Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.

De lekkere keurige verpakking van het extremisme

28-02-2026
leestijd 7 minuten
2869 keer bekeken
ANP-540688621

We gaan het haast normaal vinden. De winsten bij verkiezingen voor niet alleen populistische, maar ook voor radicale en zelfs extremistische partijen. Wereldwijd, ook in Nederland.

Hoe moeten we het hier noemen?

De radicaal-rechtse beweging in Nederland kleedt zich in het burgerlijke gewaad van kennis, cultuur en intellect, terwijl ze een ideologie verbergt die zichtbaar exclusief, autoritair en diep reactionair is.

Hoogopgeleide voortrekkers citeren filosofen en historici, verwijzen met gemak op erudiete wijze naar de Europese geschiedenis en spreken met een welklinkende ernst. Iedere absurdistische uitspraak bedekt als een pure kennisbron.

Een gekozen marketing. Klassieke muziek, de plechtige toon en zorgvuldig gekozen citaten suggereren intellect en verfijning en beschaving. Terwijl het programma, variërend van nationale oriëntatie en klimaatontkenning tot het minimaliseren van dierenwelzijn en restrictief sociaal beleid, de realiteit laat zien. Gewoon rechtse denkbeelden in moderne design jassen.

Jongere kandidaten, academisch gevormd, met viool of proefschrift in de hand, dienen als schitterende schijn; hun aanwezigheid geeft de beweging een geur van respectabiliteit en met grote verleiding die bedoeld is om nieuwe volgers aan te trekken. Supporters uit alle lagen van de bevolking.

Het publiek raakt zo gewend aan een wereld waarin het lijkt of er nieuwe bijzondere voorgangers zijn opgestaan om ons naar een betere toekomst te leiden. Je moet wel loyaliteit tonen, die belangrijker is dan feiten en werkelijke kennis.

Media-optredens, podcasts en gestileerde beelden creëren een universum waarin kritiek verraad is. Het blijft wij versus zij. Twijfel en nuance verdwijnen langzaam bij de volgers; een collectief gevoel van uitverkiezing groeit.

Een nieuw bestaan is mogelijk, zonder de vijanden. Wie meent de wereld beter te doorzien dan de buitenwereld, voelt zich deel van een select gezelschap, terwijl de werkelijkheid natuurkijk buiten de deur blijft. Er bestaat immers maar één realiteit.

De verleiding als politiek instrument
Jonge vrouwelijke en mannelijke boegbeelden functioneren als verfijnde marketinginstrumenten: academisch gevormd, muzikaal, gestileerd, en subtiel genoeg om de radicale kern van de beweging te verpakken in een ogenschijnlijk schone respectabele verbeelding. Aangetrokken door die schoonheid - onhaalbaar voor de volgers - en woorden die zacht klinken maar keihard over tweedelingen, complotten en haat gaan.

Het misbruiken van de andere sekse maar dan zonder hoofddoek en met wapperende blonde haren. Feminisme wordt afgedaan als overbodig, autonomie van vrouwen gerelativeerd en traditionele rolpatronen vanzelfsprekend verheerlijkt. Hun aantrekkingskracht, zowel intellectueel als esthetisch, creëert een universele verleiding die de ideologie aanvaardbaar doet lijken, terwijl de kern radicaal en autoritair blijft. Met mannen zonder baarden - wel in pakken - aan de macht. Zo nodig even het wasbordje tonen.

Het verleden wordt verheerlijkt als een gouden tijdperk waarin waarden, normen en cultuur nog puur natuurlijk aanwezig waren. Voor de bewuste keuze van migrantenstromen door de linkse elite met omvorming van het volk ten doel.

Maar er is verlossing mogelijk. Door grenzen potdicht te gooien, uit de Europese Unie te stappen en keihard om orde en recht te roepen. En natuurlijk zijn er de problemen - op tal van thema's - maar wie denk dat leven op een postzegel buiten Europa met vestigingen van bestaan tot bestaanszekerheid leidt is geestelijk verward. Er zijn andere richtingen voor oplossingen nodig.

Niet voor radicaal en extreemrechtse partijen en politici. Er is een utopie en dat wordt misleidend veeleisend verleidend aan de man en vrouw gebracht. Alles wat afwijkt van dit nostalgische ideaal is de grote bedreiging. Kijk uit voor de linkse sinistere elite die voor de grote verandering wil zorgen van het goede oude leven.

