Joop

De Januskop van de ChristenUnie

  •  
22-12-2010
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
De ChristenUnie heeft twee gezichten. Aan de ene kant is het een ietwat linksige christelijke partij. Aan de andere kant echter nog steeds een partij met uitgesproken conservatieve standpunten
Hoewel de ChristenUnie als kleinste regeringspartij het in de peilingen lange tijd goed deed, verloor de partij op 9 juni 2010 een zetel en hield er vijf over. In het op 22 december verschenen evaluatierapport Met hart en ziel: terugblikken en vooruitzien wordt de nederlaag van 9 juni geanalyseerd en aanbevelingen voor de toekomst gedaan. Het is echter maar zeer de vraag of de ChristenUnie iets van de afgelopen nederlaag geleerd heeft.
Met harde cijfers toont het rapport aan dat de ChristenUnie haar vaste achterban heeft weten te behouden, maar veel nieuwe kiezers, die in 2006 voor het eerst op de partij stemden, heeft verloren. In plaatsen met relatief veel ChristenUnie-stemmers, zoals Zwolle, Ede en Apeldoorn, bleef het verlies beperkt, terwijl in progressieve gemeenten als Haarlem en Amsterdam dit verlies fors was.
De ChristenUnie verloor bovendien niet alleen aan het CDA en SGP, maar ook aan GroenLinks en PvdA. De opstellers van het evaluatierapport concluderen dan ook terecht dat christelijke kiezers steeds minder traditioneel stemmen. Hoewel een stem op een progressieve partij door het Nederlands Dagblad – de niet-officiële partijkrant  van de ChristenUnie – hard wordt bestreden, vinden christenen dit steeds normaler. Dit geldt ook voor stemmen op rechtse partijen, ook de PVV van Geert Wilders, hoewel de ChristenUnie nauwelijks aan deze partijen verloren heeft.
Op grond van deze onderzoeksresultaten zou je verwachten dat de ChristenUnie zou kiezen voor een vooruitstrevende koers, met als doel linkse christelijke kiezers voor zich te winnen. Bij deze groep voor de ChristenUnie namelijk nog een wereld te winnen. André Rouvoet nam op 21 december in een vraaggesprek met NU.nl een voorschot op de onvermijdelijke discussie over de koers van zijn partij, en stelde dat de ChristenUnie zich moest richten op christelijke PvdA- en GroenLinks-kiezers. Rouvoet betreurde het dat christelijke kiezers die het CDA niet meer sociaal vonden op de progressieve partijen stemden, in plaats van op de ChristenUnie. “Dat trek ik mij aan, want die horen bij ons. Wij hebben huiswerk te doen.”
Het evaluatierapport trekt echter een tegenovergestelde conclusie. De ChristenUnie moet zich volgens het rapport weer/meer profileren als een “uitgesproken christelijke partij” en zich weer/meer richten op de “eigen achterban”. Ook heeft het rapport kritiek op het feit dat de ChristenUnie zich te veel zou presenteren als een bestuurlijke partij, waardoor de “passie” zou doven. Het rapport kiest dus voor een conservatieve/orthodoxe koers en is van mening dat de ChristenUnie zich in de eerste plaats moet richten op de traditionele ChristenUnie-stemmer, die sowieso wel ChristenUnie stemt. Als deze aanbeveling van de commissie navolging krijgt, beweegt de partij zich weer/meer naar de marge van de politiek, waar de ChristenUnie in de periode 2006-2010 een beetje van leek verlost.
De uitspraken van Rouvoet op NU.nl en de aanbevelingen het evaluatierapport die een dag later uitkwam matchen duidelijk niet met elkaar. De achterliggende reden van dit verschil is dat de ChristenUnie twee gezichten heeft. Aan de ene kant is de ChristenUnie een ietwat linksige christelijke partij, die oog heeft voor de zwakke in de samenleving, principiële kritiek levert op de PVV en met Rouvoet een leider heeft die veel eerlijker overkomt dan Maxime Verhagen  en SGP’er Cees van der Staaij. Aan de andere kant is de ChristenUnie echter nog steeds een partij met enkele uitgesproken conservatieve standpunten, en die sterk geneigd is om terug te vallen op haar oude achterban.
Zolang de partij deze Januskop heeft, hebben linkse christenen eigenlijk niets bij de ChristenUnie te zoeken. Emeritushoogleraar politieke filosodie dr. H.E.S. Woldering, die aanleiding van de gedoogsteunconstructie met de PVV bedankte als lid van het CDA, denkt er om die reden niet over om op de ChristenUnie te stemmen. In het decembernummer van De Linker Wang, het GroenLinks-platform voor geloof en politiek, zegt hij:
Maar voor mij is de ChristenUnie geen alternatief. De partij heeft een programma dat mij aanspreekt op sociaal gebied, maar ik vind haar standpunten over homoseksualiteit, euthanasie en stamcelonderzoek volstrekt onaanvaardbaar. Op grond van een paar Bijbelteksten verdedigt de ChristenUnie een verouderd en onhoudbaar standpunt. En daardoor maakt zij zichzelf, ondanks haar modernistische trekken, althans voor mij onmogelijk.

