De bergrede, een leerhuis over liefde en solidariteit

De bergrede zijn toespraken van Jezus aan de menigte die hem volgde bij zijn rondtrekken in Galilea. De menigte bestaat uit armen, uitgebuite mensen, mensen die zich verzet hebben tegen de Romeinse bezettingsmacht en daar de klappen van terugkregen, mensen die zich machteloos voelen. Tegen deze mensen zegt hij: geef de moed niet op, blijf je verzetten, maar wel geweldloos want elk geweld wordt door de bezetter met geweld beantwoord. Overwin je angst. Blijf ook kritisch ten opzichte van de verstarde kerk waarvan een groot deel heult met de bezetter. Wees jezelf, geloof aan en werk mee aan de totstandkoming van een toekomstige samenleving waarin rechtvaardigheid, naastenliefde en harmonieuze vrede de norm zullen zijn.

In feite zijn het politieke toespraken. Christelijke kerken en organisaties schenken in het algemeen weinig aandacht aan deze toespraken. Men acht ze te radicaal of men ervaart het als mooie, utopische verhalen die in de huidige wereld toch niet waar te maken zijn. De bergrede wordt niet ontkent, wel genegeerd of afgedaan als niet realistisch. Daar is theoloog Franck Ploum het niet mee eens. In tweeënhalf jaar studie haalt hij de toespraken uit de bergrede onder het stof vandaan, geholpen dor Alex van Heusden, voorganger van de Ekklesia de Rode Hoed in Amsterdam en bijbelkenner bij uitstek.

Mij heeft het boek geïnspireerd en ik zou het van harte willen aanbevelen. Niet alleen als inspirator voor de lezer, maar ook te om te bespreken in een groep. Ik zou het boek kunnen recenseren maar ik volsta met het neerzetten van enkele citaten zodat elke lezer direct geconfronteerd wordt met de kern van de boodschap.

Citaten
Dat de tekst van de bergrede weinig aan actualiteit heeft ingeboet, zal duidelijk worden. Ook in onze tijd, waarin we meer en meer geconfronteerd worden met wanverhoudingen, wereldwijde onrust, meningen die lijnrecht tegenover elkaar staan en een klimaatcrisis die ongekende migratiestromen op gang brengt en zal brengen, kan de bergrede een wegwijzer zijn.

--Angst en verdeeldheid houden iedereen gevangen in de Pax Romana, in de door Romeinen opgelegde vrede, met bruut geweld gehandhaafd. Jezus roept op tot solidariteit met de menigte en hij roept op tot het gesloten houden van de rijen tegenover de bezetter. Dat is immers wat de macht steeds doet: verwarring zaaien, zoeken naar bondgenoten onder de zwaksten die weinig andere keuzes hebben. Ze geven mensen het gevoel dat er geen uitweg is, geen alternatief. Angst drijft mensen uiteen en houdt mensen gevangen.--

--Allen die door de heersende orde onder de voet worden gelopen, gelukkig of zalig noemen is een bemoediging, een aanmoediging die menig mensen kan helpen om op te staan uit de verdrukking. De bemoediging weekt hen los van de uiterlijke omstandigheden en roept als het ware een innerlijke vrijheid in hen wakker, een vrijheid die de ware identiteit van de mens bloot legt: jij bent een vertegenwoordiger van het koninkrijk van God.--

---In katholieke kringen wordt tot op de dag van vandaag maar al te vaak alles wat in de evangeliën staat, vergeestelijkt. Armoede is dan per definitie geestelijke armoede. Koninkrijk der hemelen wordt dan een leven na de dood en niet de omvorming van de bestaande chaoswereld waarin wij  leven tot een leefbare wereld voor iedereen. Alle politieke en maatschappelijke dimensies van de verhalen worden weggepoetst.--

Franck Ploum, ‘De Bergrede, een leerhuis over liefde en solidariteit’, uitgeverij Adveniat.