Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GGD: drie weken quarantaine na contact met apenpokkenpatiënt

Advies geldt als voorzorgsmaatregel
Joop

De horeca, de cultuur en het recht op rebellie

  •  
20-01-2022
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
PASSIVITY

© ‘From the Depths’, spotpret door William Balfour Ker (1905)

Wie zo het bestaan onmogelijk wordt gemaakt, mag om die reden terug handhaven
Woensdagavond maakte Femke Halsema zich opnieuw tot woordvoerder van de burgemeesters die optraden tegen acties van de culturele sector. Zij deden dit ongaarne, zo viel uit haar woorden op te maken. In een brief hadden zij de regering meegedeeld dat de “maatregelen” onlogisch waren. Een en ander leidde bovendien tot een extra overleg van de burgemeesters over het beleid ten opzichte van horeca en cultuur. Voor het overige blijven zij handhaven omdat dit nu eenmaal hun wettelijke taak is.
Alles goed en wel maar is rebellie dan geoorloofd? Om die vraag te beantwoorden moeten we terug naar de oorsprong van de staat.
Daaraan ligt al enkele eeuwen de volgende theorie ten grondslag: om absolute onveiligheid en een oorlog van allen tegen allen te voorkomen hebben mensen een deel van hun handelingsvrijheid opgegeven. Ze legden die in handen van de Staat. Deze zorgt er met regelgeving en handhavers voor dat iedereen de mogelijkheid krijgt veilig aan de kost te komen. Dat valt op tal van manieren te organiseren. Er is bijvoorbeeld een alleenheerser aan wie iedereen absolute gehoorzaamheid verschuldigd is. Of je hebt verschillende standen met uiteenlopende rechten, plichten en bevoegdheden. Of men gaat uit van het principe dat mensen die niet in staat zijn zich zelfstandig te handhaven, beter af zijn als het verhandelbaar particulier eigendom van anderen die dat wel kunnen. Anders hadden zij immers de koopprijs voor zo’n persoon niet kunnen betalen. Zo hoeven veel mensen zelf geen keuzes te maken omdat hun eigenaars dat voor hen doen. Uiteraard traden in de praktijk allerlei mengvormen op.
Dit soort systemen worden tegenwoordig onwenselijk geacht. Overal gaat men – althans in theorie – ervan uit dat de mensen vrij en gelijk zijn. En ook dat  handhavers en wettenmakers voor hun beleid verantwoording moeten afleggen aan het volk, dat immers in ruil voor bescherming zoveel handelingsvrijheid heeft opgegeven. We noemen dat democratie. Daarom hoor je ook uit en te na dat “we” nu eenmaal wetten en regels “democratisch” met elkaar hebben “afgesproken”.
thomas1

© Thomas van Aquino

Is iedereen op grond daarvan gehoorzaamheid verschuldigd aan alle wetten en regels? Of zijn er grenzen? Ook als ze al dan niet zogenaamd democratisch zijn afgesproken? De heilige Thomas van Aquino erkende al in de dertiende eeuw het recht van opstand tegen een regering die op onwettige wijze door geweld aan de macht is gekomen. Veel verzetsstrijders tijdens de Duitse bezetting rechtvaardigden hun sabotage en geweld met vergelijkbare argumentaties. Volgens de heilige Thomas mocht je bovendien rebelleren tegen een regering die het eigen belang centraal stelde en niet dat van de gemeenschap, tenminste als het de spuigaten uitliep. Naarmate hij ouder werd, moesten die spuigaten wel steeds groter zijn maar het principe gaf de heilige Thomas nooit op. Onder extreme omstandigheden was rebellie geen doodzonde, zelfs geen dagelijkse zonde.
Dit denken is om zo te zeggen in de loop der tijden steeds uitgebreid. Onze eigen Willem van Oranje zwoer koning Filips II als wettig soeverein af omdat hij de rechten en vrijheden van zijn onderdanen met voeten trad. De Franse en de Amerikaanse revolutie waren eveneens gericht tegen machtsmisbruik en ongecontroleerde heerschappij. Datzelfde gold voor de vrijheidsstrijd in de voormalige Europese koloniën.
De afgelopen twee jaar heeft de Nederlandse regering met een beroep op het algemeen belang en de volksgezondheid een zeer willekeurig beleid gevoerd. Sommige bedrijven, zoals supermarkten en internetwinkels, konden door de “maatregelen” ongekende winsten maken, andere werd het functioneren geheel of voor een belangrijk deel onmogelijk gemaakt. De regering zorgde wel voor financiële compensatie en uitstel van belastingbetaling maar die ondersteuning was in veel gevallen volstrekt onvoldoende. Vaak genoeg werd zelfs helemaal niets betaald. Daarom moesten zelfstandigen op grote schaal hun reserves opsouperen, hun pensioenvoorziening inzetten, extra hypotheken nemen op hun vastgoed, uitstel van betaling afsmeken bij huisbazen en leveranciers. Waar aan de ene kant het geld tegen de plinten klotste, groeiden aan de andere de schuldenbergen tot ongekende hoogte. In feite kregen zeer veel zelfstandigen te horen dat zij in het belang van de volksgezondheid niet meer hun brood mochten verdienen. Dat is de achtergrond van de grote onvrede in Nederland, die hier en daar begint om te slaan in woede.
Het is niet acceptabel als een overheid  –  zogenaamd in het algemeen belang –  je levenswerk vernietigt, je van je bestaansbasis berooft en je in ruil voor die offers opzadelt met onbetaalbare schulden. Daarmee verzaakt de Staat zelf zijn recht van bestaan. Dat wordt immers in de basis gewettigd omdat hij je de kans geeft veilig aan de kost te komen. Nu maakt hij dat juist onmogelijk.  Of “we” het “met zijn allen” zo hebben afgesproken, doet niet langer ter zake.
Wie op een dergelijke manier wordt aangepakt, heeft wat mij betreft het recht om terug te handhaven.
De burgemeesters zullen ongetwijfeld het kabinet smeken nu verder te versoepelen of tenminste de pijn eerlijk te verdelen. Het is te hopen dat de regering niet draalt maar luistert. Ook al is het electoraal misschien handig de versoepelingen over de de komende acht weken uit te smeren, zó dat de laatste maatregelen van het toneel verdwijnen vlak voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen.
Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin.
Beluister Het Geheugenpaleis www.praatkast.nl/podcasts/het-geheugenpaleis, de podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (60)

