Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte tracht stikstofbom van Hoekstra onschadelijk te maken

Sigrid Kaag wil draaiend CDA aan afspraken houden
Joop

De Figurant: Wat is anarchisme

  •  
10-07-2018
  •  
leestijd 1 minuten
  •  
Chaos, geweld, wanorde: Het wordt in de reguliere media regelmatig samengevat als ‘anarchie’. Die simplificatie is te kort door de bocht want het anarchisme kent een rijke theorie en praktijk waarin wel degelijk organisatie bestaat. Organisatie zonder opgelegde regering, zo beschrijft Thom Holterman het in deze aflevering van De Figurant. Hij schreef het boek “Anarchisme in de Lage Landen” en spreekt over de geschiedenis, de misverstanden en de relevantie van anarchisme in Nederland met Mathijs van de Sande.
De Figurant  is een online talkshow gemaakt door mensen die – bijna – geen tv meer kijken.  Kijk hier  de vorige aflevering terug.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (16)

Aart van de aap
Aart van de aap22 aug. 2020 - 13:21

Bedankt voor het plaatsen van dit filmpje Thom is een mattie van me

HM van der Meulen
HM van der Meulen10 jul. 2018 - 15:24

Je ziet dat veel mensen onvoldoend in de gaten hebben dat er verschillende uitgangspunten mogelijk zijn. Het Marxisme bijvoorbeeld neemt de economische relaties als uitgangspunt, terwijl het anarchisme uitgaat van de organisatorische relaties. Een ander fenomeen is dat mensen vaak blind zijn voor hun eigen dogma's. Bouwman bijvoorbeeld heeft het over liberalisme, maar laat de uitgangspunten geheel buiten beschouwing en noemt het pragmatisch flexibel en ondogmatisch. Maar als dat zo zou zijn, waarom zou dan binnen het liberalisme geen plaats zijn voor de marxistische vorm van economie of de anarchistische benadering van (zelf-)organisatie? En wat is de rol van de democratie binnen deze constellaties? Kan een bevolking langs democratische weg besluiten om elk van deze organisatorische en/of economische -of tussenvormen te adopteren? Of staat het recht op bezit op de eerste plaats, ook in de zin dat men een organisatie/bedrijf volledig ondemocratisch mag inrichten? Feitelijk heb je dus te maken met een vrij complexe werkelijkheid, waarin het steeds nodig is om te kijken waar je de prioriteiten moet/kunt leggen. De ware dogmatici zijn degenen die daarbij het marxisme en het anarchisme als benaderingswijze bij voorbaat uitsluiten, temeer daar je kunt constateren dat de huidige benadering -hoe je die ook wilt noemen- desastreuze gevolgen blijkt te hebben.

Satya
Satya10 jul. 2018 - 8:22

Het oude systeem laat zich toch niet wegdrukken.

Bouwman2
Bouwman210 jul. 2018 - 8:18

Marx en Bakoenin waren niet bepaald vrienden, maar op een moment wel samen aanwezig op de eerste Internationale. Wat later kregen ze bijna slaande ruzie.Uiteraard. Nog altijd is die tweeslachtigheid op te merken. Het marxisme kwijnt, zelfs in Rusland. Dus maar eens over op anarchisme. De geschiedenis van prins Bakoenin is er een van van voortdurend falen. Hij lijkt op die van Dostojewski, die de Idioot schreef dat als erg romantisch kan worden beschouwd. Later wordt er dan ook gesproken van "nuttige idioten". .Met de romantiek zijn we niet zo heel veel verder gekomen. Dat hier het anarchisme in de schijnwerper wordt gezet heeft natuurlijk te maken met de Staat. Marx en Bakoenin. Marxisme en anarchisme vinden de Staat de wurger van de burger. Veel burgers van nu zijn het daarmee nog steeds eens. Hun walging van de EU is daaruit voortgekomen. Beide filosofen verzetten zich tegen de staat, ze riepen om revolutie. Met die revoluties is het niet zelden naar wens vergaan. Alleen in Rusland was er een moment van victorie, maar al snel werd de USSR een dictatuur die de bevolking stevig onderdrukte. .Maar dictaturen duren altijd relatief kort. Anders is het met de continuïteit bij het liberalisme. het Het liberalisme past zich namelijk voortdurend aan, is flexibel en niet zo dogmatisch. Daarom kan Rutte beter niet al te zeer Thorbecke in beeld brengen. Dat pragmatische is een doorn in het vlees van hen die de dogmatiek met liefde bedrijven. Ze betogen dat het marxisme en nu weer het anarchisme belangrijk zijn als teken van door hen gewenst verzet en verandering. Dat vereist evenwel tegenspraak en geen vleiende taal.. Het is zo jammer dat Karel van 't Reve er niet meer is,want die had het wel geweten hoe je dat aanpakt.

