De gewone mensen offeren straks hun geld en hun kinderen voor de oorlog

Dat is het effect van het defensiebeleid

Henri Bontenbal was nog geen seconde van zijn stuk toen hij donderdagavond bij Moggré Pauw en Witteman werd geconfronteerd met de fiscale gevolgen van wat hij een “vrijheidsbijdrage noemt”:         verpleegkundigen betalen per jaar nog net iets meer dan ministers en Kamerleden. Als organist wist hij gemakkelijk over deze scherpe tonen heen te zalven. Toch ontkende hij niet dat het zou kunnen kloppen.

De vrijheidsbijdrage is een oorlogsbelasting die voortkomt uit de christendemocratische creativiteit van Henri Bontenbal. In hun “bunker” zonder ramen hebben de onderhandelaars ongetwijfeld met zijn allen listig zitten berekenen hoe ze die extra belasting moesten organiseren. Uitkomst: corrigeer de schijven van de inkomstenbelasting niet helemaal voor de inflatie. De uitkomst is dan dat iedereen meebetaalt.

De FNV heeft even voorgerekend wat daarvan de gevolgen zijn. Er ontstond een soort omgekeerde progressieve belasting: het is allemaal heel marginaal maar de armen betalen meer dan de rijken. Dat effect wordt in het volgende budgetjaar nog duidelijker. Zonder dat centen tellen kun je ook zeggen dat elke burger ongeveer voor hetzelfde bedrag wordt aangeslagen. Net als bij de BTW. Dat is fundamenteel onrechtvaardig. De sterkste schouders dragen de lichtste lasten. De verpleegkundige bezuinigt, de rijke heft grijnzend met zijn makkers het glas op een terras in Laren.

We moeten bovendien bedenken dat het regeerakkoord de terugkeer van de militaire dienstplicht in een of andere vorm mogelijk maakt. Als het niet lukt de Nederlandse strijdkrachten voldoende aan te vullen, moeten jonge mensen weer opkomen voor hun nummer. Ze zullen ook nodig zijn. Dat laat het voorbeeld van Oekraïne zien waar massalegers elkaar met drones bestoken. Juist de slimsten met de beste connecties zullen aan deze dienstplicht weten te ontkomen. Dat is in het verleden overal ter wereld ook zo gegaan. Het gebeurt nu op dezelfde manier in Oekraïne. De onnozelen en de idealisten komen aan het front terecht. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat het bij ons anders zal lopen.

De oorlogsbelasting is een offer. De bereidheid om je zonen en dochters na een korte training als dronepiloot op de vijand af te sturen zal ook als zodanig worden gepresenteerd. Laat dat maar aan het CDA over.

De rest van de rekening voor de oorlogsbegroting komt in hoge mate terecht bij zieken, arbeidsongeschikten en werklozen zonder veel kans op een nieuwe baan. Dat is de afgelopen weken voldoende duidelijk geworden.

De lasten en de risico’s worden vooral gelegd bij de burgers die zich daar het slechtst tegen kunnen beschermen.

Vandaag al staat in de Volkskrant een groot opiniestuk van drie vredesactivisten die niet van plan zijn de oorlogsbelasting te betalen. Zij zijn wel bereid het bedrag van de aanslag te storten in een vredesfonds. Dit zal ongetwijfeld op grote schaal school maken.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw - toen de opkomstplicht nog bestond - was het buitengewoon verstandig dienst te weigeren. Gewetensbezwaarden kregen over het algemeen werk toegewezen op hun vakgebied. Als ze dat naar behoren verrichten, kregen ze vaak een baan aangeboden. In die jaren van werkloosheid was dat een groot geschenk. Wie wel was opgekomen voor zijn nummer en zandhaas had gespeeld, kwam met lege handen op een arbeidsmarkt die niet op hem zat te wachten.

Uitermate oneerlijk inderdaad. Net als de manier waarop de oorlogsbelasting nu dreigt te worden geheven. Noemen ze dát het bouwen aan een weerbare maatschappij? Het is allemaal van een verbijsterende kortzichtigheid.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo’n schandalige compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Epstein