Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

China klaar om Oceanië in te lijven

Nieuwe overeenkomst betekent grote machtsuitbreiding in gebied
Joop

Compassie verdraagt geen kille en kleine overheid

  •  
26-01-2012
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
RTEmagicC_democratische_driehoek.jpg
Compassie verdraagt geen kille en kleine overheid

Compassie is een waardevol uitgangspunt in de politiek, niet alleen binnen het CDA. Maar vul dat begrip dan wel groen en sociaal in, met een heldere rol voor de overheid. Vrede, gerechtigheid en ‘heelheid van de schepping’ kunnen daarbij helpen als leidende waarden. Maar dat is niet voor elke (christelijke) politicus altijd even vanzelfsprekend, helaas.
Vrede, sociale gerechtigheid en duurzaamheid kun je ook samenvatten met het begrip ‘compassie’: betrokkenheid bij alles wat leeft, met name bij wie of wat extra aandacht behoeft. De Linker Wang – de beweging voor religie en politiek verbonden met GroenLinks – heeft deze gedachte in het voorjaar van 2011 uitgewerkt daarbij geïnspireerd door theoloog Manuela Kalsky. In de zomer werd ‘politiek met compassie’ het motto van De Linker Wang om verder uit te dragen binnen GroenLinks. Kort daarna werd het begrip door theoloog Jacobine Geel gelanceerd binnen het CDA wat binnen die partij tot instemming maar ook tot discussies leidde.
Je kunt er kinderachtig over doen, maar per saldo zijn het toch positieve ontwikkelingen. Compassie kan door niemand worden geclaimd en overstijgt politieke verschillen. Het begrip betekent ‘mededogen’ en er zit ook ‘passie’ (hartstocht) in. Het kan ook verbindingen tot stand brengen tussen politieke partijen. Misschien kan ‘compassie’ als leidraad gelden voor een toenadering tussen CDA en bijvoorbeeld GroenLinks, PvdA en ChristenUnie? Maar van ‘compassie’ als gedeelde inspiratiebron moeten we in alle nuchterheid ook geen wonderen verwachten.
Theoloog en ethicus Frits de Lange waarschuwde het CDA afgelopen zaterdag in dagblad Trouw om het begrip compassie niet rechts-conservatief in te vullen, zoals door Republikeinen gebeurt in de Verenigde Staten. Het CDA hamert vaak op de rol van de civil society – de optelsom van alle maatschappelijke verbanden die los staan van markt en staat. Dat is een goede keuze, maar de partij gebruikt dat soms ook als excuus om te pleiten voor een kleinere publieke sector met minder sociale voorzieningen. Een kille en kleine overheid dus.
Dat brengt het CDA in conservatief vaarwater dat kritiekloos staat tegenover economisch liberalisme. Compassie wordt dan liefdadigheid in plaats van publieke gerechtigheid. Begrijp me niet verkeerd: liefdadigheid en barmhartigheid zijn nodig om de gaten te dichten die de overheid laat vallen. Dat is goed want de overheid kan niet alles. Maar dat ontslaat de politiek niet van de taak om solidariteit en gelijke kansen te blijven organiseren. Daarvoor is compassie nodig in de sfeer van de burgermaatschappij maar ook vanuit politiek en overheid. Politiek met compassie dus. Dat zou zelfs het motto kunnen worden van een centrumlinks kabinet dat de rollen van de markt, de civiele samenleving én de staat in hun onderlinge samenhang weer op waarde schat.
Dit artikel verscheen eerder op de website van Theo Brand

Meer over:

politiek, opinie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (9)

Bart van Oerle
Bart van Oerle26 jan. 2012 - 7:39

Compassie op grote schaal (door de overheid) slaat al gauw de plank mis en dan wordt er misbruik gemaakt van de geboden hulp. Compassie op kleine schaal is dan te prefereren. Daarbij kan de gever (liefdadigheidsinstelling, donateur of bijv. buurman) veel beter inschatten of de hulp daadwerkelijk nodig is en hoeveel, of dat de hulpvrager eigenlijk best zelf zijn boontjes kan doppen. Tevens zijn het juist de slimmeriken die gebruik weten te maken van de geboden hulp door de overheid. Via een vriend hoor ik maar al te vaak verhalen over zijn kennissen met een uitkering die op slinkse wijze bijv. een bijdrage voor een mantelzorger regelen. Dat bedrag wordt dan opgesplitst in €200 voor zichzelf en €50 voor de 'mantelzorger'. Dit soort mensen die slim genoeg zijn om dit te regelen, kunnen zich ook best in een betaalde baan staande houden. Daarentegen, de mensen die de hulp ècht nodig hebben, weten vaak de weg binnen de instanties niet te vinden. Voor hen zal een persoonlijkere aanpak van bijv. een liefdadigheidsinstelling veel beter werken.