Meer over:

politiek, opinie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (18)

objectivist
objectivist22 dec. 2010 - 16:33

Je bedoelt dat deze partij niet in een hokje past. Ik zou daar trots op zijn als ik hun was. Soms moet je niet willen simplificeren. Geef ruimte aan nuance.

tentenmaker
tentenmaker22 dec. 2010 - 16:33

Deze partij was in het vorige kabinet de beste. De hr Klei gaat promoveren op het GPV, dus hij kent de kwaliteit. Om deze partij te bashen zoals hij doet is te verfoeien. De hr Klei doet het met D,66. Dus liberaal. Gereformeerd (vrijg) zijn dat is hij. Hoe kan hij dit alles verantwoorden voor zij broeders en zusters.

nikita72
nikita7222 dec. 2010 - 16:33

Mijn indruk is dat de ChristenUnie zijn standpunten trouw blijft, en toevallig komen ze wel op voor economisch zwakkeren, maar hebben ze erg traditionele ethische standpunten. Ik vind dit niet tegenstrijdig. Laat de Christenunie maar conservatief blijven op het gebied van de ethiek, en laat mensen die zich daarbij niet prettig voelen gewoon stemmen op een wereldlijke partij.

RealisticusDutch
RealisticusDutch22 dec. 2010 - 16:33

wat moet ik nou met zo'n artikel? elk vogeltje zingt zoals het gebekt is, je weet van te voren, lees partijprogramma's maar na, uit welke hoek de wind waait. De Christen unie wordt door veel kiezers als links ervaren. Daarmee jagen ze een deel van hun potentieele kiezers naar de concurrentie, te weten SGP en het CDA. ( Met name op het platteland hebben ze hiermee een deel van hun kiezers van zich vervreemd.) Daar is niets mis mee, vergelijk het maar dat een liberale socialist kan kiezen tussen D66 en Groen links, de niet-liberale Socialist kan bij de SP terecht. En wat betreft homo"s: het zou een interessante stelling zijn om eens te onderzoeken bij ouders van kinderen: heb je liever dat je zoon met een leuke meid thuis komt of met een vent? Ik heb zo'n idee dat ik het antwoord al weet.

Joeri2
Joeri222 dec. 2010 - 16:33

Open deuren en bekrompen denken. Christenen zijn van nature sociaal voor arme sloebers en dogmatish over verhoudingen levensdoel, niks nieuws dus. Ga met andere maten meten dan links, sociaal, rechts, conservatief, progressief en het past allemaal prima. Het idee dat partijen er zijn om te groeien en daarbij eigen idealen en inzichten moeten loslaten is mij iets te modern.

