De Belastingdienst laat miljarden liggen, maar het kabinet bezuinigt

Wie zich gewoon houdt aan onze belastingregels en heffingen en aanslagen betaalt, mag verwachten dat de overheid ook controleert of iedereen zich aan dezelfde regels houdt. Door personeelstekorten staan fiscale controles op aangiften onder druk.

Er is iets fundamenteel mis wanneer de overheid onvoldoende capaciteit heeft om te controleren of iedereen haar fiscale verplichtingen wel nakomt.

Jasper Graaff, voormalig voorzitter van de kennisgroep Invordering bij de Belastingdienst, waarschuwde onlangs in het televisieprogramma Buitenhof voor de gevolgen van personeelstekorten en afnemende controlecapaciteit. Zijn boodschap is nogal alarmerend. Want hoe kan de overheid belasting heffen als zij onvoldoende mensen heeft om aangiften te controleren en belastingschulden te innen?

Steeds minder controle
De controle door de Belastingdienst vertoont aantoonbare tekortkomingen. Onderzoeken van de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman laten zien dat er problemen zijn geweest met de selectie van aangiften, de capaciteit en effectiviteit van het toezicht en de toetsing van belastingaanslagen. Ook het verantwoordingsonderzoek over 2025 signaleert dat het risico op gemiste belastinginkomsten onvoldoende in beeld is. Dit wijst op structurele aandachtspunten in de controle en handhaving, zonder dat daarmee vaststaat dat de gehele Belastingdienst faalt.

Inmiddels zijn er kritische Kamervragen over dit onderwerp gesteld door het Kamerlid Stultiens van PRO.

De eerlijke belastingbetaler betaalt de rekening
Belastingheffing berust op solidariteit en vertrouwen. Belastingbetalers dragen bij aan zorg, onderwijs, infrastructuur en sociale zekerheid. Daar staat tegenover dat de overheid de regels eerlijk moet handhaven.

Belasting betalen vindt niemand leuk. Maar het moet nu eenmaal om een samenleving draaiende te houden met goede publieke voorzieningen. Wanneer de pakkans afneemt, is de kans groot dat belastingplichtigen die dat kunnen doen, niet meer vanzelfsprekend al hun inkomsten eerlijk en netjes zullen gaan opgeven.

Werknemers zien hun belasting (loonbelasting) doorgaans automatisch ingehouden. Terwijl ondernemingen die inkomsten verzwijgen of onterecht aftrekposten opvoeren mogelijk wel profiteren van een kleinere kans op controle.

Bezuinigingen op personele kosten Belastingdienst moeten worden geschrapt
Tegen deze achtergrond zijn nieuwe bezuinigingen op de Belastingdienst moeilijk uit te leggen. Een controlerende belastingambtenaar kost geld, maar kan dat snel terugverdienen door succesvol onjuiste aangiften te corrigeren. Een invorderingsmedewerker kost eveneens geld, maar kan ervoor zorgen dat de inning van verschuldigde belastingen sneller en efficiënter kan worden uitgevoerd.

Het kabinet-Jetten doet er verstandig aan om de voorgenomen bezuinigingen op personele kosten bij de belastingdienst te schrappen en actief op zoek te gaan naar extra controleurs en inningsmedewerkers.

Nu bekend is geworden dat de pakkans bij belastingfraude gering is loopt de overheid aanzienlijke belastinginkomsten mis. Toch communiceert het kabinet dat er moet worden bezuinigd omdat het geld op is. Is dat wel terecht?

Het bedrag waarop bezuinigd moet worden, is mogelijk slechts een fractie van de extra inkomsten die de overheid kan realiseren door belastingfraude effectiever op te sporen en aan te pakken.

Waarom wordt er bezuinigd op publieke voorzieningen, terwijl er mogelijk veel extra inkomsten te behalen zijn door de handhaving te verbeteren?