De kiezer wacht niet meer, maar Den Haag blijft hangen

De nieuwste Ipsos-peiling is geen ruis meer. Progressief Nederland staat rond de 25 à 26 zetels en is daarmee de grootste. VVD en D66 leveren in. Dat zie je niet alleen in de cijfers, dat hoor je terug in gesprekken, op straat, in de media. Mensen zijn het zat dat politiek vooral bezig is zichzelf overeind te houden.

En het opvallende is: dat gevoel brak deze week zelfs door bij Vandaag Inside. René van der Gijp zei het zoals het is: er ontbreekt een verhaal. En Jesse Klaver liet zien dat het anders kan. Geen ingestudeerde soundbites, maar een gesprek dat bleef staan. Bijna een miljoen kijkers. Dan heb je bereik waar menig partij alleen van kan dromen.

De VVD onder Dilan Yeşilgöz kiest zichtbaar voor een koers die haaks staat op die zoektocht naar richting. Uitsluiten, dichttimmeren, harder worden. Maar door Progressief Nederland op voorhand buiten de deur te zetten, heeft ze iets anders gedaan: de politiek bijna onbestuurbaar gemaakt. Er zijn nauwelijks nog stabiele meerderheden te vinden. Alles wordt incidentenpolitiek. Alles wordt schuiven, trekken, improviseren. Dat is geen leiderschap.

D66 houdt zich intussen vast aan bestuurlijke degelijkheid. Een premier die internationaal netjes acteert en geen grote fouten maakt. Maar Nederland wordt niet bestuurd in Brussel of Washington. Hier gaat het over wonen, energie, zorg, bestaanszekerheid. En daar is “geen fouten maken” simpelweg te weinig.

Kiezers voelen dat haarfijn aan. Ze lopen niet alleen weg van partijen, ze lopen weg van een manier van politiek bedrijven. Technocratisch. Risicomijdend. Zonder verhaal.

Dat verklaart de groei van Progressief Nederland. Maar ook hier geldt: dit is geen overwinning. Dit is een kans die je net zo makkelijk weer verspeelt. Dan moet je wel keuzes maken.

Stop met het eindeloze gedoe over leiderschap. Deze beweging heeft nu behoefte aan rust en richting. Laat Jesse Klaver dat verhaal voorlopig dragen. Hij heeft laten zien dat hij buiten de eigen kring kan landen. Dat is op dit moment belangrijker dan interne balans.

En durf door te pakken in de organisatie. Geen compromislijsten meer waarin ‘rood’ en ‘groen’ elkaar in evenwicht houden. Dat is voor de buitenwereld niet uit te leggen. Kies voor één profiel. Kandidaten die zichtbaar zijn, die ergens voor staan, die het verhaal kunnen dragen. Dat doet pijn. Maar half werk wordt genadeloos afgestraft.

En misschien nog wel het belangrijkste: ga het gesprek aan waar het plaatsvindt. Ook bij Vandaag Inside. Dat programma wegzetten als vijand is gemakzucht. Daar zit een publiek dat je moet bereiken als je serieus een meerderheid wilt bouwen. Het gesprek van donderdag liet zien dat het kan. Eerlijk, kritisch, zonder toneelstukje. Dat werkt.

Nederland schuift. De kiezer is al verder dan Den Haag. De vraag is niet meer óf er iets moet veranderen. De vraag is wie het aandurft om het echt anders te doen.