. Als je nu nog denkt: dat raakt mij niet, dus ik zie er geen rol voor mezelf weggelegd, dan kom je uiteindelijk bedrogen uit. Zolang heel veel mensen dagelijks meer geraakt worden door AU-mechanismen, en zich daartegen moeten verweren, zal hun aandacht onvoldoende uitgaan naar datgene dat ons allemaal dreigt te raken: een steeds minder leefbare planeet. Zolang AU bestaat zullen we te veel op elkaar gericht zijn. Met ruzie en irritatie, invechten en vrijvechten. En onvoldoende met het voortbestaan van het leven op aarde.
Het is te prijzen dat velen zich dagelijks inzetten voor duurzame ontwikkeling, dierenwelzijn en behoud van biodiversiteit. En het is begrijpelijk dat je daarbij verlangt naar meer massa in die beweging. Vergeet juist daarom de mens om je heen niet. Stel je open. Uiteindelijk zitten we met zijn allen in hetzelfde schuitje. Laat dat geen Ark van Noach zijn. Laat het floreren van menselijke diversiteit en biodiversiteit je tot in je kern raken. Je hoeft geen leiding te nemen in de diversiteitsbeweging, maar je kunt wel leiderschap tonen binnen je eigen omgeving. Wanneer we dat als uitgangspunt nemen in ons dagelijks bestaan, leren we steeds beter recht te doen aan het leven. Mijn credo luidt dan ook: Groen én Kleurrijk!
Beeld: Maik Meid

Meer over:

opinie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (15)

Fredolo
Fredolo7 jun. 2016 - 8:40

Mooi en persoonlijk betrokken stuk. ... en niet zo eenvoudig. Ja, we kunnen in ons eigen omgeving inclusief proberen te zijn. Dat is al heel wat. In organisaties is het erg lastig en beland je snel in ruzie en irritatie en ben je onderdeel van het probleem. Het vergt grote moed en stuurmanskunst om diversiteit in organisaties te laten wortelen. En medestanders, die elkaar kunnen helpen om die stuurmanskunst te leren. Ik heb dat persoonlijk ervaren in de milieubeweging en helaas ben ik meer deel van het probleem geweest dan de oplossing. Het helpt als je een groepje gelijkgezinden hebt, die elkaar kunnen spiegelen.

OlavM
OlavM6 jun. 2016 - 15:44

Mooi artikel, dat tot nadenken stemt. Dat "religie" (zo algemeen wordt het hieronder beweerd!) en milieubescherming niet samen zouden (kunnen) gaan, is natuurlijk kletspraat. Religie kan heel goed stimuleren tot verstandig omgaan met de schepping, de natuur, het milieu en klimaatbeïnvloeding. Het draait altijd weer om de vraag: wat doe je in de praktijk met je al dan niet religieuze inspiratie?

1 Reactie
Fransss en Vrij
Fransss en Vrij6 jun. 2016 - 21:22

Zou de Stichting Groene Moslims willen samenwerken met een eventuele Stichting Groene Joden of Stichting Groene Atheïsten?

Muxje3
Muxje36 jun. 2016 - 10:37

"Mensen moeten geraakt worden voordat zij zich in gaan zetten voor de oplossing van een maatschappelijk probleem": Dat lijkt mij de kern van de zaak. Maar een al te grote focus op wat je AU noemt kan wel eens averechts werken... "Zou het niet geweldig zijn als we ons zo min mogelijk hoeven aan te passen aan de onderdrukkende normen van een ander?" Ja! Dat is precies de houding die met met z'n allen moeten onderschrijven en uitdragen in dit land. Maar het gaat naast normen ook over lange tenen, en het is wat vreemd dat je naast deze prijzenswaardige zin begint over onbedoeld micro-racisme. Je moet in dit land inmiddels op je tenen lopen om niet op die van een ander te gaan staan, en die gedachte klinkt ook door in dit artikel. Het lijkt een oproep om ons stinkende best te doen om elkaar zo min mogelijk te kwetsen. Nou, ik kan me weinig dingen voorstellen die meer onderdrukkend zijn dan de voortdurende angst om iemand onbedoeld te kwetsen met een vraag of opmerking, en daarom voortdurend zelfcensuur te moeten plegen in de wetenschap dat je het toch nooit helemaal goed kan doen, want er is altijd wel iemand gekwetst. Voeg je daar dan ook een orgaan aan toe dat toezicht moet gaan houden op de "inclusiveness" van de werkvloer, de milieubeweging, of het land, dan krijg je Orwelliaanse toestanden zoals in Noord-Korea. Of op veel van de universiteiten in de VS. En daar jaag je juist een hoop mensen mee weg. Nee, als we ons niet meer hoeven aan te passen aan onderdrukkende normen van een ander, dan kan je gewoon vragen stellen over iemands afkomst (want veel allochtonen kan het geen lor schelen dat je die vraag stelt). Het betekent dat je als witte man gewoon feminien kan zijn, én dat je familie daar grappen over maakt; daar moet je tegen kunnen. Het betekent ook dat je als witte man masculien moet kunnen zijn, je uitspreekt voor de PVV, én daar op aangesproken wordt. Een vrije uitwisseling van ideeën en denkbeelden, zonder censuur, maar mét kritiek en zonder dwang op anderen om jouw denkbeelden te accepteren als "gelijkwaardig". We moeten weer leren omgaan met kritiek en onbedoeld kwetsende uitingen, en discussies daarover kunnen voeren zonder ze te laten ontaarden in ruzies, aanklachten, of rechtszaken. Oh, en Zwarte Piet kan dus gewoon Zwart blijven, want die vrijheid om niet door andermans normen onderdrukt te worden werkt twee kanten op, en we laten immers niet toe dat "een buitenstaander even voor jou bepaalt wat subtiel of zwaar is".

