Joop

De EU-Turkije deal gaat niet werken

  •  
21-03-2016
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
24964258713_5f17389955_b

© De Italiaanse premier Renzi, president Hollande, premier Cameron, kanselier Merkel, premier Davutoglu en de hoge commissaris voor buitenlands beleid en veiligheidsbeleid Federica Mogherini. C

De grote lijnen zijn al discutabel, de uitvoering is bij voorbaat kansloos
De EU en Turkije hebben een deal gesloten om te voorkomen dat mensen de Egeïsche zee blijven oversteken. Alleen gaat hij niet werken. De grote lijnen zijn al discutabel, de uitvoering is bij voorbaat kansloos. In NRC Handelsblad zet Stéphane Alonso de hoofdpunten van het akkoord op een rij. Alleen al dit beknopte overzicht laat zien hoeveel er mis zal gaan. Een paar voorbeelden, met de citaten uit NRC in cursief:
Griekenland beschouwt Turkije als ‘veilig derde land’. Sinds president Erdoğan kleur bekent worden minderheden bedreigd, dissidenten gearresteerd en kritische media gelijkgeschakeld. Bovendien voert hij oorlog tegen de Koerden in het Zuid-Oosten. Turkije gaat er dus alleen maar onveiliger op worden.
Bij niet-Syriërs ligt het ingewikkelder: zij kunnen in Turkije wel een beschermde status verwerven (…) maar via een vrij ingewikkelde procedure. Leg die procedure, die nu ook nog eens wordt aangepast, maar eens uit aan een vluchteling uit Eritrea of Afghanistan. De uitslag kan zomaar een of twee jaar op zich laten wachten. Intussen worden dus de niet-Syriërs aan hun lot overgelaten.
In deze groep zullen wel meer ‘twijfelgevallen’ zitten, zoals Koerden. Volgens Ebubekir Isik, onderzoeker aan de Vrije Universiteit in Brussel, zijn er nu al meer dan 400.000 mensen op de vlucht binnen Turkije vanwege de oorlog in het grotendeels Koerdische Zuid-Oosten. Dit zijn geen Syriërs, maar burgers van een land waarin ze niet meer veilig zijn. Het akkoord vraagt van Erdoğan niet om de oorlog te staken.
Turkije wil alleen vluchtelingen terugnemen die na 20 maart aankomen in Griekenland. Dat worden er, met de nieuwe afschrikmaatregelen, radicaal minder dan er hiervoor de oversteek hebben gewaagd. Terwijl deze groep de sleutel vormt van het uitruilsysteem dat de kern is van het plan Samsom-Merkel. Dat uitruilsysteem loopt dus al meteen mank.
Vluchtelingen die nu al in Griekenland zijn, worden via een eerder overeengekomen verdeelsleutel over EU-landen verdeeld. Dit jaar alleen al zijn er ruim 120.000 mensen in Griekenland aangekomen. Die zitten daar vast: teveel EU-leden houden zich niet aan de verdeelsleutel. Wat er met deze mensen gebeurt, die dus door Turkije niet worden opgenomen, daarover is in het slotakkoord niets meer opgenomen.
Hoe bepaal je of iemand die Griekenland bereikt terug moet naar Turkije? Elke vluchteling heeft recht op een individuele procedure om te beoordelen of zijn of haar asielaanvraag inderdaad niet-ontvankelijk kan worden verklaard. De formulering is veelzeggend: volgens het vreemdelingenrecht is de asielprocedure er nu juist om te beoordelen of iemands aanvraag wél ontvankelijk is. Bovendien: in januari schreef Maria Stavropoulou, directeur van Forced Migration Review, dat de Griekse vreemdelingendienst 1500 aanvragen per maand wist af te handelen – op dat moment de helft van het dàgelijks aantal mensen dat de Griekse kust bereikte. Griekenland denkt 4000 extra mensen nodig te hebben en doet hiervoor een beroep op andere EU-landen. Zou het met 4000 extra mensen wel lukken? En als die er al komen: elk land houdt er zijn eigen asielprocedures op na. Hoe gaan al die ingevlogen rechters, tolken en ambtenaren in twee weken effectief en volgens eensluidende criteria samenwerken? De eerste vluchtelingen moeten volgens het akkoord al op 4 april worden teruggestuurd…