Complexe thema’s zoals migratie, klimaatverandering, sociale ongelijkheid of wetenschap worden gereduceerd tot slogans of absurd relativerende narratieven, waarin CO₂ gunstig is voor planten en overstromingen slechts decor vormen voor een nostalgisch beeld en iedereen uiteindelijk een ander geloof krijgt opgedrongen. Angst, bedreiging, hoop en aantrekkingskracht werken samen om volgers te binden en de illusie van intellectueel gezag en een mooiere toekomst te versterken.

De georganiseerde twijfel
Bizarre theorieën over reptielen, geheime netwerken en kosmische invloeden vormen het kloppend zwart-rode hart van de radicale beweging. Met grote ernst absurditeit smelten tot een universeel narratief waarin je moet kiezen. Kritiek verliest zijn waarde en feiten zijn ondergeschikt. Historische kwesties worden gerelativeerd tot ook maar een opinie van progressieve stadsmensen. Racisme en antisemitisme worden soms als meningen geuit, wetenschap wordt genegeerd of gebagatelliseerd wanneer deze de enige echte ware ideologie tegenspreekt.

Onderwijs en kennis functioneren als middelen voor indoctrinatie, niet als instrument van kritisch onderzoek en studie. Studenten leren dat feiten ondergeschikt zijn aan het eigen evangelie.

Klimaatverandering wordt weggewerkt in bizarre soundbites, extreme weersomstandigheden genegeerd en sociaal beleid teruggebracht tot minimale vangnetten voor watjes. Kritische reflectie wordt verdacht en zo is nuance een luxe die je maar beter links kunt laten liggen. Alles draait om de vijanden.

De beweging cultiveert polarisatie met groot wantrouwen tegen instituties: media, rechtbanken, universiteiten en wetenschappelijke instituten worden voorgesteld als woke, corrupt of onderdeel van idiote complotten. Het publiek leert dat alleen insiders de waarheid weten.

Sociaal-culturele afwijking wordt systematisch ondermijnd. LGBTQ+-rechten, multiculturele waarden, democratische beginselen en liberale normen worden afgedaan als bedreiging. Gender en seksualiteit zijn ondergeschikt aan het eigen verhaal, iedere afwijking bespot of genegeerd. Wie van cancellen houdt moet bij extreemrechts (en links) zijn.

Economische retoriek versterkt het geheel van 'we worden genaaid door Den Haag en Brussel: belastingverlagingen, privileges voor insiders en minimalisering van sociale voorzieningen worden gepresenteerd als oplossingen voor een vervalste samenleving door linkse boeven, terwijl solidariteit en rechtvaardigheid als zwakte worden bestempeld.

Internationale connecties en inspiratiebronnen uit vergelijkbare bewegingen elders versterken de indruk van een groot mondiaal netwerk van kennis en macht, waardoor volgers zich onderdeel voelen van iets groters en erbij willen horen.

Beschaving zonder compassie
Dierenwelzijn en natuurbescherming worden lacherig afgedaan als onzin, luxe of onnodige bureaucratische last. Een soortenleer, soms ook voor mensen, dat is het. Regels voor landbouw en dieren worden uitgehold, morele overwegingen spelen geen enkele rol; ideologie en economische belangen staan voorop. Samen voor ons eigen, zingt de achterban. Het is geen satire meer.

Het mensbeeld is absoluut hiërarchisch en instrumenteel. Niet alleen op etnische gronden; vrouwen worden bewonderd zolang zij het narratief bevestigen. Feminisme en emancipatie zijn irrelevant en worden bespot.

Bizarre theorieën en complotten testen voortdurend de loyaliteit. Geheime netwerken, reptielenachtige krachten en kosmische invloeden worden gepresenteerd als toets van inzicht en wijsheid.

De realiteit vervaagt, alsof supporters een lsd-pilletje met een snorretje hebben ingenomen. Normen, compassie, empathie en realistische afwegingen verdwijnen. Alles draait om de ideologie hoe zot deze ook is. Terwijl de genoemde façade van cultuur en met het zogenaamde intellect alles wat bizar en abject is verhuld. Laten we eerlijk zijn: een academische studie is geen medicijn voor verward gedrag, geestelijke stoornissen en kwaadaardigheid.

