Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

PvdA-Kamerlid Arib stapt op

Voelt zich niet meer veilig na 'dolkstoot' Vera Bergkamp
Joop

De freelance journalistenmarkt is verrot

  •  
14-01-2013
  •  
leestijd 11 minuten
  •  
RTEmagicC_eetmij.jpg
En de Volkskrant heeft ons bij de ballen
Vrijdagavond kreeg ik een mailtje van de Volkskrant. Hij was niet speciaal aan mij gericht: alle freelance journalisten die voor hen schrijven hebben hem gehad. In het mailtje werd uitgelegd dat de Volkskrant (VK) sinds 1 januari jongstleden een overeenkomst heeft gesloten met het zeer christelijke Nederlands Dagblad (ND).
De overeenkomst betrof het overnemen van artikelen: zaken die eerder in de VK waren verschenen konden nu ook in het ND terecht komen. Dat moet de Volkskrant verder zelf weten: als zijn hun journalistieke producten willen doorverhuren aan deze lieden, dan is dat hun goed recht. Maar daar bleef het niet bij. Per vrijdagavondmail hoorden de freelancers namelijk dat ook hun stukken naar het ND doorgeplaatst zouden kunnen worden. Daar stond geen vergoeding tegenover. Nou ja, wel voor de Volkskrant natuurlijk. Die krijgen harde euro’s van het ND. Maar de freelancers zelf krijgen niks. Behalve indirect, merkte het mailtje op, want als de VK haar zakken goed gevuld houdt dan hoeven ze misschien wegens overigens zeer reële voortschrijdende economische malaise het honorarium dat ze aan freelancers betalen niet te verlagen en geen freelancers uit hun bestand te knikkeren. Alsmede kaartte mijn contactpersoon bij de Volkskrant aan dat een en ander goed zou zijn voor ons portfolio en onze naamsbekendheid.
Portfolio. Naamsbekendheid. Dat zijn geen zaken die ik kan eten. Ik kan er ook mijn hypotheek niet van betalen. Bovendien is het maar de vraag of ze bij het ND met respect met mijn stukken omgaan. Ook al verzekert de VK dat er alleen letterlijk mag worden overgenomen – de meeste freelance VK-collega’s zijn er niet gerust op. En met reden: collega’s die bij het Parool eerder met zo’n ‘doorplaatsconstructie’ te maken kregen, vertellen bij de digitale borrel horrorverhalen over doorplaatsingen waarbij stukken door de redacties van de ‘samenwerkende’ kranten worden ingekort tot op het punt van verminking. Zij krijgen vervolgens boze geïnterviewden aan de telefoon die zichzelf niet meer in het stuk herkennen en zich afvragen waar de freelancer in kwestie in vredesnaam mee bezig is. Want ja, het is wel de naam van de freelancer die bij het stuk staat. Zulke naamsbekendheid kun je missen als kiespijn.
Een voorbeeld. Stel dat een ND-redacteur zin heeft om mijn artikel ‘Lesbische vrouwen zijn geen heteromannen zonder piemel’ (uiteraard onder een andere kop) ingekort te plaatsen. Zonder er iets bij te verzinnen, puur en alleen door gericht te snoeien, zou daar zomaar dit kunnen komen te staan:
Praktisch haar, verstandige schoenen en een houthakkershemd. Zo ziet de lesbische vrouw er ongeveer uit. Homoseksualiteit, zo gaat de redenering, is een vorm van ‘genderomkering’: al voor hun geboorte zijn onder invloed van met name testosteron de hersenen van homomannen vervrouwelijkt, en die van lesbiennes vermannelijkt. Maar steeds meer onderzoekers twijfelen aan het bewijs dat lesbiennes onder invloed van een hoge dosis prenataal testosteron op heteromannen zijn gaan lijken.
    Bij de niet-heteroseksuele vrouwen die de antropoloog Lisa Diamond volgde, veranderde twee derde minstens één keer van identiteit. Dat kon alle kanten op zijn: van lesbisch naar bi, van bi naar hetero, van hetero naar lesbisch.
    Lesbische vrouwen hebben het wanneer ze gevraagd worden naar hun liefdesleven veel vaker over keuzes, en over omstandigheden. Dat contrasteert met het idee dat wetenschappers hebben over seksuele oriëntatie: iets stabiels dat zich voor je geboorte al vast staat.
En dan zet je er als ND als kop iets boven als ‘Lesbisch zijn is een keuze’. En ben ik een uitermate ongelukkige freelance journalist.