Ewout2
Ewout222 dec. 2010 - 16:33

Bedankt voor de reacties. Ik heb het stuk vanuit een bepaald perspectief bekeken, nl. hoe je als partij het meest invloed kunt oefenen. Natuurlijk mag de ChristenUnie van mij een conservatieve koers varen, maar electoraal gezien levert zo'n koers weinig op en de partij maakt zich hierdoor bovendien minder geschikt als regeringspartner. Ruard Ganzevoort twitterde een paar uur geleden dat de ChristenUnie zich maar vooral moest richten op haar traditionele conservatieve achterban, zodat progressieve christenen naar GroenLinks zouden gaan. De spanning tussen de vooruitstrevende stroming die invloed wil uitoefenen, en de conservatieve stroming die vooral wil getuigen van specifiek orthodoxe standpunten, is volgens hem niet op te lossen.

Ewout2
Ewout222 dec. 2010 - 16:33

Ook goed commentaar op rapport door Simon Otjes, aio politicologie en GL-lid: http://cmonotjes.web-log.nl/vrijheid_gelijkheid/2010/12/christenuniek-de-problemen-van-de-christenunie.html

geejeehaa
geejeehaa22 dec. 2010 - 16:33

Ik begrijp niet zo goed in welk opzicht Vd Staaij minder betrouwbaar overkomt dan Rouvoet - wellicht is dat Ewouts persoonlijke perceptie. Als CU-stemmer en -lid vind ik de koers de afgelopen jaren inderdaad veel te links - en dan in de zin van het opgeheven vingertje, de zelfverklaarde morele superioriteit, en meer invloed van de staat (bemoeienis tot achter de voordeur) op het privéleven van de burger. Qua CU-zetelaantal is Ewouts stelling dat de CU in de periode 2006 - 2010 uit de marge van de politiek was verlost, onhoudbaar. RPF en GPV stonden vóór de fusie samen op 5 zetels, in 2006 kwamen ze op 6 zetels, eentje meer dan de oude partijen voorheen haalden. Het is dat CDA en PvdA destijds samen niet aan 76 zetels kwamen, anders had Rouvoet ook in 2006 gewoon in de oppositiebankjes kunnen aanschuiven. En nu is er dus weer een zetel vanaf gegaan en kunnen CDA en VVD het zonder CU rooien - that's it. Wat ik nog het meest bezwaarlijk aan Ewouts stukje vind, is de manier waarop hij de vermeende januskop omschrijft: enerzijds sociaal bewogen en eerlijk, anderzijds conservatief en leunend op de oude achterban. Alsof die twee niet naast elkaar kunnen bestaan (daar heb je weer die politiek-correcte zelfingenomenheid die ik verafschuw). Ik heb eens meegeholpen met een vrijwilligersproject in A'dam waar junks/zwervers gratis brood, een kop koffie en een goed gesprek konden krijgen. Zonder enige vorm van ongevraagde christelijke prekerij. Het viel me destijds op dat bijna alle vaste vrijwilligers uit de zwarte kousen kerken uit de Veluwe kwamen. Dus stop alsjeblieft eens met dat vooringenomen beeld alsof conservatief-christelijke standpunten niet samen kunnen gaan met sociale bewogenheid.

gsmwebfaal
gsmwebfaal22 dec. 2010 - 16:33

Volledig eens met GJH. Mooi dat hier toch nog een sterke analyse komt te staan. Je prikt ook perfect door de holle retoriek van Ewout heen. Hij heeft er helaas een handje van om, als hij wil zeggen dat hij het ergens mee oneens is, grote woorden te gebruiken (democratie, rechtsstaat, conservatisme, paternalisme) die in feite niets anders willen zeggen dan: ik vind de CU stom. De termen die hij gebruikt worden door ieder weer op een andere manier ingevuld en lenen zich dus uitstekend voor holle retoriek.

hansdetorenkraai
hansdetorenkraai22 dec. 2010 - 16:33

Religie en politiek is een vreemde verbintenis, heeft volgens de meeste peilingen geen toekomst. En dat doet me goed. Neemt niet weg dat een ieder een voorbeeld kan nemen aan de standvastigheid van de ChristenUnie. Daar kunnen heel veel collega's in de kamer een voorbeeld aan nemen.

Ewout2
Ewout222 dec. 2010 - 16:33

Zie net dat Beautiful Blues onder zijn pseudoniem Remco van Mulligen over precies hetzelfde onderwerp heeft geschreven op CU-opiniewebsite Opunie: http://opunie.nl/opinie/de-christenunie-moet-weer-heldere-taal-gaan-spreken/ Uiteraard verkondigt BB een heel andere opinie.

