D66 heeft weinig te zeggen in het nieuwe kabinet-Yesilgöz

Rob Jetten (D66) gaat weliswaar leiding geven aan het nieuwe kabinet, maar dat zal vooral het hardvochtig rechtse verkiezingsprogramma van VVD-leider Dilan Yesilgöz uitvoeren. Haar harde opstelling vóór de verkiezingen, waarbij ze GroenLinks-PvdA bij voorbaat uitsloot, heeft vooral voor haar eigen partij resultaat opgeleverd. Dat blijkt nog eens uit een analyse van de Volkskrant. De uitspraak van de VVD-leider na de presentatie van het regeerakkoord dat de uitkomst haar eigenlijk geen pijn heeft gedaan, is dan ook veelzeggend.

Op cruciale D66-thema's als klimaat en belastingen kreeg de partij van Jetten het nakijken. De nationale CO2-heffing voor industrie blijft geschrapt, er komen vier kerncentrales in plaats van de door D66 gewenste maximaal twee, en plannen voor hogere vermogensbelastingen haalden het akkoord niet. Ook op stikstof zwakt de coalitie de ambities af: halvering van de uitstoot verschuift van 2030 naar 2035, met lagere doelen dan zogenaamde "klimaatdrammer" D66 wilde.

De Volkskrant schrijft onder meer:

Dat de nieuwe coalitie 20 miljard euro uittrekt voor stikstofbeleid, betekent niet dat het ook effectief is. De coalitie lijkt hoofdzakelijk in te zetten op technische maatregelen als stalinnovaties, die in het verleden vaak ineffectief zijn gebleken. Landbouworganisatie LTO is heel enthousiast over het coalitieakkoord.

Die laatste zin is veelzeggend: als LTO tevreden is, krijgen natuur en milieu een knauw.

Het zijn VVD-speerpunten die het akkoord domineren. De hypotheekrenteaftrek blijft intact, de benzineaccijns gaat omlaag en de AOW-leeftijd stijgt sneller. Tegelijk stijgt de inkomstenbelasting flink, terwijl vermogen grotendeels ongemoeid blijft. Op zorg en sociale zekerheid leveren de zwaksten in de samenleving flink in terwijl de rijkste laag van de samenleving onaantastbaar blijft. Ook op migratie voert de coalitie onverkort het strenge beleid uit dat de VVD voorstond. De draconische asielwetten van voormalig PVV-minister van Vreemdelingenhaat Marjolein Faber worden doorgevoerd. Jetten zei hier nog steeds tegen te zijn, maar "over zijn schaduw te stappen" om ze toch uit te voeren.

Het afgelopen jaar liep Rob Jetten nog fier vooraan bij de Rode Lijn-demonstratie om de Nederlandse regering te dwingen op te treden tegen de Israëlische genocide in Gaza. Onder zijn leiding zal het nieuwe kabinet daar op het eerste gezicht echter niet naar handelen. Het regeerakkoord heeft amper aandacht voor de situatie in Gaza en stelt alleen dat de lijn van het vorige kabinet wordt doorgezet. Die lijn betekent dat Israël in de praktijk vrij spel heeft om Gaza etnisch te zuiveren.

D66 scoorde haar enige puntjes op onderwijs met 1,5 miljard euro extra, maar dat deed de VVD en het CDA dan weer weinig pijn. Voor ontwikkelingssamenwerking kwam er slechts een bescheiden verhoging, ver onder de door D66 en CDA gewenste terugkeer naar de internationale norm. Puntje Yesilgöz dus. Ze kan lachend achterover hangen, het is de VVD weer gelukt.