Joop

Coronavirus en onze economieverslaving

  •  
29-01-2020
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
3515371027_b7894ee76b_b (1)

© cc-foto: Flickr/FaceMePLS

Het RIVM heeft eenzelfde beleid als China en de WHO: geruststellen, duimen en bidden
Een maand geleden druppelden de eerste berichten binnen over de uitbraak van een mysterieuze ziekte. Op de laatste dag van vorig jaar rapporteerde China aan de Wereldgezondheidsorganisatie WHO dat het ging om zevenentwintig mensen met een longontsteking waarvan de ziekteverwekker onbekend was. Twee dagen later lees ik erover in mijn e-mail, en als bijna gespecialiseerd longarts met uitbraken als mijn ‘hobby’ volg ik de berichtgeving nauw. Een week later is het duidelijk dat het om een nieuw Coronavirus gaat, en dat is het moment dat ik mijn collega’s inlicht, net voordat de media het groots oppikken.
Aanvankelijk oogt de reactie van China adequaat. Het is immers eerder regel dan uitzondering dat de verwekker van een longontsteking bekend is, dus dat er zevenentwintig gevallen in een Chinese miljoenenstad nodig waren voor dat er aan de bel te getrokken wordt, klinkt heel redelijk. Persoonlijk begin ik aan de getallen te twijfelen als er betrekkelijk veel gevallen in het buitenland worden ontdekt en als besmettingen onder verpleegkundigen en artsen worden gerapporteerd. Hoe kan het dat er zelfs een arts komt te overlijden terwijl maar steeds benadrukt wordt dat vooral ouderen en mensen met een zwak gestel de dupe zijn?
In de loop van de vorige week kwam het aantal bevestigde gevallen pas goed op gang, getallen die niet te rijmen vielen met bijvoorbeeld de reproductiewaarde van de uitbraak, wat iets zegt over hoe effectief een virus zich verspreid. En er zijn meer tegenstrijdigheden in de Chinese berichtgeving. Er heerst dan veel onzekerheid: wat zeggen de getallen precies? En, oh ja, er is nog een zorgwekkende bijzonderheid: geïnfecteerde mensen kunnen zelfs zonder zelf klachten te ervaren, als ze asymptomatisch zijn, anderen besmetten. Het virus gaat dus als het ware ondergronds, wat het traceren van infectiebronnen zal bemoeilijken.
Verschillende onderzoeksgroepen concluderen dat het aantal besmettingen in werkelijkheid veel hoger ligt dan gerapporteerd. Tienduizenden, misschien wel honderdduizend mensen zijn inmiddels al besmet. En de epidemie is al maanden aan de gang. De enige mogelijkheid die er nog is om een pandemie, een wereldwijde epidemie, te voorkomen, is het beperken van verkeer van mensen, zoals binnen China inmiddels gebeurt.
Ondertussen treuzelt het Westen. De onduidelijkheden van de uitbraak zouden de WHO eigenlijk moeten doen besluiten een wereldwijde noodtoestand uit te roepen, maar ze durven niet. De directe economische impact ervan is namelijk enorm. Het is lastig beslissingen te nemen als er onzekerheid heerst. Dus wachten ze af. Maar waarop wachten ze? Want het wordt pas duidelijk hoe groot een ramp wordt, als die zich voor je ogen voltrekt. Bij een epidemische dreiging als deze kunnen ingrijpende beslissingen niet wachten. Draai ze liever na een paar dagen terug, als de maatregelen overbodig blijken.
Maar hoe groot is de kans dat we met wereldwijde verspreiding te maken krijgen eigenlijk? Ik heb het mezelf afgevraagd, ik heb het mijn collega’s gevraagd, artsen die over de hele wereld werken aan infectieziekten, aan Global Health, aan het beteugelen van uitbraken. Het is onwaarschijnlijk dat de epidemie tot China beperkt blijft, is de algemene indruk. Maar het probleem is en blijft dat we het niet weten omdat we niet weten wat we niet weten. Niemand weet het, ook niet bij de Wereldgezondheidsorganisatie.
En niemand durft een ingrijpende beslissing te nemen. Want de economie. Ja, de economie. De economische impact van een mogelijke pandemie lijkt de dames en heren meer bezig te houden dan het fysiek welzijn van miljoenen mensen. Het is een verslaving, die economie van ons, want rationeel handelen zou momenteel inhouden het internationaal verkeer zoveel mogelijk te beperken, tot we weten welke kant het op gaat. Maar we nemen liever het onzekere voor het zekere dan het zekere voor het onzekere. Het RIVM heeft eenzelfde beleid als China en de WHO: geruststellen, duimen en bidden.
Overheden stellen prachtige Q&A’s op. Want dat hebben ze van disfunctionerende klantenservices geleerd: als je zelf de vragen stelt, zijn ze gemakkelijk te beantwoorden. Maar hoe groot het risico op een uitbraak alhier wordt ingeschat, vind je er niet terug. Ook niet hoe ze in Bilthoven het probleem van asymptomatische ziekteverspreiders denken aan te pakken.
Misschien valt het aantal sterfgevallen inderdaad wel mee. Misschien is het inderdaad zo dat een uitbraak in Europa uiteindelijk slechts zorgt dat er een aantal plekken vrijkomt in bejaardentehuizen, zoals een collega nogal respectloos opmerkte. Maar hoe denken we zorg te leveren aan grote aantallen mensen met ernstige longontsteking, die we zelfs het liefst in isolatie zouden verplegen? Zijn de tweehonderd klaarstaande ic-bedden genoeg, of gaan we het RIVM-terrein in Bilthoven ombouwen tot een ziekenhuis? En gaan de directeuren bijspringen in de verpleging?
De diensten die over onze volksgezondheid waken, zitten gelukkig niet stil. Op allerlei wijzen bereiden ze zich en de medische diensten voor. Ze proberen ze zo snel en effectief mogelijk in te grijpen als er gevallen worden opgespoord. Het kan werken, al wordt het bemoeilijkt door onder andere de incubatietijd, de asymptomatische ziekteverspreiders en de mogelijkheid dat er onder de radar al verspreiding binnen Europa aan de gang is, onder mensen zonder duidelijke link met Wuhan of China. Dat scenario is vooralsnog gelukkig slechts theoretisch, niemand weet hoe waarschijnlijk het is. Dus laat ik me aansluiten bij het beleid van het RIVM: duimen. Het geruststellen en bidden besteed ik liever aan anderen uit.