Voor elke Syriër die Turkije terugneemt, moet de EU er één opnemen vanuit Turkije. Aan deze regeling zit een plafond van 72.000. Maar waarom dan die hele deal? Dat plafond ligt onder het huidige van 120.000 en natuurlijk ver onder het aantal mensen dat daadwerkelijk op de vlucht is naar Europa. Het is miljarden goedkoper en veel makkelijker om die 72.000 mensen meteen op te nemen. Nog los van het feit dat een asielzoekersplafond dwars staat op internationaal recht.
De UNHCR, die meer ervaring heeft met herhuisvesting, gaat het proces overzien. Vorige week schreef Anthony Branbury in de New York Times dat hij opstapt als assistent secretaris-generaal van de UN, omdat de bureaucratie het werk in de weg staat. Op dit moment kost het de organisatie gemiddeld 213 dagen om iemand aan te nemen. De Verenigde Naties, schrijft hij, ‘is een Remington typemachine in een wereld van smartphones.’
Aan het concept kleeft een belangrijk bezwaar: het betreft alleen Syriërs, andere nationaliteiten kunnen dus niet legaal naar de EU. Als het akkoord ergens laat zien dat het definitief afscheid neemt van internationaal asielrecht, dan is het hier.
Economische migranten (…) moeten in elk geval terug naar Turkije. Zodat er deze zomer weer veel mensen vanuit Marokko, Tunesië en Algerije zullen verdrinken op weg naar Lampedusa of Spanje, nu de kortere weg over de Egeïsche zee is afgesloten.
Turkije zal alle nodige maatregelen nemen om te voorkomen dat zich nieuwe migratieroutes openen, bijvoorbeeld via Bulgarije. De Turks-Bulgaarse grens is lang. Gaat Turkije een muur bouwen van 259 kilometer, met financiële steun van de EU?
De EU zegde vorig jaar al drie miljard euro toe, voor het verbeteren van de vluchtelingenopvang binnen Turkije. Dat klinkt als veel geld. Maar op dit moment telt het land alleen al 2,7 miljoen Syrische vluchtelingen. De toegezegde steun komt dus neer op grofweg €1.000 per vluchteling. In Nederland kost de opvang ongeveer €25.000 per asielzoeker per jaar. Als het geld op is, en ‘naar behoren’ is besteed, betaalt de EU in 2018 nog eens 3 miljard euro. Tegen die tijd hebben vluchtelingen in Turkije het dus twee jaar lang moeten doen met een opvang die vijftig keer zo goedkoop is als in Nederland. Hoe fatsoenlijk zou die opvang eruit zien?
De EU zegt toe Turkije te zullen steunen bij ‘het verbeteren van de humanitaire omstandigheden binnen Syrië.’ Op dit moment beschiet het Turkse leger Koerdische doelen in Syrië en houdt het de Syrische grens alleen open naar het door ISIS beheerste gebied. Alleen daar worden wapens, olie en manschappen doorgelaten. Vluchtelingen niet. Hoe leidt steun aan dat beleid tot verbetering van de humanitaire omstandigheden?
De bedenker van de vluchtelingenruil is Gerald Knaus, directeur van het European Stability Initiative. De Oostenrijker is een pragmatische idealist. Hij besefte dat er iets moest gebeuren om de vluchtelingentragedie te stoppen. De afgelopen maanden lobbyde hij onvermoeibaar in de hoofdsteden van Europa en Turkije. Nu het akkoord er ligt houdt hij zijn hart vast. Deze week stond er boven zijn nieuwsbrief: Hoe het plan-Merkel kan mislukken. De nieuwsbrief sluit af met de woorden: ‘De EU staat voor de keuze of haar daden – niet alleen de woorden op papier – het Europese commitment aan mensenrechten en het Vluchtelingenverdrag gaan versterken of verwoesten. Het akkoord is maar het begin van een proces om een oplossing te laten werken. Tenzij de Europese leiders dat beseffen eindigt dit als de volgende voetnoot in een trieste geschiedenis van illusies.’
Chris Keulemans was de afgelopen tien jaar voorzitter van het ASKV / Steunpunt Vluchtelingen te Amsterdam. Hij is de oprichter van de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord en Noordchroniqueur.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (19)