Het gevaar van normalisering
Het grootste gevaar ligt in de normalisering van het radicale en het extreme. Wanneer gevaarlijke ideeën worden uitgesproken door keurige, goedgeklede - lekkere - en cultureel onderlegde vertegenwoordigers, verschuift de publieke maat naar het mag gezegd worden. Wat eerst absurd leek, wordt bespreekbaar en uiteindelijk vanzelfsprekend een normale keuze.

Zij verkondigen onze mening! Terwijl het een vorm van zelfvernietiging is. Meestal zijn rechtse kabinet te - laat staan radicale en extremistische - geen zegen voor alles wat kwetsbaar is.

Maar het verhaaltje al dan niet in Jip en Janneke taal met zo nu en dan wat moeilijke woorden is gewoon een sprookje. De radicalen en extremisten bieden geen oplossingen voor complexe problemen en uitdagingen binnen de samenleving.

En ja, natuurlijk bestaat er ook links radicalisme en extremisme. Tevens ideologisch dogmatisme en religieus fundamentalisme. Echter wie naar verkiezingsuitslagen kijkt ziet dat de radicaal-rechtse beweging de vaart der volkeren heeft. Dat is beangstigend, zeker in het licht van de historie van de nu al bijna vergeten vorige eeuw. Er zijn minstens 6 miljoen redenen en 5 jaren van oorlog om iets langer na te denken bij het rood kleuren van een hokje.

Normalisering vergroot polarisatie en de komst van ernstige spanningen. Debatten veranderen in strijd tussen 'ons' en de buitenstaanders. Critici worden aangevallen. Nuance is geen optie meer. Feiten worden langzaam afgebroken. Vertrouwen in instituties brokkelt af en conflicten tussen groepen zijn steeds waarschijnlijker. De economie wordt slechter. Armoede neemt toe. Wie zijn heil aan deze kant zoekt moet wel een BDSM-stemmer zijn.

De tegenstellingen worden voorgesteld als existentiële strijd om cultuur, identiteit of beschaving, om het leven. Wie luistert naar de ander en compromissen sluit pleegt verraad. De grote cultuuroorlogen zijn misschien wel aanstaande. Een zelfvervullende profetie.

Radicale politiek wordt niet langer alleen gedragen door gemarginaliseerde schreeuwers, maar door degenen die het extreme moeiteloos en vlekkeloos integreren in de sensuele burgerlijke samenleving, verpakt met dat aura van wij weten het beter met die zogenaamde kennis binnen de superieure cultuur.

Absurditeiten, angsten en verleidingen als de cocktails voor degenen die zich verraden voelen. De keurige en charismatische verpakking maskeert de gevaarlijke realiteit voor iedereen die niet goed kijkt.

Weet waar je op stemt
Wie 'lid wordt' van deze beweging, wie volgt wat er wordt gezegd, wie zijn stem op de radicaal-rechtse partijen - of erger - uitbrengt, moet goed weten waar hij zich mee inlaat en waarvoor en naast wie hij staat

Extremisme, dogmatisme, radicalisme en fundamentalisme bieden geen oplossingen; ze zijn geen reddingsboei voor onzekerheid, geen antwoord op de maatschappelijke problemen. Het is een keuze uit onmacht, maar eerlijk gezegd wel een heel onnozele en foute. 

Ze leiden tot polarisaties, botsingen en uitsluitingen, tot spanningen die escaleren naar geweld, oorlogen en in het uiterste geval zelfs tot vernietiging.

Wie zich mee laat slepen door de rechtse façade van eruditie en verleiding, vergeet dat een samenleving gebouwd is op rechtvaardigheid, solidariteit, gelijkheid, empathie en compassie. Dat wantrouwen en angst nooit de maat mogen zijn voor hufterig politiek handelen naar anderen, of het nou de mens, het andere dier of de natuur betreft. Mag het allemaal iets beschaafder?

De gevaren schuilen niet in de elite, niet in reptielen of het midden, maar in de monsterlijke extremisten die zich vermommen als beschaafde mensen. Problemen zijn complex, oplossingen eveneens. Kiezen voor een partij ook.

Delen:

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Al 100 jaar voor