Meer over:

opinie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (29)

Uitgekleed
Uitgekleed7 feb. 2020 - 16:19

Gelukkig dat door deze longarts ons collectief bewustzijn wordt opgeschud. Paniek zal toch uitbreken wanneer het een pandemie wordt. Een gewaarschuwd mens telt voor twee zeker wanneer de groot geld harkers een probleem gaan krijgen, zoals we heden mogen ervaren met de klimaatcrisis.

Frits Jansen
Frits Jansen6 feb. 2020 - 6:48

Het is verstandig om alert te zijn, maar niet nodig om in paniek te raken (paniek heeft nooit zin, het is een ongecontroleerde emotie). Op deze "linkse" site legt de schrijver vervolgens een vergezocht verband met de economie, ja, met het kapitalisme. Maar laat duidelijk zijn dat je dan niet meteen aan shareholder value moet denken, maar aan een ontwrichting van de maatschappij waar we allemaal dagelijks mee te maken hebben.

Morena2
Morena24 feb. 2020 - 12:50

Ik vind het ook vaag dat er zo luchtig over wordt gesproken. Snap dat paniek zaaien ook niet het antwoord is, maar men heeft er toch recht op om de ernst van de situatie te weten zodat wij passende maatregelen kunnen nemen om onszelf te beschermen. Ik werk op een kantoor en ben gewoon bang om naar het werk te gaan, weinig frisse lucht en veel mensen. Laatst was er ook weer een geval van een dame die meerdere collega heeft besmet. Het virus verspreid zich als een lopend vuurtje. Dood eng.