Bert Vlierman
Bert Vlierman21 mrt. 2016 - 22:02

De EU is een organisatie die van oudsher primair is gericht, en ingericht, op de behartiging van economische belangen. Andere aspecten zijn bijna altijd stiefmoederlijk bedeeld. De veelheid aan incompetenties die daarvan het gevolg is, wreekt zich bij elke crisis, dus ook bij de migratiecrisis. Schengen had uitsluitend een economische functie. Over andere dan economische gevolgen van meer en minder grensbewaking is nooit nagedacht. De gevolgen voor de migratiecrisis laten zich raden.

Machielse93
Machielse9321 mrt. 2016 - 21:36

Waar een wil is is een weg aan het eerste ontbreekt het helaas. Terwijl de EU heilig gelooft in papiertjes, regeltjes en verdragen werken geven onze rivalen daar geen moer om. Op die manier wordt de EU natuurlijk altijd afgetroefd. Stel gewoon een formulier op met 20 vragen waarop moet uitwijzen of iemand terug moet naar Turkije of niet. Blijf dan ook gewoon bij ja of nee. Niet dat eindeloos in beroep, geen asieladvocaten, maar gewoon een beetje efficiëntie. Jammer voor de asielindustrie, maar uiteindelijk voor iedereen beter. "Economische migranten (…) moeten in elk geval terug naar Turkije. Zodat er deze zomer weer veel mensen vanuit Marokko, Tunesië en Algerije zullen verdrinken op weg naar Lampedusa of Spanje, nu de kortere weg over de Egeïsche zee is afgesloten." > Dat is natuurlijk een kul argument. Het zijn veilige landen en het is gewoon 100% hun eigen verantwoordelijkheid als zij hun leven op spel zetten met ons zorgstelsel in het vooruitzicht. Het is toch te krankzinnig voor woorden dat een Marokkaan een ticket naar Istanboel koopt om vanuit daar naar Duitsland te gaan en asiel aan te vragen. Een procedure die duurt en duurt terwijl er uiteindelijk toch geen kans is. En ja het is nogal logisch dat opvang in Turkije goedkoper is dan in Nederland. Niet alleen is het levensonderhoud daar goedkoper, er zijn daar ook geen gratis huizen en uitkeringen. Van de beweerde 2,7 miljoen zitten er slechts zo een 300.000 in opvangkampen. Uiteraard weet niemand hoeveel van die 2,7 miljoen daadwerkelijk (nog) in Turkije zit.

Wij, Prins Pils, bij de gratie Gods
Wij, Prins Pils, bij de gratie Gods21 mrt. 2016 - 20:01

Een plan dat alle bovengenoemde problemen zou moeten oplossen en toch humaan is t.o.v. de vluchtelingen: 1. Mensen woonachtig in veilige landen die menen op bijzondere gronden toch asiel te kunnen krijgen dienen dat in eigen land aan te vragen bij (het equivalent van) de ambassade van het land waarin men asiel wil krijgen. 2. De opvang van vluchtelingengroepen dient gerealiseerd te worden door de UNHCR. Landen dragen naar rato van hun BBP bij aan de kosten; ontwikkelingslanden zouden daarvan vrijgesteld moeten worden. 3. De opvang dient aan de volgende kwaliteitseisen te voldoen: A. Vrijwaring van geweld en intimidatie. B. Deugdelijke bescherming tegen de natuurelementen. C. Deugdelijke sanitaire voorzieningen en dito basismeubilair. D. Voldoende privacy. E. Voldoende en kwalitatief goed eten en drinken. F. Onderwijs voor allen t/m middelbare school. G. Gratis internet en telefoon. H. Basale recreatiemogelijkheden. I. Mogelijkheden voor en ondersteuning van (jong) volwassen om zich professioneel te ontplooien binnen de opvangkampen. Men denke dan aan kappers, technici, gezondheidswerkers, onderwijzers, etc. J. Basale medische en psychosociale zorg. 4. Toegelaten zijn tot een vluchtelingenkamp geeft geen recht op asiel in dat land of een land dat daarmee verbonden is: men krijgt de ontheemdenstatus. Hier kan een maximumtermijn aan verbonden worden, al waarna dan wel asiel verleend zou moeten worden. Men is ook met de ontheemdenstatus vrij om het vluchtelingenkamp voor een bepaalde maximumtijdsduur te verlaten. 5. Er dienen VN-resoluties te komen die landen opdragen hun elders asiel-uitgeprocedeerde onderdanen terug te nemen en mee te werken aan UNHCR-kampen. 6. Bekendmaking van dit beleid aan de bevolking in de landen die het betreft.