Daarnaast is er nog een fundamenteel bezwaar tegen de doorplaatsingsconstructie van VK en ND. Een freelancer is namelijk baas in eigen kopij: ook al schrijf je voor de Volkskrant (of de Kijk of Opzij of …), de auteursrechten blijven bij de journalist. Dat is standaard in freelancerland, want wie weet wil je nog weleens iets vergelijkbaars over het onderwerp schrijven, of een stukje uit een artikel gebruiken in je boek, of je stukken op je website zetten zodat iedereen het kan lezen, of een fragment van een interview hergebruiken in een stuk voor een ander medium, en dan is het niet handig als je eigen materiaal ineens verboten is omdat je de auteursrechten hebt weggegeven.
Het leuke van auteursrechten is ook dat anderen niet zomaar met je artikelen aan de haal mogen gaan. Ook de Volkskrant dus niet. Zij mogen helemaal niet zomaar mijn stukken aan het ND verkopen; daarvoor is mijn toestemming nodig, want die stukken zijn mijn eigendom. Hier wordt het verhaal over de vrijdagavondmail een beetje gek. De Volkskrant denkt namelijk dat ze met al haar freelancers een contract heeft gesloten waarin staat dat de auteursrechten op alle stukken niet van de journalist maar van de VK zijn. En ja, dan waren die artikelen ineens gewoon van de krant en niet van de freelancer en kunnen ze inderdaad stukken verkopen aan het ND tot ze er bij neer vallen.
Enig navraag later blijkt het te kloppen dat de Volkskrant een flink aantal freelancers zo’n contract heeft aangesmeerd. Maar anderen – waaronder ik zelf – hebben nooit zo’n contract getekend. Het is me simpelweg nooit gevraagd. Dat zal wel een vergissing zijn. Maar evengoed ga ik uit principe met zo’n auteursrechtoverdracht niet akkoord (ik bakkelei momenteel met de VPRO over precies zo’n clausule en mijn poot is nog net zo stijf als toen ons fittie begon). Die teksten zijn mijn kapitaal, en het is al vaak genoeg gebeurd dat ik (een deel van) een artikel in een boek of blogpost opnam. Moet kunnen. Mijn werk.
Dus zit ik al het hele weekend te wikken en wegen. Moet ik mijn contactpersoon bij de Volkskrant vertellen dat ik niet zo’n contract heb, wel degelijk zelf de auteursrechten op mijn artikelen bezit en dat het ND dus netjes met een verzoekje en een vergoeding moet komen voordat ze mijn stukken mogen plaatsen? Maar dan maak ik slapende honden wakker: ik kan me goed voorstellen dat niet mijn contactpersoon maar wel de powers that be bij de VK daarop reageren door per ommegaande alsnog zo’n shitcontract te sturen en te eisen dat ik dat onderteken, of anders is het gedaan met mijn positie als Volkskrant-freelancer, want voor mij tien anderen. Ik heb ook overwogen om de Volkskrant dan maar gewoon toestemming te geven om mijn artikelen aan het ND door te sluizen, zonder overleg en zonder extra honorarium, en ze dan te vragen om ‘in ruil’ door de vingers te zien dat ik mijn auteursrechten gewoon zelf houd. Of om helemaal niets te zeggen en te hopen dat het allemaal zo’n vaart niet loopt: dat het ND geen belangstelling voor mijn artikelen heeft en dat er bij de VK niemand op de gedachte komt om de contractadministratie te gaan bijwerken (dat lijkt me overigens de meest verstandige optie, maar jullie kennen me een beetje, ik kan in situaties die rieken naar onrecht mijn bek niet houden al zou ik ervoor betaald krijgen ???? ).
In plaats daarvan besloot ik deze blogpost te schrijven. En wel om de aandacht te vestigen op het onderliggende probleem: de Volkskrant heeft mij (en alle freelancers) bij de ballen. Want de markt voor freelance journalistiek is door en door verrot. Want het is echt zo dat er voor mij tien anderen zijn. Er zijn in Nederland veel te veel journalisten (daarover schreef collega-freelancer Arno van ’t Hoog eerder een heel goed stuk) en veel te weinig opdrachtgevers. Voor mij zijn er misschien tien, vijftien plekken waar ik mijn stukken kwijt kan (iets meer als ik de media meereken die nagenoeg niets betalen, maar dat doe ik vanuit hypotheektechnisch oogpunt niet).