1 Reactie
Frits Jansen
Frits Jansen6 feb. 2020 - 6:51

Vorige week was ik in Bangkok en liep ik als een van de weinigen zonder gezichtsmasker rond. Toen ben ik wat gaan Googelen en vond ik dat er allerlei soorten maskers zijn. De meestgebruikte maskers zijn bedoeld om patiënten te beschermen tegen hoestende chirurgen. Wil je je werkelijk beschermen tegen virussen dan heb je heel speciale maskers nodig. En op Schiphol moet het masker natuurlijk af anders word je meteen gearresteerd vanwege het boerkaverbod.

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 jan. 2020 - 6:08

Ik sluit me hier helemaal bij aan. Bij het beleid van de overheid/overheden kan ook ik niet anders dan me noodgedwongen bij neerleggen, nog wel!

Martinel
Martinel29 jan. 2020 - 14:46

Geld gaat voor volksgezondheid, zoals overal in dit neoliberale kapitalistische land. KLM blijft lekker doorvliegen is net bekend geworden. En het personeel 'mag' een mondkapje dragen. Geweldig toch. Wat een gaaf land is dit geworden! Wil de echte Rutte BV-er opstaan?

4 Reacties
Martinel
Martinel29 jan. 2020 - 14:51

Zie GGZ, zie jeugdzorg, zie ouderenzorg, zie wachtlijsten, zie overal in de publieke voorzieningen...,zie waar de VVD, D'66, CU, PvdA, GL en CDA aan de knoppen hebben gezeten. En niet te vergeten ons gedoogkabinet VVD, CDA en PVV. En kijk eens naar de stemmingen!

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 jan. 2020 - 6:10

Tja KLM, Shell en meer van hetzelfde. Nederland is een corrupt land.

Frits Jansen
Frits Jansen6 feb. 2020 - 6:58

Niks corrupt, de overheid beseft gelukkig dat er ook nog geld verdiend moet worden in dit land. Dat dat vervolgens ongelijk verdeeld wordt is een ander probleem. Zo zijn er linkse EU-haters die vinden dat de EU alleen maar het "grootkapitaal" dient, maar alleen in EU verband (liefst nog breder) kan belastingontwijking effectief worden aangepakt.

Uitgekleed
Uitgekleed7 feb. 2020 - 16:28

Frits Jansen 6 februari 2020 at 07:58 "maar alleen in EU verband (liefst nog breder) kan belastingontwijking effectief worden aangepakt." Ik dacht er 10 jaar geleden ook zo over. Het was de lakmoesproef voor mij op de EU. Belastingontwijking in de EU is er nog en zal er ook blijven.

Gi Raf
Gi Raf29 jan. 2020 - 14:00

KLM schat voorlopig haar eigen economisch belang hoger in dan het virusrisico en blijft lekker doorvliegen op China. https://www.nu.nl/economie/6027041/klm-blijft-voorlopig-naar-china-vliegen-ondanks-coronavirus.html Terwijl het eerder toch heel slecht is afgelopen met het risico inschatten met de MH17 inclusief de passagiers die via KLM geboekt hadden. Destijds was ook Rutte3 geïnformeerd over de risico's van vliegen over oorlogsgebied. En nu dus het bekende risico van snelle verspreiding van een dodelijk virus. Op hoop van zegen.. Het enige dat we kunnen hopen is dat KLM en Rutte3 achteraf gelijk krijgen dat ze voor de dikke winst van de rijken en hun bedrijven zijn gegaan en dat er geen onnodige slachtoffers gaan vallen.