truusbeek2
truusbeek221 mrt. 2016 - 19:34

Turkije heeft een vrijbrief om de koerden in syrie te bestrijden. Rest van afspraken zal kul blijken te zijn.

IJsbrant
IJsbrant21 mrt. 2016 - 19:08

Het is pijnlijk duidelijk geworden dat minstens de helft van de 28 lidstaten niet thuis horen in de Unie. Met name de voormalige Moe Landen blijken een blok aan het been te zijn en DE oorzaak van dit morele failliet

IJsbrant
IJsbrant21 mrt. 2016 - 19:04

De grenzen zijn dicht 20-03-2016. Het morele failliet van de Europese Unie http://www.refdag.nl/opinie/eu_maakt_van_vluchtelingen_politiek_wisselgeld_1_979798

jellevwal
jellevwal21 mrt. 2016 - 18:00

Iedereen met een beetje verstand weet dat. De stroom mensen uit arme landen, of arm en gewelddadig, heeft uiteraard twee oorzaken: - een beter leven willen - dat betere leven verwachten door het welkom van Merkel. Allemanje is het doel. Zo lang deze oorzaken niet worden aangepakt, zal de stroom doorgaan. Het welkom van Merkel zwakt wel af, maar de ellende in de landen van herkomst gaat gewoond door, niet in de laatste plaats door westers imperialime.

2 Reacties
johannn2
johannn221 mrt. 2016 - 20:59

. Het oplossen van de vluchtelingenproblematiek is uitsluitend gericht op het oplossen van het probleem dat wíj met die vluchtelingen hebben. Óns probleem dus. Niet op het oplossen van de problemen van die vluchtelingen. .

johannn2
johannn221 mrt. 2016 - 21:00

. jellevwal, Mijn bovenstaande reactie had boven aan de bladzij moeten staan. Maar ik heb dit programma niet kunnen overreden om dat te doen. .

Mark Gh
Mark Gh21 mrt. 2016 - 17:32

"Turkije wil alleen vluchtelingen terugnemen die na 20 maart aankomen in Griekenland. Dat worden er, met de nieuwe afschrikmaatregelen, radicaal minder dan er hiervoor de oversteek hebben gewaagd. Terwijl deze groep de sleutel vormt van het uitruilsysteem dat de kern is van het plan Samsom-Merkel. Dat uitruilsysteem loopt dus al meteen mank." Daarmee is het doel toch bereikt? Dit is juist het enige positieve aan dit akkoord. Overigens is het wel veel te veel eer door Diederik om dit het "Plan Samsom-Merkel" te noemen.