2 Reacties
Piet de Geus
Piet de Geus10 jul. 2018 - 10:08

"Marx en Bakoenin waren niet bepaald vrienden, maar op een moment wel samen aanwezig op de eerste Internationale." Waar de aanwezigheid van Marx (een totalitarist zonder noemenswaardige achterban) het karakter had van een vijandige overname, waarbij werd gesjoemeld met machtigingen van niet-bestaande organisaties. Bakoenin en de andere socialisten waarschuwden dan ook terecht vanaf het eerste moment voor het 'Duitse socialisme' van Marx. Dat diens leer slechts tot dictatoren kon leiden hadden ze vanaf het eerste moment doorzien. "Alleen in Rusland was er een moment van victorie, maar al snel werd de USSR een dictatuur die de bevolking stevig onderdrukte." Omdat er na de februarirevolutie al in oktober een marxistische contrarevolutie volgde...

Woeki Hypo
Woeki Hypo10 jul. 2018 - 14:51

@Bouwman, 10 juli 2018 at 10:18, “Anders is het met de continuïteit bij het liberalisme. Het liberalisme past zich namelijk voortdurend aan, is flexibel en niet zo dogmatisch.” Veranderingen of “hervormingen”. Als het liberalisme in de praktijk, zoals tegenwoordig, verandert tot feodalisme, oligarchie en fascisme (de stok), drie componenten van het tegenwoordig dominante neoliberalisme, een Restauratie, dan zal Bouwman (vermoedelijk) niet herkennen, dat de Verlichting en het humanisme (seculier of religieus) ernstig in gevaar zijn. Aanpassen en flexibiliteit. Nee. Hij zal (vermoedelijk) schrijven (zo iets als) dat het liberalisme weer flexibel blijkt te zijn en zich weer aangepast heeft. Tot neoliberalisme dus. Dogmatiek. Dat het neoliberalisme (veel en) veel meer dogmatiek dan het liberalisme kent, namelijk maximaal, als (eventuele) radicaliteit van het liberalisme, zal hij (vermoedelijk) ook niet herkennen. Eén ding kunnen we “duidelijk en daadkrachtig” vaststellen, volgens “retorische” VVD normen (deze duidelijkheid en daadkracht): Het liberalisme op zich (in de klassieke betekenis) kan nooit een midden zijn. En enkel liberalisme kan nooit een democratie en rechtsstaat vormen of (volledig) vullen. De tegenwoordig vaak gebruikte term “liberale democratie” (indien in een economische zin gebruikt) is daarom eerder een indicatie van een tegendeel van democratie. Woeki Hypo is gematigd liberaal.