2 Reacties
Martinel
Martinel29 jan. 2020 - 15:30

Die eventuele onnodige slachtoffers worden dan via nabestaanden ooit geclaimd. Daar gaan jaren overheen, als het al niet verjaart. En dan is Rutte 1,2 en 3 niet meer in staat haar excuses aan te bieden, dan wordt hoogstwaarschijnlijk een keertje teruggeblikt naar de staat van ons land op dit moment, met de kennis van nu dus. Maar we hebben een Tweede Kamer he? Die ook totaal de weg kwijt is trouwens. Allemaal geindoctrineerd door BV-Nederland, allemaal geobsedeerd door geld en nog eens geld boven mensen. De mens is verworden tot een productiekip.

I am Legion
I am Legion29 jan. 2020 - 18:39

De KLM heeft haar eigen tijd genomen in haar overwegingen en nu ook besloten de vluchten te staken. Er is niets mis mee andere dan alleen gezondheidsrisico's in overweging te nemen zoals ook economische die ook van veel belang zijn voor de kleine portemonnee dan groot zakelijke. Bovendien is hysterie en in die geest handelen geen goede zaak. Er werd hier vorige week nog boos bericht over een Japanse winkelier die Chinezen in zijn zaak de toegang weigerde. Inmiddels gaan we met die gestaakte vluchten al een kant op die verder gaat. Het kan verkeren.

Contramine
Contramine29 jan. 2020 - 12:45

Besluiten nemen bij grote onzekerheid is enorm lastig. Neem als overheid ingrijpende beslissingen die achteraf onnodig blijken te zijn: hoeveel vertrouwen in de overheid is er dan de volgende keer? Dit stuk zwabbert wat, maar wekt de indruk dat ernu veel stevigere maatregelen nodig zijn in Nederland. En dan erg goedkoop "de economie" de schuld geven van het uitblijven van die maatregelen. Zeg gewoon wat je bedoelt: mensen verbieden te gaan vliegen; een verbod op transport van (wilde?) dieren, de voedselvoorziening ontregelen. verbod op uitwisselingsprogramma's. Had dan tenminste het lef gehad om het terughalen van Europeanen uit Wuhan te kritiseren. Vanuit bescherming van die betrokken mensen heel goed te begrijpen, maar wel flink wat risico op extra verspreiding van het virus. Ik hoop dat RIVM en WHO de zenuwen beter onder bedwang hebben.

1 Reactie
Katootje2
Katootje229 jan. 2020 - 15:12

Neem als overheid niet de ingrijpende beslissingen die achteraf wel nodig blijken te zijn: hoeveel vertrouwen in de overheid is er dan de volgende keer? Mensen die op grond van argumenten die je net zo goed kunt gebruiken om het tegengestelde te betogen het risico willen lopen op een pandemie en het erg goedkoop noemen om “de economie” de schuld te geven van het uitblijven van die maatregelen, maar willen dat alle facetten van het internationaal handelsverkeer apart worden opgenoemd om het woord "economie" niet te hoeven gebruiken, suggereren duidelijkheid om de werkelijkheid te verbloemen

I am Legion
I am Legion29 jan. 2020 - 12:12

Dat er een economisch belang is en daar rekening mee gehouden wordt is geen slechte zaak. Het bekrompen idee van economische belangen als kapitalisme en neoliberalisme is dogmatisch. Economie is als het bloed in de aderen van de levende wereldwijde samenlevingen zonder centraal kloppend hart maar veel meer een netwerk, vooral bestaand uit haarvaten die levens-afhankelijke belangen op zeer kleine schaal dienen. Gevolgen van een economische crisis door een grote gebeurtenis zoals een wereldwijd gevaarlijk virus zijn dan ook reëel en belangrijk voor ogen te houden. Daarom moet je de gevaren ook niet laten voeden door onredelijke angsten die al snel naar hysterie en veel meer ellende veroorzakende zaken en slachtoffers leiden dan nodig. Laat men zich laten leiden door wat verstandige wetenschappers en wereldleiders als juiste maatregelen nodig achten. Wie er een antikapitalistische draai aan wil geven vooral negeren.