Jonathan2
Jonathan221 jan. 2022 - 10:27

Zou het toch iets anders oplossen. Vele bedrijven en personen hebben financieel flink geprofiteerd van de pandemie. Zou daar een regeling mee treffen om de getroffene te compenseren.

frankie48
frankie4821 jan. 2022 - 9:28

Burgers en bedrijven die op onrechtmatige wijzen aan veel vermogen waren gekomen in de periode '40-'45 die werden uit oogpunt van het algemeen belang geconfronteerd met het tientje van Lieftinck! Bedrijven en burgers die door de coronamaatregelen via oneerlijke concurrentie hun zakken kunnen vullen, die worden door de huidige bewindspersonen door een deelbelang maar uit de wind gehouden.

Minoes&tuin
Minoes&tuin21 jan. 2022 - 8:58

'Stelen brood moet mogen' Ook in Nederland is eten stelen bij extreme honger een punt van discussie geweest. De inmiddels overleden bisschop Muskens van het bisdom Breda praatte in 1996 het stelen van brood goed als mensen honger hebben en geen andere mogelijkheid meer zien om te overleven.3 mei 2016

The Apple
The Apple21 jan. 2022 - 8:54

Wat je zowel D66 als de VVD duidelijk hoort zegen is, dat ze het "in de gereedschapskist willen hebben liggen." Met andere woorden; Ze willen dat de overheid beschikt over dat machtsmiddel. En dat wil ik nu juist niet. Burgerlijke ongehoorzaamheid zal het gevolg zijn.

pahan
pahan21 jan. 2022 - 6:41

Vera zou uw microfoon dichtgezet hebben met deze oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Foei toch. Zolang het ludiek blijft, heb ik er geen moeite mee. Zodra er gekozen wordt om het algemeen belang te schaden wel. Een rare lijn, waarbij ik merk dat ik de wettelijke kaders ook niet scherp heb. Maar niets doen is geen optie. Je kan een calamiteit niet leiden als je niet aan den lijve ondervonden hebt wat je de betrokkenen aandoet. En dat is dan weer niet haalbaar, dus de betrokkenen moeten van zich laten horen. Frappant is wel dat de horeca ondernemers in mijn kennissenkring hun medewerkers onderdak hebben gebracht en hun tijd afwachten. Druk zijn, want het blijven ondernemers, maar afwachten. Boos zijn op de vakgenoten die de boel versjtieren, omdat ze niet weer terug geduwd willen worden. Maar dat is verder prima, dat lossen ze op een dag samen onder het genot van een paar goudgele rakkers op de Horeca beurs wel weer op. Daar hebben de niet-horeca ondernemers eigenlijk niks over te zeggen.

1 Reactie
Zandb
Zandb21 jan. 2022 - 9:51

pahan Je hebt het recht bv om te staken. Of je dat nou ludiek, schadelijk of wat dan ook vindt. De rechter kan oordelen, dat een staking niet rechtmatig is. Dan zijn er simpelweg aan dat staken, wanneer mensen dat toch doen, gevolgen verbonden. Hier is het een kwestie voor handhavers en de eventuele rechters om de rechtmatigheid van de acties te beoordelen. Zijn die acties niet rechtmatig, dan kan het niet anders dan dat er gehandhaafd wordt, anders zijn de handhavers onrechtmatig bezig. Het is precies als een moord die uit volkomen begrijpelijke gronden gepleegd wordt; die moord is onrechtmatig en kan door de rechter niet anders dan op die rechtmatigheid beoordeeld worden. Straffen kan dan een andere kwestie zijn.

The Apple
The Apple20 jan. 2022 - 22:06

Femke Halsema miste een kans voor open doel, zZe beantwoorddde een ludieke actie met een ludieke straf: 2 weken sluiting voor een bedrijfstak die al 2 jaar dicht is. Voerde ze dat niet aan omdat ze niet zo slim was, of was dat te ver over de grens?

2 Reacties
Zandb
Zandb21 jan. 2022 - 9:53

Appel Hoezo miste ze een kans voor open doel? Misschien gebruikte ze wel die kans juist om voor open doel te missen.

