Dapper van Ghana om slavernij als grootste misdaad tegen de mensheid te laten veroordelen

Het wachten is nu op een gezamenlijk initiatief van de dadernaties

Ghana heeft een daad van grote dapperheid verricht. Namens zijn land diende minister van Buitenlandse Zaken Samuel Okudzto Ablakawa een resolutie in die de trans-Atlantische slavenhandel veroordeelt als de grootste misdaad tegen de mensheid in de wereldgeschiedenis. Hij kreeg de steun van 124 landen. 52 landen waaronder de lidstaten van de Europese Unie onthielden zich van stemming. Israël, de Verenigde Staten en het Argentinië van Milei stemden tegen. De resolutie bevat ook een oproep tot herstelbetalingen.

De moed van Ghana is gelegen in de hoofdrol van het land zelf in de trans-Atlantische slavenhandel, althans van de koninkrijken die het heeft opgevolgd. Verscheidene daarvan spelen nog altijd een bijzondere, ceremoniële en culturele rol binnen de moderne staat, zoals dat van de Ashanti.

Toen de eerste Europese zeevaarders op de kusten van West-Afrika arriveerden troffen zij daar goed georganiseerde staten aan waarin met slavernij als een wijd verbeide en gevestigde instelling was. Er bestond al een internationale handel in mensen maar die richtte zich voornamelijk op de Arabische landen in het noorden van het continent. Nu kwam er een nieuwe markt bij. De Europeanen hadden van hun kant net zo goed belangstelling voor slaven. Die wilden ze inzetten als dwangarbeiders op hun plantages, eerst op eilanden voor de kust van Afrika, daarna in de beide Amerika’s.

Europese machten waren tot de negentiende eeuw technologisch en militair niet in staat het binnenland te veroveren. De trans-Atlantische slavenhandel ontwikkelde zich dan ook als een gezamenlijke onderneming van Europese en Afrikaanse handelaren. Daarin speelden koningen en andere politieke leiders een hoofdrol. Op die gronden kan Ghana alleen maar als dadernatie worden gedefinieerd. Wat dat betreft heeft het een bijzondere band met Nederland omdat de West-Indische Compagnie forten vestigde op de kust. Rond het grootste groeide de stad Elmina.

Andere dadernaties zijn Senegal, Gambia Benin, Togo en Nigeria. Naar het schijnt, speelden Ivoorkust en Guinea een kleine rol al raakten ook daar veel mensen in slavernij. Liberia en Sierra Leone zijn allebei in oorsprong koloniale vestigingen, bedoeld om vrijgemaakte slaven te huisvesten. Kaapverdië was al in de vijftiende eeuw door de Portugezen tot een model gemaakt van plantageslavernij. Ze kochten hun slaven op het vasteland waar nu de republiek Guinee-Bissau ligt.

In Europa zijn de dadernaties Nederland, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Portugal en Spanje met een kleine rol voor Zweden en Duitsland. Ben ik er nou een vergeten? Vast niet. België heeft in Kongo veel op zijn geweten maar dat was niet in het kader van de trans-Atlantische slavenhandel. Het historische koninkrijk van de Kongo speelde wel een grote rol in de slavenhandel. Daarom horen ook de Democratische Republiek Kongo en Angola in het rijtje van dadernaties thuis.

Wat moet er nu gebeuren? Het nemen van verantwoordelijkheid voor de trans-Atlantische slavenhandel is in ieder geval een gezamenlijke plicht van alle betrokken naties. De Europese Unie zou het voortouw kunnen nemen samen met ECOWAS, de economische gemeenschap van West-Afrikaanse Staten. Dat zou een mooi begin zijn.

Het heeft weinig zin om nu mondiaal ruzie te gaan zoeken over welke misdaad tegen de mensheid nu het allerergste was. Ik zie het gelul over Djengis Khan en zo al aanzwellen. Niet op reageren.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zulk een schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: het fenomeen de Mos