3 Reacties
Katootje2
Katootje229 jan. 2020 - 14:52

I am Legion: "Gevolgen van een economische crisis door een grote gebeurtenis zoals een wereldwijd gevaarlijk virus zijn dan ook reëel en belangrijk voor ogen te houden." Alleen is het nu de vraag of men dat gevaar nu moet proberen te beteugelen door beperkingen op te leggen aan het wereldwijde economische verkeer of dat men beter kan wachten tot het vanzelf instort onder druk van een pandemie. Natuurlijk zijn er ondernemers die wel het risico willen lopen dat er duizenden -zo niet miljoenen- doden vallen en als je de bevolking de vraag zou voorleggen, dan nemen ze natuurlijk graag het risico om zichzelf op te offeren voor het economisch belang van de happy few. Dat heeft niets met kapitalisme te maken.

Joe Speedboot
Joe Speedboot29 jan. 2020 - 18:38

'Laat men zich laten leiden door wat verstandige wetenschappers en wereldleiders als juiste maatregelen nodig achten.' Je naïviteit is aandoenlijk. Zouden wereldleiders de juiste maatregelen nemen dan hadden we geen oorlogen, rolden we niet van crisis naar crisis, hadden we geen klimaatprobleem gehad. Verstandige wetenschappers moeten niet voor niets doorgaans niks van politici hebben. Maar ga vooral rustig slapen..

Minoes&tuin
Minoes&tuin30 jan. 2020 - 6:20

Ik houd mijn hart vast voor de Afrikanen. Ach ja, je hebt altijd al baas boven baas toch?

Zapata
Zapata29 jan. 2020 - 11:58

Dat klopt, de economische impact is het zwaarste wat er weegt voor de dames en heren. Maar dat is het met bijna alle onderwerpen, of het nu om gezondheidszorg, ouderenzorg, de woningmarkt, de GGZ, de energievoorziening, leger en politie, onderwijs en noem maar op gaat. De kosten en baten verhouding wordt eerst bekeken en na heel lange tijd volgt dan de overweging welke impact bepaalde beslissingen hebben op het leven van mensen. Dat noemt men Neo-liberalisme. De staat is niets anders dan een instrument wat zo gunstig mogelijke omstandigheden voor de markt dient te scheppen. De rest is bijzaak.

2 Reacties
Contramine
Contramine29 jan. 2020 - 16:03

Slaat deze opmerking op de afwegingen in Europa of ook op die in China. In het laatste geval is de Communistische Partij al gevorderd tot uitvoerder van het neoliberalisme. Zo breed en vaag als dit begrip tegenwoordig door velen wordt gedefinieerd, zou dat best kunnen. Als je met "economische impact" in feite de winsten van de multinationals bedoelt, zeg dat dan. En in de onderbouwing wordt dan aangetoond hoe die snoodaards van de maatregelen misbruik maken. En van het uitblijven van maatregelen evenzeer.

Zapata
Zapata29 jan. 2020 - 21:40

@Contramine. Ja. China heeft haar eigen vorm van kapitalisme en qua benadering van de markt is dat ook Neo-liberalisme. Het Neo-liberalisme gaat namelijk niet over de vrijheid van het individu of van de samenleving, het gaat over de vrijheid die markt zoveel mogelijk gegeven moet worden. Democratie is geen voorwaarde voor Neo-liberalisme. Zie ook Chili en Argentinië waar in de jaren 70 en 80 dat al de economisch doctrine was.

