Controverse in Europees Parlement: EVP beschuldigd van overleg met AfD-groep

In het Europees Parlement is een politieke controverse ontstaan rond de EVP (Europese Volkspartij), de grootste fractie van christendemocratische en centrumrechtse partijen in Europa. Volgens onderzoek van het Duitse persbureau dpa zouden leden van de fractie bij een migratiewet hebben samengewerkt met extreemrechtse partijen, waaronder een fractie waarin ook de Duitse AfD (Alternative für Deutschland) vertegenwoordigd is.

De berichten hebben geleid tot scherpe kritiek vanuit sociaaldemocratische, liberale en linkse politici. Zij vrezen dat de zogenoemde “brandmuur” tegen radicaal-rechts in de Europese politiek begint te scheuren. De EVP zelf ontkent dat er sprake is van structurele samenwerking.

WhatsApp-groep en overleg over migratiewet
Volgens het dpa-onderzoek speelde een WhatsApp-groep een centrale rol bij de totstandkoming van een wetsvoorstel over strengere migratieregels in de Europese Unie. In die chat zouden vertegenwoordigers van verschillende fracties voorstellen hebben besproken.

Het ging om een rapport dat onder meer de mogelijkheid zou openen om afgewezen asielzoekers naar zogenaamde “Return Hubs” te sturen: opvangcentra buiten de Europese Unie waar migranten kunnen worden ondergebracht in afwachting van terugkeer.

Het voorstel zat volgens dpa maandenlang vast omdat christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen het niet eens werden. Nadat sociaaldemocraten hun steun weigerden, zou de EVP volgens de berichten het voorstel met extreemrechtse fracties hebben besproken.

Kort daarna vond volgens dpa ook een bijeenkomst plaats tussen vier Europarlementariërs van verschillende fracties: ESN, EKR, PfE en EVP. Daarbij zou gezamenlijk aan een nieuwe versie van het wetsvoorstel zijn gewerkt.

Na de overeenstemming in de WhatsApp-groep werd volgens het persbureau een bericht gestuurd met de tekst: “Vielen Dank für diese hervorragende Zusammenarbeit” – bedankt voor deze uitstekende samenwerking.

Welke fracties betrokken zouden zijn
Een van de fracties in de gesprekken zou ESN (Europa van Soevereine Naties) zijn geweest. In deze groep zit onder andere de AfD (Alternative für Deutschland), een partij die door de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst als rechtsextremistisch wordt beschouwd.

Daarnaast zouden ook andere rechtse fracties betrokken zijn geweest, waaronder EKR (Europese Conservatieven en Hervormers) en PfE (Patriotten voor Europa).

Juist die mogelijke samenwerking ligt politiek uiterst gevoelig. In veel Europese landen bestaat namelijk een informele afspraak tussen middenpartijen om niet samen te werken met radicaal-rechtse partijen – een principe dat vaak wordt aangeduid als de “brandmuur”.

Felle kritiek uit Duitse en Europese politiek
De berichten zorgden direct voor felle reacties. De Duitse SPD-politicus Ralf Stegner sprak op sociale media van een mogelijke “ernstige taboebreuk”. Volgens hem zou EVP-fractievoorzitter Manfred Weber (CSU) moeten aftreden als de berichten kloppen.

Ook binnen het Europees Parlement klinkt kritiek. De Duitse Europarlementariër Erik Marquardt van de Groenen waarschuwde dat het betrekken van extreemrechtse partijen bij democratische besluitvorming “het begin van het einde van liberale democratieën in Europa” kan betekenen.

Marie-Agnes Strack-Zimmermann van de liberale FDP zei dat samenwerking met partijen die de Europese Unie willen verzwakken het vertrouwen in democratische samenwerking ondermijnt.

EVP ontkent structurele samenwerking
EVP-fractievoorzitter Manfred Weber wijst de beschuldigingen van de hand. Volgens hem is er geen sprake van structurele samenwerking met extreemrechtse partijen. Hij benadrukte dat de brandmuur tegen extreemrechts voor zijn fractie nog steeds geldt. Ook stelde hij dat hij geen controle heeft over informele chatgroepen van medewerkers. Ook vanuit de CSU werd benadrukt dat samenwerking met de AfD uitgesloten blijft – niet alleen in Duitsland, maar ook op Europees niveau.

Niet alleen een Duitse kwestie
Hoewel de discussie vooral in Duitsland wordt gevoerd, gaat het om een Europese politieke kwestie. De EVP is een grote fractie waarin christendemocratische partijen uit verschillende EU-landen samenwerken. Vanuit Nederland maken onder meer het CDA en de ChristenUnie deel uit van deze politieke familie in het Europees Parlement. De controverse raakt daardoor niet alleen de Duitse CDU en CSU, maar de bredere samenwerking van centrumrechtse partijen binnen de EVP in het Europees Parlement.

Breder debat over migratie en politieke meerderheden
De discussie laat ook zien hoe moeilijk het in Brussel kan zijn om meerderheden te vormen rond het migratiebeleid. Dat dossier verdeelt al jaren de Europese politiek. Critici vrezen dat centrumrechtse partijen steeds vaker steun zoeken bij extreemrechtse fracties om strengere migratieregels door te voeren. Voorstanders van strengere maatregelen zeggen juist dat andere partijen noodzakelijke hervormingen blokkeren.

Of er daadwerkelijk sprake was van structurele samenwerking zal de komende tijd verder onderzocht moeten worden. Maar de controverse maakt duidelijk hoe gevoelig de verhoudingen in het Europees Parlement momenteel zijn.

Dit artikel verscheen eerder op DuitslandVandaag.com