De bedreigde olijvenoogst op de West Bank

De olijvenoogst is inmiddels begonnen. In Palestina was dit vroeger een tijd van familiaal plezier. Al lopend vanochtend in de straten van Beit Jala, ten westen van Bethlehem, zien we hele families aan het werk: de mannen en jongeren plukken de olijven, terwijl de vrouwen ze onder de bomen verzamelen. ‘Onze eigen zeitoune [olijfboom] is haamle[ beladen met vruchten]’, zegt Mary. In ons tempo kost het meer dan een hele ochtend om de olijven van onze grote boom te oogsten.

Honderdduizenden Palestijnse gezinnen in de West Bank zijn geheel of gedeeltelijk voor hun levensonderhoud afhankelijk van de olijvenoogst.

Maar elk jaar worden de bedreigingen door Israëlische kolonisten gewelddadiger.

Aanvallen op olijvenplukkers, diefstal van olijven en gereedschap, het in brand steken van olijfbomen, het blokkeren van toegangswegen naar olijfgaarden en, het ergste van alles, rechtstreekse aanvallen op gezinnen en hun ondersteuners: het maakt allemaal deel uit van een vast patroon. En de bedreigingen en gewelddadige acties zijn vaak deel van een poging tot overneming van land.

In de regio-Bethlehem leren we dagelijks op sociale media over de geografie van voor ons onbekende dorpen verspreid over de West Bank waar gemaskerde kolonisten letsel of verwoestingen aanrichten. Vandaag zien we een fotograaf van The Washington Post in een ziekenhuis met moeite aan het praten, nadat zij zwaar is mishandeld in het dorp Abu Falah bij Nabloes. Dergelijke incidenten vinden dagelijks meerdere keren plaats.

Activisten uit Israël – daar bestempeld als “anarchisten” - en het buitenland proberen op sommige plaatsen door hun aanwezigheid bescherming te bieden, maar het Israëlische leger verhindert veelal dat zij de olijfgaarden bereiken. Ze worden uit het gebied verwijderd of, als het om buitenlanders gaat, vaak het land uitgezet.

Er zit structuur en methode achter het geweld van de afgelopen jaren. De daders opereren vanuit een uitgebreid netwerk van niet alleen extremistische nederzettingen, maar ook meer dan 200 kleine outposts, buitenposten. Veel daarvan zijn opgezet door groepen zogenoemde herdersfamilies, die in provisorische constructies wonen. Anders dan de reguliere nederzettingen, die doorgaans in clusters zijn gebouwd, liggen deze buitenposten verspreid over de West Bank.

Ze bevinden zich niet alleen in gebieden waar bedoeïenengemeenschappen wonen, van wie velen inmiddels verdreven zijn. Ze verschijnen ook steeds vaker in de buurt van Palestijnse bevolkingscentra, ook in zogenoemd Gebied B — een aanduiding uit de Oslo-akkoorden die verwijst naar gebieden die onder Palestijns civiel bestuur vallen maar onder Israëlische militaire controle staan.

Frontlinie
De buitenposten vormen een soort frontlinie in de sluipende verdrijving van Palestijnen uit de Westoever. Ze dragen bij aan de geleidelijke etnische zuivering in de dorpen rond Palestijnse steden.

Politiek gezien genieten de outposts bescherming binnen Israël. Hoewel veel ervan illegaal zijn volgens de Israëlische wet (volgens het internationaal recht zijn alle Israëlische nederzettingen in de bezette West Bank illegaal) doet het leger weinig om ze te ontmantelen.

De buitenposten worden niet alleen beschermd door de regering-Netanyahu. Tijdens de huidige verkiezingscampagne bezocht zelfs oppositieleider Gadi Eisenkot een ‘illegale’ buitenpost. De outposts zijn onder grote delen van de Israëlische publieke opinie aanvaard als legitieme projecten die erop gericht zijn het bijbelse land te koloniseren en het oude “Rijk van Judea” nieuw leven in te blazen.

Wanneer een buitenpost wordt ontmanteld, is het doorgaans de Israëlische grenspolitie, en niet het leger, die de operatie uitvoert. Maar binnen een uur nadat de politie is vertrokken, kunnen de buitenposten alweer worden opgebouwd. Hun verwijdering is niet veel meer dan theater.

Nieuwe buitenposten kunnen zelfs worden gevestigd binnen gebieden die tot gesloten militaire zones zijn verklaard. Dat is gebeurd in de buurt van het dorp Jaloed, ten zuiden van Nablus. Vanuit zo’n nieuwe buitenpost zijn kolonisten het naburige dorp Koesra binnengevallen. Dit dorp haalde internationaal het nieuws nadat het maandenlang was belegerd door kolonisten, die daarbij door het leger werden gedoogd.

De Palestijnse gezinnen die hierbij betrokken waren, trokken aandacht van de Amerikaanse ambassade en de internationale media, grotendeels omdat verschillende gezinsleden een dubbele nationaliteit hadden. De kolonisten daar zijn niet verdwenen, en hun plannen en methoden evenmin.

Een van hun methoden is in plaats van het oprichten van nieuwe tijdelijke constructies, het overnemen van bestaande Palestijnse huizen in of nabij Gebied B, die te bezetten en als uitvalsbasis te gebruiken voor verdere uitbreiding naar gebieden met een Palestijnse bevolking. Een steunpunt wordt zo het vertrekpunt voor de volgende uitbreiding.

De relatie tussen de kolonisten en het leger is een opmerkelijke vorm van symbiose. Soldaten worden regelmatig gezien terwijl ze met kolonisten omgaan en aan hun activiteiten deelnemen: samen bidden, zingen en kolonistengezinnen bezoeken. Soldaten die kritisch staan tegenover deze praktijken, blijven doorgaans zwijgen. Ze weten dat de buitenposten en hun bewoners bescherming genieten bij de hogere legerleiding en binnen de politieke machtsstructuren.

Kolonisten kunnen zich vaak vrij bewegen, zelfs in gebieden die het leger tot gesloten militaire zones heeft verklaard. Voor buitenlandse en Israëlische activisten die bijvoorbeeld Palestijnse boeren willen steunen tijdens de olijvenoogst, geldt juist het tegenovergestelde: het leger verhindert hun aanwezigheid door het gebied tot gesloten militaire zone te verklaren. Zelfs de Palestijnse bewoners daar mogen dan hun huis niet uit.

Eliminatie van het sociale bestaan
Dit alles lijkt deel uit te maken van wat de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem in een recent rapport de door Israël beoogde ‘eliminatie van het Palestijnse sociale bestaan’ noemt. Het rapport is gebaseerd op meer dan 2.000 getuigenissen en drie decennia aan documentatie en onderzoekt het bredere patroon van geweld en onteigening op de Westelijke Jordaanoever.

De film NAZA, die momenteel in Nederland wordt vertoond, laat een andere logica van eliminatie zien, in de context van Gaza. Daar wordt het Palestijnse sociale leven rond tot doelwit gemaakte Hamas-personen als legitieme collateral damage gezien. NAZA is het Hebreeuwse woord voor deze term.

Op de West Bank neemt dit eliminatieproces een andere, meer sluipende vorm aan. Hier worden de voorwaarden voor het Palestijnse sociale bestaan systematisch ontmanteld, terwijl de Joods-Israëlische controle en suprematie verder worden verankerd.