The Apple
The Apple22 jan. 2022 - 2:41

Als ze de kans zag, die gebruikte en zo haar doel bereikte, dan miste ze dus niet, al leek dat dan misschien zo. De vraag is dus: wat was haar doel? Gevoelige tegenmaatregelen?

johannn2
johannn220 jan. 2022 - 20:59

Han, Ten eerste: eeen noodtoestand. Twee jaar heeft (ook) de overheid al te maken met een noodtoestand, en heeft daarvoor speciale noodwetgeving ingevoerd. Die geeft de overheid de mogelijkheid om noodverordeningen door te voeren in het kader van crisisbeleid. Dat betekent dat normale burgerlijke rechten, mits goed onderbouwd, bkunnen worden opgeschort. Vergelijk het eens met een andere noodsituatie waar iedereen ( ) wél als vanzelfsprekend begrip voor had: de noodtoestand met het uitroepen van de staat van beleg toen Duitsland Nederland aanviel. Het leger kon gebieden ontruimen en gebieden onder water zetten als dat goet uitkwam voor de verdediging (die bovendien sowieso ontoereikend was). Nood breekt wet ; tijdelijk en mits goed verantwoord/gepast. Oftewel: er BESTÁÁN situaties waarin burgerrechten moeten worden opgeschort. De maatschappij kan niet normaal doordraaien als ze dan "doordraait', kapotdraait. Ten tweede: Het erkende principe van burgerlijke ongehoorzaanheid. Burgerlijke ongehoorzaamheid heeft vaste grond in het Nederlands recht. Bijvoorbeeld onaangekondigde of zelfs niet toegestane demonstraties, die toch zo goed mogelijk (moeten) worden begeleid. Het recht op (vreedzame) demonstratie, deel van het recht op vrijheid van meningsuiting, is praktisch heilig. Ik zou me kunnen voorstellen, dat horeca en culturele instellingen daar gebruik van maken. Ze zouden dat kunnen doen door alle fundamentele vereisten zélf toe te passen en ook zélf te handhaven ! - QR -code, 1,5 meter afstand, idereen blijft op zijn plaats, geen heen en weer lopen - en onder die voorwaarden dan wél open te gaan. Het zou een ware demonstratie zijn, in meerdere opzichten: een demonstratie van(1) zelfregulering, én(2) bovendien een demonstratie in de zin van het recht van demonstratie/vrije meningsuiting. Het zou "zelfs"als zodanig kunnen worden aangekondigd. Eens zien wat een rechtsstaat als Nederland dáar tegen in zou kunnen brengen! .

3 Reacties
Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 21:21

Als de regering je auto of je paarden vorderde, dan wel de hele klerezooi onder water zette in het kader van de oorlogsdreiging, dan werden de getroffenen op een behoorlijke wijze gecompenseerd. Dat is nu vaak niet het geval en dat is het verschil. Als de overheid jou maatschappelijkj kapot maakt met haar maatregelen en je blijft berooid achter, dan mag je wat mij betreft in verzet komen. De overheid heeft dan immers het sociaal contract met jou opgezegd. Misschien zou je dit beter begrijpen als je een kroeg of een theater had.

The Apple
The Apple20 jan. 2022 - 22:08

HanvanderHorst : "Als de regering je auto of je paarden vorderde, dan wel de hele klerezooi onder water zette in het kader van de oorlogsdreiging, dan werden de getroffenen op een behoorlijke wijze gecompenseerd. " Historicus Han heeft daar vast vele voorbeelden van.

The Apple
The Apple21 jan. 2022 - 21:04

Niet dus......

Wereldburger
Wereldburger20 jan. 2022 - 19:08

het regime in nederland heeft het vertrouwen van het volk allang verloren, maar gaat gewoon door met het verdeel en heers spel, als de mensen maar genoeg gepolderd worden bijlft het regime boven water.

1 Reactie
johannn2
johannn220 jan. 2022 - 21:01

burger, Kom kom, niet zo zwartgallig. .

nikita72
nikita7220 jan. 2022 - 18:37

Volgens mij waren er burgemeesters die, al maanden geleden, besloten niet streng te handhaven in de horeca. Dus zij hebben het probleem zelf veroorzaakt. (Niet allemaal natuurlijk, maar ik weet niet welke burgemeester wel of niet de corona-regels handhaafde) (Femke Halsema over handhaving coronapas: 'We kunnen niet bij alle 7.000 horecagelegenheden een bromsnor neerzetten'.) https://twitter.com/NancyGroningen/status/1455810676123914240

Backtobasics
Backtobasics20 jan. 2022 - 17:46

Democratie is hier tot Particratie geworden.

1 Reactie
johannn2
johannn220 jan. 2022 - 21:03

Back, Kijk, dat getuigt nog eens van visie! Alleen: weet je zelf hoever die visie reikt? .

Herr Vorragend
Herr Vorragend20 jan. 2022 - 16:59

Hulde, HvdH, voor een bemoedigend verhaal dat de sfeer ademt van het al bijna niet meer voor te stellen links activisme van de zestiger-, zeventiger- en tachtiger jaren van de vorige eeuw. De reactionaire reacties van het huidige, zich nog steeds links noemende, establishment spreken wat dat betreft boekdelen. En daarmee bedoel ik niet het eeuwige wettische autisme van Zandb maar wel de geschokte en geschrokken reacties van de, zoals hierboven omschreven, usual suspects.