Ewout2
Ewout222 dec. 2010 - 16:33

Onder een andere kop staat mijn Januskop-artikel nu ook in het dagblad Trouw: http://www.trouw.nl/nieuws/politiek/article3363568.ece/Linkse_christenen_hebben_bij_ChristenUnie_niks_te_zoeken_.html

Naamhiero
Naamhiero22 dec. 2010 - 16:33

Blah..."De achterliggende reden van dit verschil is dat de ChristenUnie twee gezichten heeft." Noem eens 1 religieuse partij, die géén 'twee gezichten' gebruikt. Sterker nog: Noem mij eens 1 politieke partij, die... Feit blijft, Nederland is niet seculier. Evenmin als bijv. Turkijke, ondanks de 'verwoestende pogingen' van Ata Türk. Iedere politieke partij, die deze uitvoert vanuit Christelijk (capped!) perspectief is niet wenselijk. Oeps. Geloven in een bepaalde entiteit, doede ge mar thuis/ kerk/ moskee/ synagoge/ tempel/ overal. De individuele humaniteit kan men op een *meer gepaste wijze*, tja.. Henk en Ingrid beseffen dit zo goed, ondanks hun vergeven twijfels. (lol) De CU, als zodanig, is een (politieke) voortvloeisel van 'de religieuse kant van Nederland'. Zij die in God & Allah (beide, notabene!) geloven. Iedere evaluatie van, in dit geval de CU, is lachwekkend. Lazarus, bow down! Er zijn twee specifieke CDA dames, waar de CU positief profijt uit kan halen. Ze voldoen zelfs aan de kleurvermenging. Oeps...

1 Reactie
JanVG2
JanVG222 dec. 2010 - 16:33

en de PvdA zit in de problemen omdat ze één gezicht heeft .. of juist niet ... namelijk de behoudende traditionele kiezers, die langzaam wegsijpelen naar SP etc. en de hogeropgeleide groep, die het klootjesvolk maar irritant vindt met hun `vreemde' ideeën over de maatschappij ... Een spagaat waar de laatste 20 jaar elke leider op vastloopt ... De meeste partijen hebben interne tegenstellingen, en soms werkt het, soms niet. Wat betreft de CU was de positionering vanaf het eerste moment duidelijk. En de kiezers waren daar helemaal niet zo rouwing om. Bedenk dat een deel van de PvdA en de SP - net als de CU - op ethisch vlak behoudender zijn dan vooral de PvdA zelf uitdraagt. Denk bijvoorbeeld aan de analyse van Elske Ter Veld over abortus voor de verkiezingen. Kortom behalve one-issue partijen lijden de meeste partijen aan dit soort problemen. Ze zijn succesvol als ze die verschillen weten samen te binden, en verliezen veel zetels als het niet lukt.

gsmwebfaal
gsmwebfaal22 dec. 2010 - 16:33

Matige analyse. Ewouts boodschap is: met een linksig profiel kan de CU meer kiezers trekken, dus wat ze fout deden is duidelijk, het profiel was niet linksig genoeg. Dat is de politieke benadering van Rita Verdonk: praat de kiezer naar de mond om zo veel mogelijk stemmen binnen te halen. Logisch dat hij bij D66 zit, dé opportunistische partij bij uitstek. Maar goed, er zijn partijen die vanuit een ideaal redeneren en zeggen "beste kiezer, uitgaande van ons ideaal, willen wij dit land graag zo en zo inrichten". Met dat ideaal ga je naar de kiezer en die spreekt zich uit. Wat Ewout omschrijft als de verschikkelijk conservatieve CU-achterban, dat heet nou partijdemocratie. Maar ik begrijp dat dit in feite een gelegenheidsargument is: nu eens verwijten we Wilders dat hij zijn PVV als een absoluut vorst leidt en geen democratie toelaat, dan weer gebruiken we de invloed die de CU-achterban uitoefent als stok om die partij mee te slaan. Ik denk dat de analyse van de CU, zoals ik die via de media heb meegekregen, uitstekend is. Ik denk ook dat het helemaal niet erg is dat vlak voor de verkiezingen het homostandpunt van de CU aan de orde kwam. Dan weten mensen dat ook dát is waar die partij voor staat. Het CDA verbergt al decennialang heel hypocriet haar christelijke identiteit om maar kiezers te trekken. De CU is ethisch conservatief, vanuit haar christelijke ideaal. Als Woldringh daar geen zin in heeft moet hij vooral geen lid worden, want dan zal hij zich niet goed thuis voelen bij de CU. En de CU is vanuit de christelijke opdracht om recht te doen aan de zwaksten, op sociaal gebied wellicht weer wat progressief. Eigenlijk, als je de laatste encycliek van de paus erop naleest, best een katholieke partij.