De Volkskrant is een grote speler op deze scheve markt. Een hoofdprijs voor freelancers: als je hen tot je vaste opdrachtgevers mag rekenen dan heb je in de roos geschoten. Ben je een van de ‘lucky ones’ (zo voel ik me ook). De meeste freelancers zetten die hoofdprijs niet zomaar op het spel voor iets lulligs als vergoedingsloze overname door het ND (ik weet ook niet zeker of ik dat wil). Of een contract met een auteursrechtelijke rotclausule (die wil ik echt niet. Maar welke prijs wil ik daarvoor betalen? Hoeveel mogen principes kosten?). Zoveel werk is er nou ook weer niet. Get it while you can.
Hierin zit dus een fundamentele machtsongelijkheid tussen opdrachtgever en freelancer. De Volkskrant (en zij niet alleen, hoor, elk groot medium zit in deze positie) kan min of meer doen wat hij wil, en de freelancer kan het slikken of weglopen. En dat weglopen kun je maar een paar keer doen, want als je steeds maar de principiële kuierlatten neemt zodra een krant of tijdschrift met een mal plan komt ben je met tien, vijftien mogelijke opdrachtgevers vrij snel door je afzetmarkt heen.
Van redacteurs die in vaste dienst zijn weet ik dat de werkelijkheid wat minder zwart-wit is. Goede freelancers, die zonder gezeik op tijd prima stukken leveren, zijn tamelijk zeldzaam. Freelancers die ook nog specialist zijn op een deelgebied dat binnen de vaste redactie niet is vertegenwoordigd (bij de Volkskrant hebben ze volgens mij bijvoorbeeld niemand in dienst voor sterrenkunde, psychologie, psychiatrie, geschiedenis en archeologie) zijn helemaal fijn: zonder hen worden de stukken in de krant wel erg eenzijdig. Af en toe lukt het zo’n freelancer zelfs om succesvol over het honorarium te onderhandelen. En ik heb met al mijn opdrachtgevers zeer warme contacten: van persoon tot persoon is duidelijk dat we het fijn vinden samen te werken aan een zo goed mogelijke krant (of tijdschrift) en hopen dat we nog lang op productieve en journalistiek gedegen voet doorgaan. Het probleem zit hem niet tussen de mensen, maar in de markt, in het systeem.
Je zou dus samenvattend kunnen stellen dat we elkaar eigenlijk allemaal nodig hebben: de zelfstandig journalisten hebben een plek nodig voor hun verhalen, de kranten hebben gespecialiseerde freelancers nodig als aanvulling op het talent in hun eigen redactie. All together now, kumbayee kumbaya.
Maar zoals de vrijdagavondmail van de Volkskrant illustreert: een niveautje boven het persoonlijk contact tussen krant en freelancer is de sfeer niet zo. De sfeer is: niet zeiken maar schrijven, anders vinden we wel een andere freelancer. Dit hangt altijd boven je hoofd: dat je, als je te lastig wordt, of een keer je week of maand niet hebt, gewipt wordt voor een nieuw exemplaar van de journalistieke soort. En zo gezellig is het al een tijdje. De vergoedingen zijn de afgelopen jaren langzaam omlaag gegaan, de voorwaarden worden stilletjes aan minder goed, het aantal kansen om mooie extra lange artikelen te schrijven neemt af. Steeds meer zelfstandige collega-journalisten beunen bij in de bedrijfsjournalistiek, advisering of tekstschrijverij. Op borrels en besloten fora wordt er wel gemopperd. Maar toch hoor ik ook vaak: blij dat ik überhaupt werk heb. Blij dat ik mág schrijven.
Zo is het niet in elke beroepsgroep. Mijn man is ook zzp’er, maar dan in de IT (ook momenteel economisch niet de meest ronkende beroepsgroep, overigens). Hij bouwt apps, websites en webshops en spreekt een flink aantal meer of minder obscure programmeertalen. Wekelijks bellen er headhunters die hem het hof proberen te maken met mooie beloften – drie maanden als freelancer bij een bedrijf in Londen, met luxe appartement en natuurlijk mag je gezin mee, dat soort werk. Wanneer hij langsgaat bij zijn klanten behandelen ze hem als een welkome gast: hij komt immers kennis brengen die het bedrijf zelf niet heeft. En als een bedrijf kapsones krijgt – ik zeg maar wat: ze besluiten zonder overleg dat ze een app die hij heeft gebouwd voor het moederbedrijf zonder daar extra voor te betalen ook voor een dochterbedrijf gaan gebruiken – dan zegt hij dat hij zo geen zaken doet, stuurt als het moet een gepeperde rekening en gaat hij wat acquisitie doen onder een van de andere duizenden potentiële opdrachtgevers.