Satya
Satya20 jan. 2022 - 16:46

Het ondernemersrisico is voor veel ondernemers uit handen genomen met de financiële tegemoetkoming. Op dit moment wordt van ouders verwacht aan het werk te gaan als hun kinderen in quarantaine moeten. Waar is de solidariteit van ondernemers nu? Wat mij betreft mogen de bedrijven die dankzij corona betere zaken hebben gedaan nu wel solidariteit met winkeliers tonen door herverdeling. De cultuursector is niet echt vindingrijk. Valt mij tegen.

4 Reacties
Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 17:56

Over dat onderwerp gaan John en ik een podcast maken.

MG1968
MG196820 jan. 2022 - 18:12

"Wat mij betreft mogen de bedrijven die dankzij corona betere zaken hebben gedaan nu wel solidariteit met winkeliers tonen door herverdeling." Zeer meer eens.

nikita72
nikita7220 jan. 2022 - 18:33

De cultuursector is wel vindingrijk gebleken: vanaf het begin van de corona-epidemie kwamen er optredens via internet, of optredens in de open lucht, waarbij bejaarden thuis konden blijven: https://openrotterdam.nl/balkonserenades-voor-ouderen-in-tijden-van-corona/

LHTJ
LHTJ21 jan. 2022 - 9:46

{Het ondernemersrisico is voor veel ondernemers uit handen genomen met de financiële tegemoetkoming.} Niets is minder waar. Ken persoonlijk 2 gevallen van zelfmoord, meerdere gedwongen huisverkoop, scheidingen en de mensen met schulden boven een ton die voorheen een keurig goedlopend bedrijf hadden zijn ontelbaar. De financiële tegemoetkoming wordt mooi gebracht in het nieuws en de mensen die keurig doorbetaald krijgen en dat thuiswerken wel lekker vinden verschuilen zich achter het feit dat de ondernemers toch wel geholpen worden. Diep van binnen weten ze beter. Iedereen kent wel een ondernemer waar iedere avond achter de voordeur de tranen biggelen. We doen het SAMEN is de grootste hoax die er is. Als we het samen doen dan verwacht ik dat iedere overheidsmedewerker die achter het sluiten van sectoren staat minimaal 2 maandsalarissen in een solidariteitspot stopt zodat er geen ondernemers meer zijn die gedwongen hun huis moeten verkopen en met hun gezin bij hun bejaarde ouders moeten gaan wonen. Achter deze coronacrisis gaat een toeslagencrisis 2.0 schuil waarbij de overheid duizenden ondernemersgezinnen uit elkaar rukt en en in armoede stort

Zandb
Zandb20 jan. 2022 - 16:14

Han Voor iedereen gelden de grenzen der wet op dezelfde manier. En ieder heeft evenveel 'recht' om ze niet te respecteren. Maar wat de wetten in een democratie als de onze betreft, daar heiligen de doelen niet de middelen. Het recht niet laten spreken omdat het 'ons' of wie ook even niet goed uitkomt, dat is onbestaanbaar in een rechtsstaat.

3 Reacties
Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen20 jan. 2022 - 18:10

Zandb, Het idee is dat er zoiets is als natuurrecht, morele opvattingen of principes die universeel zijn en boven het positieve recht gaan, dwz het recht en de wetten zoals die feitelijk zijn opgeschreven in een bepaalde samenleving. De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring beroept zich daar bijvoorbeeld op om de opstand tegen de Britse kroon te rechtvaardigen. Het idee is niet onomstreden, het zal bijvoorbeeld moeilijk zijn om een hard onderscheid te maken tussen een terecht beroep op het natuurrecht en een opportunistisch beroep gewoon omdat het je even niet uitkomt, zoals je al zegt. Dat neemt niet weg dat het gevoel dat je je niet alles hoeft te laten welgevallen alleen omdat het in de wet staat vrij algemeen is. Of vind je dat je onder geen enkele omstandigheid tegen de wet mag ingaan?

Zandb
Zandb21 jan. 2022 - 9:44

Kees Goed lezen leert wat ik beweer is dat ieder het recht heeft tegen de wet in te gaan. Maar als die wet in een democratische rechtsstaat tot 'recht' is verheven, geldt de plicht tot handhaven. "Dat schrijft het recht voor en dat is rechtmatig", zo zal elke rechter oordelen. Het is onrechtmatig in en rechtsstaat om het recht niet te laten spreken. Dat betekent dus 'slechts' dat ik vind dat er gehandhaafd moet worden. Het is dan maar, of je het het er voor over hebt om de gevolgen van je handelen te accepteren.

Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen21 jan. 2022 - 12:59

Ik heb (weer) het gevoel dat we langs elkaar heenpraten.