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart10 jul. 2018 - 7:06

Wie wel eens in het bedrijfsleven heeft gegrasduind, weet wat dat is, die zelforganisatie van 'onderaf.' Bureauchefs op elke hoek die de bedompte bedrijfscultuur d'r in rammen om hun posities te waarborgen. Dictators die van toeten noch blazen weten en met elke modieuze pr-wind meewaaien. Roddelcircuits die koffieautomaten domineren. Logge reuzen op lemen voeten. Gedroogd snot onder de tafelrand. Afbrokkelend gesteente, weke kroketten en zompige boterhammen in 't bedrijfsrestaurant. Begin d'r maar niet aan.

9 Reacties
Piet de Geus
Piet de Geus10 jul. 2018 - 8:27

"Wie wel eens in het bedrijfsleven heeft gegrasduind, weet wat dat is, die zelforganisatie van ‘onderaf.’" Los van de vraag hoe groot jouw afstand tot de arbeidsmarkt wel niet is als je zulke clichés spuit, ken je ook het verschil tussen traditionele bedrijven (van bovenaf georganiseerd) en collectieve bedrijven (van onderop georganiseerd) niet. Dus waarom je hier nu een plas over moet doen...

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart10 jul. 2018 - 10:05

Piet begrijpt 't weer 's niet en laat daarom zijn lauw warme vocht weer rijkelijk stromen; - de bekende neoliberale afleidingsmanoeuvre, kortom. Het verschil tussen een hiërarchisch georganiseerd bedrijf en een coöperatie doet hier niet ter zake. Ik had ook een voetbalvereniging of een geloofszuil of een commune als voorbeeld kunnen nemen.

Satya
Satya10 jul. 2018 - 10:22

Piet de geus Zijn die collectieve bedrijven niet ook opgelegd? Zijn syndacalistische bedrijven niet van onderaf georganiseerd? Of is syndicalisme een nog extremere vorm van collectieve. Ik raak soms de weg kwijt door alle verschillen in het anarchisme. Iemand hier maakte pas een opmerking bij jou over het kunnen motiveren van anarchisme. Naar aanleiding van dit filmpje denk ik dat ik gelijk heb als ik stel dat geweld als Hamburg niet anarchistisch kan zijn omdat ze van ter voren al roepen lekker rellen. Dan gebruik je geweld als dwang ipv verdediging toch? Als ik teveel vraag excuses.

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart10 jul. 2018 - 10:26

Maar goed, je kunt je, met Piet hierboven, afvragen: waarom je zo'n geforceerde, moeizame, taaie en zwamkonterige vergelijking optuigt. Daar kan ik legio verklaringen voor verzinnen. Maar laat ik er nu maar het zwijgen toedoen en het lijden van de eventuele lezer niet nodeloos rekken.

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart10 jul. 2018 - 11:36

Dus om het wikken en wegen af te ronden. Piet heeft gelijk, dit reaguursel had beter niet geschreven kunnen worden.

Piet de Geus
Piet de Geus10 jul. 2018 - 12:41

"Zijn die collectieve bedrijven niet ook opgelegd?" Je moet collectieve bedrijven niet verwarren met wat de communisten in Rusland zo noemden, want dat waren gewoon staatsbedrijven. De communisten hebben leentjebuur gespeeld bij de socialistische ideologie maar hebben aan de begrippen een heel eigen invulling gegeven, waarbij de partij als zogenaamde voorhoede in de plaats kwam van het collectief. Vergelijk het met hoe ook andere totalitairen namens 'het volk' pretenderen te spreken. "Zijn syndacalistische bedrijven niet van onderaf georganiseerd?" Ja, dat zijn collectieve bedrijven in de ware zin van het woord. Net als overigens ook een simpele v.o.f.

Piet de Geus
Piet de Geus10 jul. 2018 - 12:42

"dit reaguursel had beter niet geschreven kunnen worden" Het nadruppelen suggereert in ieder geval iets wat ik niet met een 'Grietje' associeer.

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart10 jul. 2018 - 13:53

Grietje = genuanceerd, radicaal, integer en tevens jezusachtig eerlijk.

Satya
Satya10 jul. 2018 - 14:53

Piet de geus Dank voor je antwoord