Fransss en Vrij
Fransss en Vrij6 jun. 2016 - 8:55

Stichting Groene Moslims? Je kunt het positief bekijken; wij verenigen moslims die elders hun stem niet kunnen laten horen (door discriminatie?). Of negatief; wij moslims willen niet met ongelovigen en anders-gelovigen samen in een ruimte verblijven en gaan opnieuw de verzuiling in Nederland introduceren? Ik kan me niet voorstellen dat de islam een totaal andere kijk op 'millieuvriendelijk' heeft.

JohnVKR
JohnVKR5 jun. 2016 - 20:59

Milieu en religie gaan uitstekend samen. Zorg voor de natuur is onder meer key in de islam, net als in andere religies.

2 Reacties
Arvidos
Arvidos6 jun. 2016 - 6:42

Maar in de praktijk zie in die streng religieuze landen daar niets van.

ATM2
ATM26 jun. 2016 - 10:23

John, ga eens kijken in het islamitische midden-oosten, of het katholieke zuid Italië. Je zult dan zien dat al due religieuzen helemaal niks hebben met milieu. Het is een grote vuilnishoop en de brommertjes en auto's stoten een veelvoud van schadelijke stoffen uit t.o.v. de voertuigjes in Nederland.

Lotte Kaaij
Lotte Kaaij5 jun. 2016 - 20:13

De emancipatiebeweging was van oudsher allemaal solidair met elkaar. Vroeger gingen christenen, de groenen, de socialisten, de abolitionisten, de homogemeenschap en de feministen hand in hand de straat op. Waarom nu dan niet?

1 Reactie
cockpol
cockpol5 jun. 2016 - 21:57

Het zou mij ten zeerste verbazen als moslims hand in hand de straat zouden opgaan met feministen en homoseksuelen. Hopelijk wordt uw regenboogdroom ooit waar, maar het zal nu nog niet zijn.

Bram Emanuel
Bram Emanuel5 jun. 2016 - 17:38

Millieu en religie gaan niet samen dus ik denk simpelweg dat er niet veel animo is.

3 Reacties
johannn2
johannn25 jun. 2016 - 20:17

Bram, Leg eens uit . .

Bram Emanuel
Bram Emanuel5 jun. 2016 - 22:34

Ga maar eens naar Iran, Saoudi Arabie of de Golfstaten om te bekijken hoe men daar met fossiele brandstoffen omgaat. Er wordt wel eens beweerd dat de Amerikanen koploper zijn in energieverkwisting maar dat is onjuist. En aangezien die landen de meest religieuze ter wereld zijn is de correlatie snel gelegd.

Bram Emanuel
Bram Emanuel6 jun. 2016 - 17:37

En ook nog dit: http://www.joop.nl/nieuws/erdogan-vrouwen-die-niet-baren-zijn-kapot

cockpol
cockpol5 jun. 2016 - 17:18

Achteruitstelling en uitsluiting moeten bestreden worden. Groen Links mag zich hier zeker bij aansluiten. Maar GL moet oppassen met het verdedigen van verdere immigratie. Een overbevolkt Nederland is zeker geen groen project te noemen, want vervuilend en tegennatuurlijk. Groen links zou zich m.i. beter bezighouden met het probleem hoe we met een vergrijzende bevolking en een dalend inwoneraantal toch een goede en aangename economie zouden kunnen onwikkelen, met meer aandacht voor groen en levenskwaliteit.