Wanneer wij zulks bespreken aan de keukentafel is het contrast schokkend. Het heeft me jarenlange studies en vele duizenden privé-uren en -euro’s gekost om te komen waar ik nu ben, te schrijven zoals ik nu doe en te weten wat ik nu weet. Mijn beslissing om zzp’er te worden was weloverwogen: ik wilde freelancen zodat ik de vrijheid had om mijn specialismen te ontwikkelen en om aan grote projecten (boeken enzo) te beginnen. De Volkskrant heeft bij mijn weten niemand in de rolodex staan die zo smakelijk en weloverwogen over de wetenschap achter seks en gender kan schrijven als ik. En ik hoop met heel mijn hart dat ik het mis heb, maar toch heb ik het idee dat als ik niet akkoord ga met de doorplaatsconstructie uit de vrijdagavondmail – ‘oh en by the way, ik ben ook niet van plan jullie contract te tekenen want ik wil mijn auteursrechten zelf houden, astublieft dankuwel’ – er een dikke kans is dat de VK me (ondanks ons zeer fijne contact en mijn vlotte pen) zal laten weten niet langer prijs te stellen op mijn artikelen. Want in de freelance journalistenmarkt ben ik niet een gewaardeerde expert waar het op gelijkwaardig niveau mee samenwerken is, zoals mijn man de IT’er. Ik ben gewoon de zoveelste journalist die staat te popelen om voor de Volkskrant te schrijven. En dat is een rotgevoel.
UPDATE: Ik heb zojuist twee goede gesprekken gehad met de hoofdredactie van de Volkskrant over de deal met het Nederlands Dagblad. Daarin hebben ze een aantal zorgen die ik had over deze deal weggenomen. Zo hechten ze er nadrukkelijk aan dat stukken door het ND alleen letterlijk worden overgenomen. Er mag niet worden geknipt en geplakt tot op het punt van verminking. Alleen inkorten is toegestaan, mits de toon of aard van de tekst daar niet door wordt aangetast. Zij gaan dat ook in de gaten houden, want ze vinden de manier waarop dit bij sommige andere kranten soms misgaat ook lelijk. Verder mogen alle freelancers hun auteursrechten gewoon houden. Vanuit twee bronnen hoorde ik dat er sprake was van contracten waarin deze rechten aan de VK moesten worden overgedragen, maar de hoofdredactie heeft dit met klem ontkend. Freelancers blijven dus baas in eigen kopij. Tot slot: het gerucht ging dat de hoofdredactie zou hebben besloten de samenwerking te beëindigen met freelancers die lastig zouden doen over deze doorplaatsingsdeal. De hoofdredactie heeft me verzekerd dat dit gerucht onjuist is. Dat doet me goed: het blijkt dus geen kwestie van ‘slikken of stikken’ en dat maakt een en ander toch wel wat minder verrot. Blij mee, pluimpje voor de VK. Adjunct-hoofdredacteur Corine de Vries vroeg me nog om te zeggen dat freelancers van harte worden uitgenodigd om hun vragen, opmerkingen of bezwaren over de deal met de hoofdredactie te bespreken (bij deze).
Wat ondergetekende betreft: de hoofdredactie heeft me laten weten dat zij graag willen dat ik voor hen blijf schrijven, en ik heb hen gezegd dat ik met alle plezier voor hen blijf freelancen zolang mijn stukken maar van mij blijven. Ze gaan me een freelancerscontract sturen (ik heb dat nog nooit gezien, dus ik ben benieuwd) en nadat ik dat heb bestudeerd besluit ik definitief of ik akkoord ga met wat zij voorstellen. Van de powerplay die ze tentoonspreidden toen ze vrijdagavond eventjes eenzijdig per mail aankondigenden dat ze zonder overleg en zonder vergoeding onze artikelen zouden gaan doorverkopen heb ik tijdens de gesprekken met de hoofdredactie gelukkig weinig meer gemerkt. Laten we hopen dat de Volkskrant deze toon doorzet en een lichtend voorbeeld voor andere media zal zijn in hoe je respectvol en fair met je freelancers omgaat. Want zoals de hoofdredactie zich toch blijkt te beseffen: goede freelancers zijn zeldzaam en we hebben elkaar wel degelijk nodig. Kumbaya!
Dit artikel verscheen eerder op de website van Asha ten Broeke
Het laatste boek van Asha ten Broeke is ‘Eet Mij’