Welp2
Welp220 jan. 2022 - 15:52

Ik meen een iets andere toon van Han te horen, dan pas geleden toen horecagelegenheden aangaven zich niet aan de maatregelen te houden en de burgemeester niet van plan was om te handhaven. "Er is maar één echte manier om de verbreiding van een ziekte binnen de perken te houden en dat is een volstrekte isolatie van het hele gebied: politie en marechaussee op alle toegangswegen, niemand eruit en niemand erin." [1] [1] https://joop.bnnvara.nl/opinies/moet-je-gebieden-met-een-hoge-besmettingsgraad-van-de-buitenwereld-isoleren

6 Reacties
Satya
Satya20 jan. 2022 - 16:39

Toen leek dat verstandig, crisis beleid moet nooit vastomlijnd zijn vooral als het gedrag van de crisis niet vastomlijnd is. Met de huidige corona ernst is vrijgeven volgens mij een optie, er kan ook een variant komen die wel om een volledige lockdown vraagt. Crisis beleid kijkt altijd naar alle scenario's.

Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 18:01

Ik heb dit genoemd zonder eraan toe te voegen dat het ook moest gebeuren. Ik heb in dat artikel geschreven wat er naar mijn idee moest gebeuren maar dat waren heel andere dingen.

Welp2
Welp220 jan. 2022 - 21:59

@HanvanderHorst En heeft het niet te maken met de mogelijkheid dat je enige 'rancune' t.o.v. de Biblebelt koestert ? Maar daar zit hem ook de adder onder het gras van het 'burgerlijke ongehoorzaamheid'. Er zijn altijd mensen die door maatregelen/regulering het gevoel hebben in hun bestaan te worden aangetast, hetzij via inkomen, hetzij via levensovertuiging. En toch zijn er overheids- maatregelen/regulering in het algemeen belang nodig. Bij het goed- en afkeuren van 'burgerlijke ongehoorzaamheid' in die gevallen, moet je oppassen dat je dan niet teveel laat leiden door persoonlijk sentiment.

Hanvander Horst
Hanvander Horst21 jan. 2022 - 9:52

Nee, Welp helemaal niet. Voor mijn part offeren ze daar paarden aan Wodan.

Hanvander Horst
Hanvander Horst21 jan. 2022 - 9:53

Hee Welp, je staat door de overheidsmaatregelen vast niet op de rand van een faillissement.

Welp2
Welp221 jan. 2022 - 11:01

@HanvanderHorst "Hee Welp, je staat door de overheidsmaatregelen vast niet op de rand van een faillissement." Is dat een vereiste ? Mijn persoonlijke zorgen zijn mijn zaak en zijn een onderwerp waarbij ik me niet geroepen voel om deze hier te benoemen.

WillemdeGroot
WillemdeGroot20 jan. 2022 - 14:54

'Wie op een dergelijke manier wordt aangepakt, heeft wat mij betreft het recht om terug te handhaven.' Daar zeg je nogal wat, Han. Emotioneel kan ik dat invoelen, rationeel zie ik daarin een ontembaar gevaar. Natuurlijk, je onderbouwt dat o.a. door te stellen 'Het is niet acceptabel als een overheid – zogenaamd in het algemeen belang – je levenswerk vernietigt, je van je bestaansbasis berooft en je in ruil voor die offers opzadelt met onbetaalbare schulden.' Een stoere, maar tevens ondemocratische stellingname. We komen dan in conflict met het algemeen belang, afgeleid van democratische belangen. Deelbelangen, die gaan boven algemene gezondheidsbelangen? Ik-denken, boven wij-denken? Schrap je, hoe oprecht gemeend ook, democratische besluitvorming weg tegen emotionele of subjectieve meningen, dan is, in feite, het democratische einde weg. Voor de goede orde: ik snap uiteraard de ongenoegens, wanneer sportscholen afgezet worden tegen het Rijksmuseum, maar het is aan de volksvertegenwoordiging, een afspiegeling van ons aller meningen, om daarover uiteindelijk te beslissen. Waar vind je, Han, dat ik fout zit?

14 Reacties
Jonathan2
Jonathan220 jan. 2022 - 15:25

Nee, je legt vrij goed de gevaren van de denkwijze van Han uit.

Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 16:41

Denk je dan dt de ovrheid jou in het algemeen belang alles mag aandoen?

WillemdeGroot
WillemdeGroot20 jan. 2022 - 17:36

Nee Han (dank voor je reactie), maar daartoe hebben we de rechtspraak, gebaseerd o.a. op de Grondwet. Dus, ben je het oneens met een besluit van de overheid, dan kun je naar de rechter stappen! Dat lijkt me meer legitiem dan voor eigen rechter spelen. Kun je dat met me eens zijn?

Ferdi Rombach
Ferdi Rombach20 jan. 2022 - 17:48

Han betoogt dat er een grens is aan het algemeen belang. En dat er een grens is aan de offers die het individu moet brengen in het algemeen belang. Dus zelfs een democratisch genomen besluit - harde vervolging van fraudeurs, wappies of homoseksuelen bijvoorbeeld - kan indien de gevolgen voor een individu draconisch zijn of zelfs existentieel, leiden tot rechtvaardiging van anderszins ongewenst of crimineel gedrag. Kort gezegd, wie erg lang of erg heftig gepiepeld wordt en geen geld, energie en/of geduld heeft voor een jarenlange rechtsgang die niks oplevert, die mag wat Han en mij betreft een afkorting zoeken.

frankie48
frankie4820 jan. 2022 - 17:50

Beste Han, Als beleidsmaatregelen niet expliciet aan grondwet en onze grondrechten getoetst kunnen worden, dan kun je toestanden zoals bij de toeslagenaffaire of coronabeleid toch niet uitsluiten!

Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 18:03

Nee, de rechter kijkt namelijk alleen of de wet correct is toegepast. Ik denk dat als de overheid jouw van je bestaansbasis berooft en je daar niet of nauwelijks voor compenseert, dat dan het recht op opstand ontstaat. Dit is een moreel recht. De staat heeft immers het sociaal contract met jou opgezegd. Dan heb jij ook de handen vrij.

WillemdeGroot
WillemdeGroot20 jan. 2022 - 19:06

Nu wordt het interessant. Ferdi: 'Kort gezegd, wie erg lang of erg heftig gepiepeld wordt en geen geld, energie en/of geduld heeft voor een jarenlange rechtsgang die niks oplevert, die mag wat Han en mij betreft een afkorting zoeken.' Han: '... dat dan het recht op opstand ontstaat. Dit is een moreel recht.' In beide voorbeelden, Ferdi en Han, gaan jullie uit van subjectieve gevoelens. Die zijn voor ieder anders. Daarom is er de overkoepelende wetgeving, die subjectief ondergeschikt maakt aan het algemeen belang: objectief. Natuurlijk besef ik wel dat , wanneer je als individu ondergaat wat Han beschrijft, je daar geen boodschap aan hebt: het is jouw ervaring, het zijn jouw gevoelens, jij voelt de pijn. En toch, Ferdi en Han, hoe zeer dat als onrechtvaardig kan worden gevoeld, we hebben in een democratische samenleving niets beters. Daarmee wil ik niets afdoen aan het morele aspect dat Han aansnijdt. Het probleem daarmee is dat moraliteit een persoonlijke afweging betreft, geen algemene. Hoe kil ogend ook, die algemene afweging maakt, in een democratie, een bestuurlijke meerderheid binnen de Grondwet. Uiteindelijk is er de rechter die, bij blijvende onenigheid, beslist. En ik meen te herkennen dat jullie daarboven de eigen moraal hoger aanslaan dan die algemene. Dat zou ik, denk ik, uiteindelijk ook doen, maar van afstand bekeken, houdt die helaas/gelukkig geen stand. Het recht op opstand is een moreel recht, aldus Han. Maar, jammer genoeg, zo divers. En we hebben in Nederland geen 17 miljoen Grondwetten. (Ik besef de fragiliteit hiervan ook; zie het toeslagenschandaal waarbij zelfs de Raad van State juridisch de plank missloeg.)

Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 20:43

Willem je begrijpt het verkeerd. Het gaat niet over subjectieve gevoelens maar om concrete meetbare daden. De regering verbiedt jou je bedrijf uit te oefenen en compenseert je daar niet of niet voldoende voor. Dus je gaat op de fles. Dus je verliest alles wat je bezit. Dus de toekomst van je kinderen ziet er somber uit. Dat is heel objectief en concreet ook. Als de regering zegt: dat moet jij dragen in het algemeen belang, dan is fuck you een zeer aanvaardbare reactie plus het gedrag dat daarbij hoort.

Eric Minnens
Eric Minnens20 jan. 2022 - 22:14

@Han (21:43) Precies dit argument geeft wat mij betreft de doorslag! It's a knock out! Niemand hoeft te sterven in het algemeen belang. Fysiek niet en economisch niet. En anders rebellie.

WillemdeGroot
WillemdeGroot21 jan. 2022 - 9:01

Dank, Han, voor je toelichting op wat je bedoelt. Het is, denk ik, niet dat ik het niet begrijp. Ik zou, binnen bepaalde grenzen, identiek handelen. Er mee worstelen. Je stelt: '... dan is fuck you een zeer aanvaardbare reactie plus het gedrag dat daarbij hoort.' Even los van de begrippen 'zeer aanvaardbare' en de vraag 'welk gedrag', de vraag waar de grenzen daarbij liggen en wie die bepaalt, zijn dan cruciaal. Concreet. Als je gedrag, om jou motiverende redenen, ten koste gaat (van de gezondheid, etc.) van iemand anders, wat is dan geoorloofd en wie toetst dat? Jijzelf, die ander? Precies daar ligt de vraagt waar ik hier mee worstel. Om daaruit te komen, kennen we democratisch vastgestelde wetgeving, anders is een samenleving een strijdperk waar de sterksten/machtigsten overleven. Nogmaals, burgerlijke ongehoorzaamheid is misschien moreel verdedigbaar, de vraag blijft dan altijd: waar ligt de juridische grens en ten koste van wat of wie gaat dat handelen? Als het antwoord daarop afhangt van je eigen mening en emotie, hoe verantwoord naar jezelf toe dan ook, dan zie ik het somber in. Ik probeer je oprecht te volgen, Han, in je gedachten hierover en ik loop steeds tegen het hiervoor omschreven dilemma aan. Begrijp jij dat ook?