Sardar2
Sardar221 mrt. 2016 - 17:19

Goede journalistiek stuk van Chris Keulemans. Tevens zijn eerste stuk op joop.nl. Maar ik mis zijn eigen standpunten in dit stuk, en dat vind ik jammer. Maar goed! De afloop van vluchtelingenproblematiek hangt niet af van de wensen van EU-leiders. Europa kan hooguit eigen intenties laten zien of deze stroom controleerbaar maken. De hele EU-Turkije deal betekent ook praktisch niks anders dan weg nemen van voor EU ongewenste gevolgen van oncontroleerbare oversteek van vluchtelingen. Het willen dempen van massale oversteek zal ook niet baten als de oorlog blijft voortduren en vluchtelingen in Turkije, Libanon, Jordanië en Libië in onzekerheid en onmenselijke omstandigheden verkeren. Het is overduidelijk dat EU de vluchtelingenverdragen ondergeschikt heeft gemaakt aan haar interne politiek. Het belangrijkste vraag is als Turkije deze vluchtelingen niet kwijt kan raken, hoe gaan ze hen verder behandelen. Nu al er wordt beleid gemaakt om Syriërs (Arabieren en Turkmenen) in turks-koerdische gebieden huisvesten en daarmee de lokale bevolking (koerden) verdunnen. Er zijn ook honderden duizenden koerden verjaagt uit hun leefgebieden die letterlijk platgebombardeerd zijn. Zo lijk langzamerhand hoe veilig Turkije niet is voor vluchtelingen. Ook denk ik Turkije wilt vluchtelingen gebruiken om EU ernaartoe bewegen er een veilige zone voor vluchtelingen binnen Syrië creëren. Turken praten al over een heel grote stad dat turkse ondernemingen kunnen maken in grensgebied binnen Syrië. De stedelijke plannen liggen al er op tafel! Ik ben bang er nog meer de EU te wachten staat van de hoek van aspirant-lid Turkije!

Bartje822
Bartje82221 mrt. 2016 - 16:51

De valse Syrische paspoorten zijn met deze deal booming buisness Geworden.

Moeder Pietje
Moeder Pietje21 mrt. 2016 - 16:42

"Tegen die tijd hebben vluchtelingen in Turkije het dus twee jaar lang moeten doen met een opvang die vijftig keer zo goedkoop is als in Nederland. Hoe fatsoenlijk zou die opvang eruit zien? " Goh, we moesten Turkije toch zo prijzen vanwege haar nobele , kuch, opvamg?

Sol Invictus
Sol Invictus21 mrt. 2016 - 16:39

Wat heeft Turkije toch een prachtmotief voor het aanwakkeren van de vluchtelingenstroom, en wat wordt het daarvoor beloond door de niet leidende leiders van de EU lidstaten.

nananua
nananua21 mrt. 2016 - 15:58

Tja, je moet toch wat - wie de beste oplossing heeft mag het zeggen. Hier zal niemand zonder kleerscheuren uit gaan komen. Misschien dat het positieve ervan de negatieve uitstraling is, en dat alleen de echte probleemgevallen de tocht wagen en dat opportunisten zich twee keer bedenken om dit traject in te gaan.

voxpopuli2
voxpopuli221 mrt. 2016 - 15:57

Ach een belanghebbende die zich uitspreekt, maar niets doen is ook geen optie , vervelend voor de vluchteling zonder Syrië paspoort, maar kanslozen uit andere landen horen hier niet meer en zouden eigenlijk gewoon teruggestuurd moeten worden. We zullen zien. En nu Rusland zich terugtrekt ontstaat er een bufferzone tussen Syrisch Koerdistan en Syrië van assad en kunnen de meesten weer terug

Hell You
Hell You21 mrt. 2016 - 15:43

Er zijn dus achter de schermen andere deals gemaakt waar wij niks van weten..en pas van zullen weten als het als ten hemel schreiend schandaal openbaar wordt.

Correl2
Correl221 mrt. 2016 - 15:28

Meneer vergeet de kosten voor integratie, huisvesting, gezinshereniging, gezondheidszorg etc op lange termijn. Fatsoenlijk is een relatief begrip. Zo is de gemiddelde Syrier in Turkije meer dan fatsoenlijk af in vergelijking met zijn/ haar situatie in eigen land ( zelfs van voor de oorlog)

1 Reactie
Sardar2
Sardar221 mrt. 2016 - 17:06

@ Leyolm, 21 maart 2016 at 16:28 [Fatsoenlijk is een relatief begrip.] Natuurlijk. Zo kan je er meer fatsoen tonen als: Syrische meiden van 12 3n 13 die als tweede en derde vrouw verhandeld worden in zuidelijke steden van Turkije. Of vrouwen die zonder hun lijfelijke industrie hun gezinnen zullen van honger niet meer bestaan, of van jongeren die letterlijk voor hongerloon werken voor Turkse bedrijven. Allemaal economische vluchtelingen die in veiligheid van Turkije ver van de bomen van Assad of coalitie in veiligheid ‘leven’! Je bent wel fatsoenlijk als men niet aan je welvaart komt!