De economische gevolgen van klimaatverandering zijn ronduit funest

De zomer van 2026 laat ontegenzeggelijk een verergering van de klimaatcrisis zien. De hittegolven, droogte hier en overstromingen daar, en bosbranden vieren hoogtij. Vooralsnog leidt dit niet tot een grotere eenheid onder Nederlanders. We zien dat klimaatontkenners volharden in hun afwijzing van de door-de-mens-veroorzaakte klimaatverandering op basis van steeds krankzinnigere theorieën en we zien dat klimaaterkenners hun heil zoeken in steeds stelligere en morelere argumenten. Het gevolg is verdere verwijdering.

Ik wil een andere aanpak betogen, en wel economisch. We horen, zien en/of lezen niet zo veel in de media over de economische gevolgen van klimaatverandering, maar die zijn er wel degelijk en die zijn ronduit funest. In de afgelopen jaren zijn verschillende onderzoeken verschenen vanuit zowel de economisch-wetenschappelijke hoek als uit de financiële wereld die stuk voor stuk laten zien dat het economische toekomstperspectief inktzwart is. Door een combinatie van gestaag verergerende materiële schade, haperende handelsinfrastructuren, degeneratie en destructie van ecosysteem services, mislukte oogsten en oplopende volksgezondheidskosten stevent de wereldeconomie af op astronomische verliezen van tientallen procenten aan internationaal Bruto Binnenlands Product. Zo waarschuwt het internationale Institute and Faculty of Actuaries (actuarissen zijn de rekenmeesters van de verzekeringsbranche en een zo mogelijk nog voorzichtigere beroepsgroep dan wetenschappers) in een onderzoek in samenwerking met de Universiteit van Exeter voor een internationaal inkomensverlies van minstens 50% rond 2070. U leest het goed, een halvering van de wereldeconomie binnen enkele decennia.

Het grote verschil tussen deze aanstaande economische recessie en eerdere economische recessies is dat deze klimaatrecessie niet alleen zéér diep, maar ook zéér langdurig van aard zal zijn. Het gaat namelijk vele tientallen jaren duren om de hoge concentraties van CO2 in de atmosfeer te stabiliseren, de vernietigde natuur te herstellen en het ernstig vervuilde milieu op te ruimen, en al die tijd zal de economie daar ernstig onder lijden. We kijken dus niet naar een tijdelijke teruggang van economische groei zoals normaal het geval is bij een baisse, maar naar een structurele economische crisis. De economie kan gewoon niet normaal meer functioneren als gevolg van de ecologische ontwrichting.

Alhoewel ik niet het vermogen heb om in de toekomst te kijken en dus met zekerheid te voorspellen wat aanstaande is, acht ik het zéér aannemelijk en zelfs waarschijnlijk dat de huidige economie de toekomstige economie tot op het bot zal slopen en we een totale ineenstorting van de wereldeconomie en wereldsamenleving in het vooruitzicht hebben, waarbij alle infrastructuren en instituties waar we nu op kunnen vertrouwen en bouwen teloorgaan.

Tot voor kort leek het geruststellend dat deze onderzoeken met inktzwarte economische prognoses over de lange termijn gaan. Het einde van de 21e eeuw is vooralsnog een ver van het bed show. We hebben nog alle tijd om de boel aan te pakken. Die illusie is deze zomer definitief verdwenen. De economische afbraak is begonnen. We zien de wederzijds afhankelijke relatie tussen de ecologie en de economie voor onze ogen ontsporen. Zo kopte de NOS op 29 juli: Franse branden verwoesten ook toeristeneconomie. Logisch natuurlijk. De bosbranden zijn niet alleen desastreus voor de Franse natuur, maar ook voor de lokale toerismebranche. De toeristische ondernemers in Frankrijk zijn immers afhankelijk van het natuurschoon voor het aantrekken van bezoekers.  

In het kader van de ecologisch-economische ontwrichting die gaande is, gebruik ik de beladen term Verelendung. Karl Marx ontwikkelde een gelijknamige theorie waarin hij een voortdurende materiële achteruitgang van de arbeidersklasse beschreef als gevolg van de kapitalistische uitbuiting. Iets soortgelijks zien we nu gebeuren. Er is wat mij betreft sprake van klimaat-verpaupering. We zien hoe gewone, werkende of ondernemende mensen als eerste en als hardste worden geraakt door de gevolgen van klimaatverandering en het meest lijden onder de onvermijdelijke inflatie. Klimaatverandering maakt het leven duurder en duurder. We zien dan ook hoe de vermogenskloof door klimaatverandering wordt vergroot.

It’s the economy, stupid! Deze beroemde uitspraak van Bill Clintons politiek adviseur James Carville die stelt dat de economie de allerbelangrijkste verkiezingsfactor is, klopt wat mij betreft nog steeds als een zwerende vinger en biedt mogelijkheden tot het creëren van een brede burgerbeweging. Laat de verwijdering veroorzakende wetenschappelijke feiten en/of de morele argumenten los, en focus op de verbindende pijn die we massaal gaan voelen in onze portemonnee.