Eric Minnens
Eric Minnens21 jan. 2022 - 12:01

@Willem de Groot, Zonder nu voor Han te willen antwoorden, en zonder te willen claimen dat ik hiermee het laatste woord heb gezegd... Er bestaat een uitdrukking voor iemand, of een groep mensen, die moet betalen voor de oplossing van een probleem waar juist de meeste anderen, zegmaar bijna iedereen behalve zijzelf, baat bij heeft. Je bent dan 'het kind van de rekening'. Als je het kind van de rekening bent, en andere, democratische, manieren om dat aan de orde te stellen hebben gefaald, dan is een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid mijns inziens geoorloofd. Ik vond hierover bijgaande uitstekende link. https://www.socialevraagstukken.nl/burgerlijke-ongehoorzaamheid-is-belangrijk-voor-democratie/

WillemdeGroot
WillemdeGroot21 jan. 2022 - 12:24

Dank, Eric, voor je aanvulling. Ik blijf worstelen. De vraag blijft wat uiteindelijk beter is: subjectieve gevoelens en meningen voorop stellen of je houden aan democratisch vastgestelde afspraken. En, in hoeverre verantwoord je je eigen, afwijkende, gedrag. Ook dank voor de link, Eric. De kern daarvan, in mijn ogen, is de filosofische 'De democratie’ bestaat niet slechts uit gevestigde instituties of procedures, maar net zo goed uit de pogingen van uitgesloten of onder-gerepresenteerde groepen om hun plek daarbinnen te veroveren.' Ja, in theorie volkomen mee eens. Bij mij spelen sociale aspecten binnen de maatschappij een grote rol en waar deze met voeten worden getreden, protesteer ik, in welke vorm dan ook. Alleen, het probleem, van afstand bekeken, is mijn perceptie van die onrechtvaardigheid. Stel daar tegenover de perceptie van een neoliberaal. Kan die net zo goed, zich buitengesloten voelend, vanuit zijn of haar overtuiging burgerlijk ongehoorzaam zijn, of een fascist, om een extreem te noemen? Leidt dat, zo vraag ik me af, niet uiteindelijk tot fundamentele botsingen, met alle mogelijke gevolgen van dien? Wellicht de kernvraag: wie beoordeelt of een bepaalde vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, waarbij grondwettelijke normen worden overschreden, acceptabel is? Ikzelf, die fascist of toch de wet? In onze, steeds harder en gevaarlijker wordende maatschappij, lijkt me het antwoord op die vraag nu en straks van essentieel belang. Leuk apart onderwerp voor Joop, lijkt me.

Eric Minnens
Eric Minnens21 jan. 2022 - 17:19

@Willem, ook jij bedankt voor je probleemstelling. Ik ben er, dacht ik, wel zo'n beetje uit. Volgens mij geldt het 'recht' op burgerlijke ongehoorzaamheid in principe voor elke groep die alle andere democratische middelen vergeefs heeft uitgeprobeerd. Dus zelfs voor neoliberalen, al kan ik me daar niet zoveel bij voorstellen - is dat wel een duidelijk identificeerbare groep? (Stel dat het socialisme over zeg 50 jaar plots weer aan de macht komt, met nationalisaties e.d.) Echter. Burgerlijke ongehoorzaamheid geldt NIET voor fascisten! Want die hebben nog nooit iets democratisch uitgeprobeerd, zullen dat ook nooit doen, maar keren zich juist tegen de democratie. Middels hun bekende aanvallen op de rechtsstaat, op het (nep)parlement, op de wetenschap, op de journalistiek etc. Al moet je bij hen wel goed op je kippen letten, want deze vossen preken vaak de passie.

WillemdeGroot
WillemdeGroot21 jan. 2022 - 18:40

Dank, Eric, voor de gedachte-uitwisseling. We verkeren hier nu ergens in de achterhoede van Joop. Zullen we stoppen en wellicht elders elkaars meningen nog lezen? Alhoewel dit een wezenlijk onderdeel is van een belangrijk item, zal de aandacht hier wel verflauwd zijn?

Eric Minnens
Eric Minnens20 jan. 2022 - 14:48

"Wie op een dergelijke manier wordt aangepakt, heeft wat mij betreft het recht om terug te handhaven." / "De burgemeesters zullen ongetwijfeld het kabinet smeken nu verder te versoepelen of tenminste de pijn eerlijk te verdelen." Als je het zo zegt, ben ik het in grote lijnen met je eens Han. Was in je vorige column Femke Halsema de kop van Jut (waar ik het niet mee eens was, en nog steeds niet), nu breid je dat uit naar het gehele burgemeestersgilde (mijns inziens terecht). Die overigens, gezien bovenstaand citaat ook een positieve druk kunnen uitoefenen. En waar ik mij de vorige keer aan de kant van het regelhandhaving opstelde, daar heb jij me nu over de streep hebt getrokken richting rebellie. Eigenlijk heeft de actie Kapsalon ook goed uitgepakt. Zij houdt de gemoederen immers heftig bezig, naar ik aanneem ook in de Haagse achter- en voorkamertjes. Ik denk dat de tijd er precies rijp voor was bij de start van dit kabinet. Bedankt dus voor deze column.