Meer over:

opinie, media,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (13)

spaansen
spaansen14 jan. 2013 - 10:34

" Het probleem zit hem niet tussen de mensen, maar in de markt, in het systeem." De markt is geen abstract begrip. Het zijn bestuurders die de Volkskrant in de handen van APAX hebben gespeeld. Een van hen was oud staatssecretaris Ben Knapen die daar ook nog een slordige anderhalf miljoen aan over heeft gehouden. Voor dat geld kun je een flink aantal freelancers inhuren, lijkt mij.

rbakels
rbakels14 jan. 2013 - 10:34

Overigens is een "wetenschapsjournalist" een contradictio in terminis. Wetenschap gaat over controleerbaarheid, en wetenschappers zijn dan ook terughoudend met publiceren: ze moeten eerst zeker zijn van hun zaak. Voor een journalist daarentegen is niet-publiceren een taboe: dat noemen ze zelfs wel "zelfscensuur". Alles wordt de lezer voorgeschoteld. En als het niet klopt; des te beter, want dan komt er een rel, en van rellen lusten journalisten wel pap. "Goud nieuws is geen nieuws" is hun adagium, en dat botvieren ze tot ze de maatschappij helemaal ontwricht hebben. Overigens moet mevrouw Ten Broeke minder eten, anders ben ik niet meer bereid "solidair" zorgpremie voor haar te betalen!

KoningPruts
KoningPruts14 jan. 2013 - 10:34

Ach ja, vraag en aanbod meer is het niet. Had je economie of zo moeten studeren, was je nu overal aangenomen. Hou niet zo van dat "ik ben zielig" verhaal terwijl je zelf voor een vak hebt gekozen waar amper brood in te verdienen valt.

arieroos
arieroos14 jan. 2013 - 10:34

De reactie van de Volkskrantredactie klopt van geen kanten. Wat ze doen is gewoon illegaal. Aangezien het auteursrecht van de artikelen bij de freelancers ligt, mag de Volkskrant die artikelen simpelweg niet doorverkopen zonder toestemming. Als ik Asha Ten Broeke was, dan zou ik me niet zomaar laten geruststellen door het soort toezeggingen die er zijn gedaan. Ik vindt het ook eigenlijk heel vreemd dat ze plotseling zo enthousiast uit dat gesprek is gekomen.

Grootbekje
Grootbekje14 jan. 2013 - 10:34

De online Volkskrant is armetierig door gebrek aan diepgang en de papieren uitgave wacht hetzelfde lot, wanneer journalisten geacht worden te schrijven voor weinig of nog minder onder het motto ‘Voor jou tien anderen’. Deze tendens is overigens niet alleen zichtbaar in de journalistiek, maar in iedere beroepsgroep. Dankbaar in de handjes klappen dat je überhaupt nog een baan hebt, want voor jou tien anderen. Vakbonden zijn in Amerika zo goed als uitgestorven, en het zou mij verbazen wanneer Europa niet op de voet volgt. Dat bijna niemand daarvan op de hoogte is, heeft alles te maken met de verschraling van het nieuws en het gebrek aan interesse van de lezer voor een artikel dat langer is dan twintig regels. Wie schrijft, die blijft? Arm, ja.

harjanbos
harjanbos14 jan. 2013 - 10:34

De tijd dat je met schrijverij geld kon verdienen ligt al ver achter ons... alas... En het failliet van de Volkskrant laat niet lang meer op zich wachten. Wetenschapsjournalisten kunnen beter een world saving rocket verzinnen dan te klagen over de onterechte behandeling die ze krijgen van een krant...