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen26 jan. 2012 - 7:39

Dat Kil en Klein in de kop is een kwalificatie die een verband tussen de grootte van de overheid en de warmte van de overheid suggereerd dat in werkelijkheid niet bestaat, of zelfs omgekeerd bestaat. De kwalifiacties zouden moeten zijn "groot en kil bureaucratisch", "klein en warm vrijheidsgunnend".

Libertarier
Libertarier26 jan. 2012 - 7:39

Diefstal is crimineel gedrag, daar zijn de meeste mensen het wel over eens. Hoe nobel het doel ook is waarvoor ik een diefstal pleeg, diefstal blijft diefstal. Of ik nu niet alleen maar samen met een groep andere mensen een diefstal pleeg, het blijft diefstal. Of ik nu door een junk of door de staat bestolen word, ik ben mijn goedenen kwijt, diefstal is diefsal. Als de staat namens in hun ogen voor zogenaamde nobele doelen steelt, diefstal blijft diefstal. Maar steelt de staat namens zogenaamd nobele doelen van mensen, dan steelt de staat meer dan geld en/of goederen, de staat fasciliteerd dat mensen zich niet meer geroepen voelen om vrijwillige uitgaven te doen voor goede doelen. De staat steelt compassie, solidariteit wordt verplicht, verplichte solidariteit bestaat niet.

JoopSchouten
JoopSchouten26 jan. 2012 - 7:39

Ook zonder een God kun je compassie en empathie tonen. 'Religie is ooit ontstaan om samenwerking in grotere groepen mogelijk te maken. God fungeerde als de krukken, die de mensheid ooit nodig had. Maar inmiddels is zij zo ver geëvolueerd dat het tijd wordt om die krukken weg te gooien.' Citaat: Daniel Dennett. CDA-ers zijn dus krukken op krukken.

Klapschaats2
Klapschaats226 jan. 2012 - 7:39

De overheid noemt zich een terugtrekkende overheid, op een punt na: nnl niet uit onze portemonnee. We betalen gemiddeld hetzelfde of meer, voor minder diensten. Rara hoe dat kan... Er zijn te veel ambtenaren voor te weinig taken. De overheidsdoelstelling het ambtenaren aantal te reduceren treft vooral defensie. Dat zijn nu juist de ambtenaren waar we geen last van hebben, al zijn ook die bezuinigingen goed.

[verwijderd]
[verwijderd]26 jan. 2012 - 7:39

Leuk zo'n driehoekje maar vaak is rond toch echt vele malen beter. Compassie vereist kleinschaligheid.

1 Reactie
Reprehensionem
Reprehensionem26 jan. 2012 - 7:39

Inderdaad, Evert. Er is daarbij ook eerder sprake van circulaire causaliteit. A beïnvloedt niet alleen B, maar B beïnvloedt ook A. In welke mate dat gebeurt, dat is interessant om te bekijken. Daarnaast is er nu sprake van een monsterlijk verbond tussen overheid en de markt. De eerste staat ter diensten van de tweede. De burgermaatchappij boet steeds meer aan invloed in en wordt verleid om dat te doen wat benefitieel is voor de markt. De democratie staat sterk onder druk hierdoor.

CliffClavin1993
CliffClavin199326 jan. 2012 - 7:39

Goed stuk van Theo Brand, ofschoon het m.i. ongeveer hetzelfde uitdrukt als het verhaal van Roos Vonk, niet ver hier onder geplaatst. Wat mij betreft had het woordje 'zelfs' in de laatste zin écht niet gehoeven. Want 'links' of 'centrum-links', die begrippen houden, mits van toepassing op authentieke en eerlijke politici en dito partijen, het begrip compassie al in. Met andere woorden: Christus predikte compassie, en hij was noch rechts, noch een kapitalist. Daarom is het nogal vermakelijk om types als Verhagen en Wilders te horen sissen: 'nooit (meer) over links'. Nu weten deze heertjes driekwart van de tijd niet wat ze zelf voor het voetlicht brengen, dus in Christelijke sfeer zal ik ze dat maar vergeven. 'Rechts', 'kapitalisme', 'neoliberalisme' - deze termen staan haaks op het begrip compassie. Daar hoef je echt geen studie voor gedaan te hebben, om dit in te zien.

1 Reactie
msj_meijerink
msj_meijerink26 jan. 2012 - 7:39

Nou, de figuur JC was een rasechte linkse oproerkraaier in de ogen van het etablissement, met al dat 'samen alles delen' en 'iedereen is gelijk' gedoe.