Freek3
Freek329 jan. 2020 - 11:33

[Verschillende onderzoeksgroepen concluderen dat het aantal besmettingen in werkelijkheid veel hoger ligt dan gerapporteerd. Tienduizenden, misschien wel honderdduizend mensen zijn inmiddels al besmet.] Dat lijkt volkomen logisch. Ik vermoed dat dat bij elke nieuwe epidemie is, op het moment dat het ontdekt wordt en bekend is wat de boosdoener is zijn er al veel meer mensen besmet dan bekend. En voor dit geval is het tegelijkertijd een geruststellend vermoeden. In plaats van 123 doden op 6000 besmettingen hebben we het dus over 123 doden op tienduizenden misschien wel honderdduizenden besmettingen... [geruststellen, duimen en bidden] Geruststellen is dus op zijn plaats, Duimen en Bidden natuurlijk niet, dat is nooit en te nimmer op zijn plaats simpelweg omdat het geen effect kan hebben. Monitoring moet aan dit rijtje toegevoegd worden, en dat gebeurd op grote schaal.

1 Reactie
Freek3
Freek318 feb. 2020 - 15:06

En zoals vandaag blijkt, mortaliteit wordt geschat 2,3%, beduidend lager dan de 4 á 8 procent die geschat wordt voor de Spaanse Griep van begin 20e eeuw. En zoals gisteren bleek, het aantal nieuwe besmettingen is alweer op zijn retour. Kortom wat al zeer waarschijnlijk leek komt weer eens uit, een storm in een glas water.

Oordop
Oordop29 jan. 2020 - 11:29

Zou het niet een Rus geweest kunnen zijn die een eau de cologneflesje is verloren? Dat is in Engeland een tijdje geleden ook gebeurd.

7anpau1
7anpau129 jan. 2020 - 11:20

Ik denk dat het aantal sterfgevallen in het westen nog wel mee zal vallen. Als de besmetting via China al 'geland' is in Afrikaanse metropolen als Lagos, Luanda of Caïro, dan zal het veel grotere gevolgen hebben. Bovendien zal een pandemie dan niet meer zijn te voorkomen. Dat zijn geen steden die af te sluiten zijn c.q. geen regiems die daartoe bij machte zullen zijn.

de Boer2
de Boer229 jan. 2020 - 11:20

nou nou nou, wat ben ik toch blij dat we hier nog een ouwe arts van di zeventig hebben die de zieken bezoekt op een fiets die nog ouwer is dan de trekker hier. Die dokter egt altijd: neem maar twee paracetamolletjes dan gaat het meeste van zelf over. En dat laatste kan de Boer enkel maar bevestigen. Want wat je het beste kunt doen als er weer eens een virus aan het muteren is geslagen is kalm blijven. Niet meteen vluchten, naar Isphahan of zo. Er zijn al eerder pandemieën geweest. Denk maar aan de builenpest.en de Spaanse griep. De eerste was in de middeleeuwen en men zegt dat een op de drie levenden toen dood ging en dat de maskers niet werkten. Maar stel dat die waren blijven leven, die miljoenen. Hoe druk zou het dan niet geweest zijn en hoe moest je dan de wereld nog redden? Met een nieuwe flagellantenprocessie?

1 Reactie
LaBou
LaBou 29 jan. 2020 - 17:30

Boer, je moet niet uit je nek lullen. En al helemaal niet in romanvorm.

Jacee4
Jacee429 jan. 2020 - 10:47

"Maar we nemen liever het onzekere voor het zekere dan het zekere voor het onzekere." Als je kiest voor wat je weet, en niet voor wat je niet weet, dan neem je liever het zekere. Kiezen voor een wereldwijde quarantaine lost geen onzekerheid op. Welk effect op de wereldbevolking zou een wereldwijde quarantaine hebben? Wat een verslaving wordt genoemd, zijn zo'n beetje alle menselijke activiteiten, wat natuurlijk veel meer is dan alleen economie. Bekt wel lekker zo'n halve waarheid, en de link met geld zal vast mensen aanspreken. "Overheden stellen prachtige Q&A’s op. Want dat hebben ze van disfunctionerende klantenservices geleerd: als je zelf de vragen stelt, zijn ze gemakkelijk te beantwoorden." Ach wat heerlijk raak, een genoegen om te lezen.