frankie50
frankie5014 jan. 2013 - 10:34

In dit geval gaat het om de concurrentiebeding die je als freelancer bij elke afgeleverde opdracht automatisch zou moeten kunnen bedingen of tegen bepaalde voorwaarden afstand van zou kunnen gaan doen, maar daar staat dan wel een bepaalde prijsafspraak tegenover, er moet voor de freelancer wel een keuze kunnen zijn omdat de opdrachtgever dat ook altijd bijna eist waardoor een aangeleverd product/dienst/artikel ook niet zomaar door de opdrachtnemer aan de concurrent aangeboden/verkocht of geplaatst kan gaan worden, de opdrachtgever wil hier het liefst zonder verdere afspraken tussen de twee partijen wel een slaatje gaan slaan uit het mogelijke eigendomsrecht van iemand anders. Hebben wij het ooit weleens meegemaakt dat een musea een bepaald kunstvoorwerp die men in bruikleen heeft gekregen voor een bepaalde expositie zonder enig overleg en naar eigen goeddunken weer gaat uitlenen aan een ander museum omdat zij daar iets aan kunnen gaan verdienen, nou dat museum wordt meteen voor de rechter gesleept en krijgt nooit van zijn leven meer iets in bruikleen van enig particulier of van een ander museum in deze wereld.

[verwijderd]
[verwijderd]14 jan. 2013 - 10:34

Markt? De Volkskrant heeft het voor het kiezen. Daarom had je vroeger Gildes. Het management van de kranten bestaat niet meer uit vakliefhebbers, maar uit geldliefhebbers en aandeelhoudersbelangenvertegenwoordigers. Het bedrijf en ideële waarden gaan niet meer samen in de Journalistiek. ZZP/Freelancers zouden zich moeten verenigen en hun eigen internetkrant beginnen. Als Vereniging met ideële grondslag.

1 Reactie
tiesjoosten
tiesjoosten14 jan. 2013 - 10:34

@Marc: Een vorm van zo'n 'freelancevereniging' zal op 11 februari in de vorm van De Nieuwe Pers verschijnen. Voor meer info over dit initiatief, check: http://dnpblog.nl/

rbakels
rbakels14 jan. 2013 - 10:34

Wat een werknemer of freelancer produceert wordt normaal gesproken eigendom van zijn werk-/opdrachtgever. Waar auteursrecht in het spel is wordt dat vertroebeld. Lepe advocaten fluisterden journalisten in dat ze voor elke "nieuwe openbaarmaking" hun hand kunnen ophouden. Het échte probleem is dat journalisten niet gewoon voor de eerste publicatie behoorlijk betaald worden, zodat ze hun hand wel op *moeten* houden bij vervolgpublicaties. Juridisch geldt hier overigens het beginsel van contractsvrijheid: de krant kán met de journalist overeen komen dat hij/zij zijn/haar rechten overdraagt. Of niet. Bedenkelijk wordt het pas bij de vorming van machtsblokken, zowel aan de vraag- als de aanbodskant trouwens. Dat wil zeggen dat de NMa zowel in het geweer moet komen als de (leidende) kranten afspreken alleen nog maar bepaalde soorten contracten te sluiten, als wanneer de journalisten zich zo organiseren dat ze een machtspositie krijgen. Het échte probleem is natuurlijk dat er veel te veel journalisten zijn, en dat die zich doodvechten op een markt die al jaren krimpt door internet. Daarom ook wedijveren journalisten met elkaar in botheid tegenover geïnterviewden. Ik wacht op het moment dat een slachtoffer in Nieuwsuur het gereedstaande drankje over Twan Huys of Mariëlle Tweebeeke kiepert. Nu al staan sommige bestuurders (Jorritsma) alleen nog journalisten te woord die verslaggevers zijn.

1 Reactie
Jansen & Jansen
Jansen & Jansen14 jan. 2013 - 10:34

[Wat een werknemer of freelancer produceert wordt normaal gesproken eigendom van zijn werk-/opdrachtgever.] Dat hangt er toch echt van af welke voorwaarden door werknemer of freelancer wel of niet geaccepteerd worden. Beide groepen kunnen nee zeggen tegen voorwaarden waarvoor ze niet willen werken, de slavernij is reeds lang geleden afgeschaft.

HanvanderHorst1
HanvanderHorst114 jan. 2013 - 10:34

Het verhaal van Asha ten Broeke staat model voor dat van talloze ZZP-ers in Nederland op talloze vakgebieden. Ze zijn de proletariërs van de eenentwintigste eeuw. En de Volkskrant - ooit opgericht door vakbonden nota bene - maakt er rücksichtslos gebruik van.

1 Reactie
bruces
bruces14 jan. 2013 - 10:34

Als het vakgebied is verzadigd, dan wordt de soep steeds dunner. Heet marktwerking ofwel het aanbod heeft de vraag ingehaald.