Eid
Eid20 jan. 2022 - 13:34

Weet wat je op je afroept Han, we hebben er diverse voorbeelden van gezien: Als (extreem) linkse mensen protesteren en daarbij ook vernielen, hoor je politici op links nauwelijks los van wat obligate uitspraken; maar als extreem rechts t copieert, dan worden we ineens wakker. Idem met je buiten de rechtsstaat plaatsen. Bij de een heet het burgelijke ongehoorzaamheid, bij de ander subversief gedrag. Wie garandeert dat met het goed praten of stimuleren van rebellie, ineens de 'ander' niet denkt dat ie ook een ligitimering ziet, maar dan.... Eigen rechter spelen moet je NOOIT verdedigen, ook al heb je erg soms begrip voor...

2 Reacties
Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 13:49

Je bent een aanhanger van Thomas Hobbes.

Hannes Achterhout
Hannes Achterhout20 jan. 2022 - 17:19

Eid is bang voor de revolutie van het proletariaat. Inderdaad dienen obscurantistische reactionairkleinburgers zich te hoeden voor plebs dat korte metten maakt met de zekerheden van neoliberale elites.

Middenman
Middenman20 jan. 2022 - 13:20

"Het is niet acceptabel als een overheid – zogenaamd in het algemeen belang – je levenswerk vernietigt, je van je bestaansbasis berooft en je in ruil voor die offers opzadelt met onbetaalbare schulden." Dat is de bijl aan de wortel van de democratie. In het algemeen belang zullen bijvoorbeeld boeren onteigend moeten worden, daarmee wordt hun levenswerk, soms van vele generaties, vernietigd. Er vinden onteigeningen plaats voor de bouw van huizen. Vervuilende bedrijven moet zich aanpassen of verdwijnen, enz,, enz. Het afwegen van het algemeen belang t.o.v. het belang van een individu of een groep is wat regeren zo ingewikkeld maakt. Maar het is nodig. Heel erg nodig. De mentaliteit om overal tegen te zijn wat 'van boven' komt zit ons in het bloed. Het is de reden waarom we Calvinistisch zijn en niet Luthers, zoals in Duitsland. Calvijn vond dat je tegen een overheid in opstand mocht komen als die in strijd met Gods woord handelde. Wij wilden in opstand komen tegen Spanje en daarom werden we Calvinistisch. Dat heeft dus niets met zuinigheid te maken, maar met opstand tegen de overheid. Toen misschien legitiem, maar inmiddels zit het zo ingebakken in onze cultuur, terwijl we niet eens meer weten waar het vandaan komt, dat het heel vervelende trekjes begint te vertonen.

3 Reacties
Hanvander Horst
Hanvander Horst20 jan. 2022 - 13:53

Onteigenen is wat anders dan van een bestaansbasis beroven, tenzij dat gebeurt zonder fatsoenlijke compensatie. Dat heeft niets te maken met de economische gevolgen van het coronabeleid. Wat je opmerkingen over de opstand tegen Spanje betreft, daarin kies je partij in een geschil dat al vierhonderd jaar leeft. Tijdens het beleg van Leiden gaf de stadsregering noodmunten uit. Er ontstond bijna burgeroorlog binnen de veste over het inschrift van die munten. Moest er (in het Latijn) op staan ¨dit vanwege de vrijheid¨ of ¨dit vanwege de godsdienst¨.

frankie48
frankie4820 jan. 2022 - 14:18

Beste Middenman, Maar er is ons zo vaak voorgehouden dat er maatregelen werden genomen ten behoeve van het algemeen belang, maar als die dan weer averechts gingen uitpakken en de slachtoffers kon je tellen, dan moesten die maatregelen voor het algemeen belang weer worden teruggedraaid!

Ferdi Rombach
Ferdi Rombach20 jan. 2022 - 18:11

@Middenman 'We' zijn helemaal niet Calvinistisch, niet eens in meerderheid. En nooit geweest ook. Willem de Zwijger was een Paap tot het niet meer in de mode was. Wat Nederland toen (dus in de zestiende eeuw) onderscheidde was de afkeer van religieus extremisme en de lust naar geld in plaats daarvan. In die zin is er hartelijk weinig veranderd sindsdien. Goed terug naar het onderwerp. De boeren die je inbrengt, worden inderdaad existentieel bedreigd, in het grote belang. Dus moet je voorzichtig zijn als regering, want er is volgens Han en mij een ongeschreven recht op verzet in dit geval. Een verstandige regering zou dan ook in dit geval eerder met de geldbuidel moeten rammelen, dan met de handboeien.

Mohawk2
Mohawk220 jan. 2022 - 12:58

Afgelopen vrijdag en zaterdag werden in het nationale en regionale nieuws doodgegooid met burgemeesters die verklaarden niet te zullen handhaven tegen horeca-ondernemers die hadden aangegeven op zaterdag open te zullen gaan. Dat opengaan van de horeca zouden ze als een demonstratie zien, zo verklaarden zowat alle burgemeesters die ik op de treurbuis hierover heb mogen aanschouwen. Waarom kon bij die ludieke en meer dan terechte actie van de cultuursector deze week niet dezelfde coulance betracht worden door burgemeesters? Waarom kon dat ook niet als een demonstratie gezien worden door Halsema en consorten? Ik begrijp dat werkelijk niet.

frankie48
frankie4820 jan. 2022 - 12:24

Dat ze in het openbaar zeggen dat zij die handhaving ongaarne doen, maar geen andere keuze hebben, dat is bewust van twee walletjes willen eten.