1 Reactie
JanVG2
JanVG222 dec. 2010 - 16:33

Ewout is nog veel cynischer. De CU heeft een stel loyale kiezers. Die idioten mag je -volgens Ewout - vooral niet serieus nemen. Mense die jarenlang voor de aprtij werken en steeds op de partij stemmen mogen vooral GEEN invloed hebben op de stellingname van die partij. Ewout zou bij een bank moeten werken ... vaste klanten krijgen daar ook slechtere voorwaarden dan nieuwe klanten. Ze zorgen ervoor dat de bank zijn geld verdient, maar da doet er niet toe. Zo kijkt Ewout ook naar keizers ... loyaliteit is domheid!

Ewout2
Ewout222 dec. 2010 - 16:33

Dat de ChristenUnie in de periode 2006-2010 even niet in de marge van de politiek zat had vooral te maken met de regeringsdeelname van de partij. Dat de CU in tegenstelling tot het GPV en de RPF vroeger wel in de regering kwam, had te maken met de relatieve grootte van de partij en met de ideologische matiging. De kroonjuwelen van de CU (het terugdraaien van abortus, euthanasie en het homohuwelijk) waren in de ijskast gezet. Natuurlijk kunnen sociale bewogenheid en conservatisme met elkaar samengaan. Maar barmhartigheid is wel iets anders dan het structureel oplossen van problemen en heeft dikwijls iets paternalistisch.

1 Reactie
geejeehaa
geejeehaa22 dec. 2010 - 16:33

En die regeringsdeelname had niet zoveel met de (zetelwinst van de) CU zelf te maken alswel met de behoefte van CDA en PvdA om aan een meerderheid te komen - dat was ook wat ik aangaf. Ook met 8 zetels had de CU in de huidige politiek geen rol in de coalitie gespeeld aangezien CDA en VVD zonder de CU kunnen. De CU heeft zich tussen 2006 en 2010 laten gebruiken als coalitie-vulmiddel en kwam in die 4 jaar tijd niet veel verder dan wat loze kreten over fatsoen en meehuilen in het koor tegen Wilders, terwijl er geen enkel geluid te horen viel over issues m.b.t. de islam waar zeker over gediscussieerd moet worden. Daar zal de wens om art. 23 GW te behouden meespelen, denk ik. De CU liet in de coalitie verder weinig tot niets horen over christelijk-conservatieve stokpaardjes als homohuwelijk, abortus en euthanasie. Dat is logisch aangezien die zaken wettelijk geregeld zijn en aanpassing ervan gezien de electorale verhoudingen onmogelijk is, maar er was een (irreële) verwachting bij de CU-achterban dat een kabinetsdeelname hier iets in zou veranderen. Bewindslieden bleken verder op z'n zachtst gezegd niet geschikt voor hun taak (Rouvoet die Jeugd & Gezin niet van het spek-en-bonen imago kon ontdoen, Huizinga en het OV chipkaart drama, Van Middelkoop die bepaald geen uithangbord voor Defensie genoemd kan worden). Grappig trouwens dat je over paternalistisch begint: dat vind ik juist hét kenmerk van de huidige CU die teveel naar linkse partijen gaat hellen waarbij een veel te belangrijke rol van de overheid in de levens van burgers wordt bepleit.