Bussemaker liegt over leenstelsel

Vanochtend heb ik met gespitste oren zitten luisteren naar ‘De ochtend’ op radio1. Minister Bussemaker van onderwijs was in de uitzending en sprak met de presentatoren over het leenstelsel dat dinsdag in de Eerste Kamer wordt besproken. Het gaat een spannend debat worden, want ook rondom het leenstelsel heeft het kabinet de senatoren niet onder controle. Halverwege het interview redde de minister zich uit een vraag door naar een leugentje te grijpen. Ze beweerde in gesprek te zijn met diverse vertegenwoordigers van studenten. FNV Jong werd nadrukkelijk genoemd. En laat FNV Jong nou juist de organisatie zijn die consequent door de minister buiten de deur gehouden wordt.

De aanleiding voor presentatoren Bert Kranenbarg en Ghislaine Plag om FNV Jong in het gesprek te benoemen, was het onderzoek dat FNV Jong de afgelopen week samen met LAKS en JOB in het nieuws gepresenteerd heeft. Deze jongerenorganisaties hebben onderzocht hoe het nu eigenlijk zit met de leenstelsel-kennis van jongeren. De resultaten van het onderzoek zijn glashelder en keihard: jongeren hebben geen idee wat hen te wachten staat. Bussemaker werd aan de tand gevoeld over de onwetendheid van jongeren rondom het leenstelsel en de voorlichting van haar kant. De minister antwoordde als volgt op de vraag die haar gesteld werd:

Ik constateer dat we al langer bezig zijn met voorlichting, maar ik moet ook voorzichtig zijn met voorlichting zolang ik nog geen goedkeuring van de Eerste Kamer heb. Dus op het moment dat de Eerste Kamer instemt met dit wetsvoorstel kan ik ook losgaan met de voorlichting en dan krijgen alle 6-vwo en 5-havo leerlingen een brief van mij. Dan gaan we ook met de mbo-4 studenten aan de slag.

Een postduif en een brief Een brief. Leest u mee? Een brief gaat de minister versturen naar alle examenkandidaten. En daarmee zou de voorlichting voldoende zijn. Maar natuurlijk! We leven in de 21e eeuw, dé periode waarin je nog altijd het meeste bereik hebt met een postduif en een brief. Gelooft u het zelf mevrouw Bussemaker? Daarnaast is de voorlichting te laat. De deadline voor de decentrale selectie lag op 15 januari, precies, dat was gisteren. En nee, die jongeren hebben net als de rest van Nederland geen voorlichting gehad. De website van het Ministerie van Onderwijs geeft nadrukkelijk aan dat er voor huidige studenten niks verandert. Dat is met het leenstelsel niet het geval: universitaire bachelorstudenten verliezen hun 4e jaar basisbeurs als het leenstelsel doorgevoerd wordt, iets dat nergens gecommuniceerd wordt en waar we bij FNV Jong de afgelopen week alleen al tientallen telefoontjes over hebben gekregen van bezorgde studenten. De aanleiding voor deze stroom studenten die ons bellen is onze bijdrage aan het RTL Ontbijtnieuws van afgelopen dinsdag, waar we dit nadrukkelijk als een probleempunt benoemd hebben. Wij waren de eerste organisatie die dit eerlijk naar buiten durfde te communiceren.

In gesprek met jongeren Bert Kranenbarg en Ghislaine Plag zagen dit blijkbaar ook als een heikel punt en vroegen de minister hoe het zat met de voorlichting bij die grote groep jongeren. De minister schoof het probleem echter onder het tapijt:

Die [jongeren] zijn makkelijker te vinden, want die zitten al op de universiteit. En die weten wat studeren behelst en wat het betekent. Maar dat is ook zeker een aandachtspunt.

Hierna sloeg de minister pas écht door. Zo zei de minister dat ze met haar hoger onderwijs tour veel in gesprek gaat met studenten, en dat ze die studenten het leenstelsel prima kan uitleggen. Ghislaine Plag vroeg daarop hoe het dan kan dat ze studentenvertegenwoordigers zoals FNV Jong en de landelijke studentenbond (LSVb) het plan nog steeds niet zien zitten. Die organisaties moesten toch overtuigd worden? De minister antwoordde als volgt:

Ik ben natuurlijk met die organisaties ook veelvuldig in gesprek.

Op de vervolgvraag waarom ze FNV Jong en de LSVb dan nog niet had overtuigd:

Ik ben wel in goed gesprek met ze.

Opvallend toch dat wij niks van dat gesprek weten… De minister is nog nooit het gesprek aangegaan met FNV Jong. Als bestuurslid van de jongerenbond kan ik dat weten. Hier wordt glashard gelogen. Ik had best met de minister in gesprek willen gaan, dan had ik haar kunnen uitleggen dat het leenstelsel de ontwikkeling van grote groepen jongeren remt. Dat de extra bijbaantjes die nodig zijn om een studie met het leenstelsel te bekostigen ten koste gaan van studieresultaten. Dat de daling in vraag naar studentenwoningen zo groot is dat de kwetsbare bouwsector er last van gaat krijgen. Dat de studieschuld van veel studenten zo hard oploopt dat zelfs in 35 jaar aflossen niet meer mogelijk gaat zijn. Dat de staatsschuld door dit plan oploopt, waardoor de generatie huidige studenten dubbel genaaid wordt. Dat de investeringen in het onderwijs die voor het leenstelsel in de plaats zouden komen nergens terug te vinden zijn. Maar helaas, de minister heeft misschien alleen maar nachtmerries van dit gesprek gehad. Of de minister heeft het deze dagen veel te druk met het intimideren van Eerste Kamerleden die dreigen haar dierbare wet te ondermijnen.

Tegeltjeswijsheden als ‘eerlijk duurt het langst’ worden in ieder geval aan gort geslagen. Als de minister al niet eerlijk durft te zijn over het contact met haar criticasters buiten Den Haag, hoe eerlijk is zij dan in gesprek met de Senaat? En hoe geloofwaardig is zij dan voor de (aankomende) studenten die krom moeten liggen voor haar nieuwe wet? Oplichten gaat de minister blijkbaar beter af dan voorlichten.