Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Burger draait weer op voor de banken

  •  
18-05-2011
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Het wordt steeds duidelijker dat we voor de euro een hoge prijs betalen: de Verenigde Staten van Europa
In televisieprogramma Buitenhof van 15 mei mocht een direct belanghebbende, de bankier Piet Moerland, grootcrediteur van Griekenland, uitgebreid uitleggen waarom zonder steun aan de Grieken ‘een tsunami’ zou dreigen.
Dit artikel is mede-geschreven door Thierry Baudet. Baudet is docent aan de Universiteit Leiden en schrijft een proefschrift over nationale soevereiniteit. David Hollanders is docent economie aan de TU Delft en promoveert binnenkort op vergrijzing en pensioenen.
Wat er werkelijk dreigt, is een tweede massale reddingsoperatie van de banken ten koste van de belastingbetaler, en – om de monetaire unie voor de toekomst te behouden – een geleidelijke, maar onstuitbare Europese politieke eenwording.
Het Europese noodfonds heeft Griekenland inmiddels voor 110 miljard aan leningen toegezegd. De Europese Centrale Bank heeft daar bovenop nog eens vele tientallen miljarden aan Griekse staatsobligaties afgenomen of die staatsobligaties geaccepteerd als onderpand voor leningen aan banken.
Terwijl Jan Kees de Jager zegt dat het geld dat wij nu aan Griekenland overmaken, bij degelijk beleid absoluut terugkomt, schrijft topeconoom Willem Buiter dat Griekenland ‘manifestly insolvent’ is. Het merendeel van de Nederlandse, Duitse, Britse, Deense en Finse bevolking – toch niet geheel onbelangrijk in een democratie – heeft ook weinig vertrouwen in de Griekse solvabiliteit.
En terecht. Want Griekenland heeft een staatsschuld van 140 procent van het bnp. Dat is bijna 250 procent boven de norm van het Stabiliteitspact (60 procent); en het is ook ruim boven de ‘magische’ grens van 90 procent, dikwijls als point of no return aangeduid. De schuld is inmiddels zo groot, dat alleen al 6 procent van het bnp opgaat aan betaling van rente over de schulden. Ter vergelijking: de als zeer heftig ervaren bezuinigingen die Nederland op dit moment doorvoert, bedragen 3 procent, verdeeld over 4 jaar. Met het betalen van die 6 procent rente wordt bovendien nog geen enkele aflossing van de schuld gerealiseerd. (Dit jaar heeft Griekenland een verwacht financieringstekort van 10 procent, waarmee de schuld alleen nog maar verder stijgt.)
Portugal en Ierland staan er weliswaar relatief beter voor, maar lijken even terminaal ziek. Buiter stelt dat Portugal ‘quietly insolvent’ is en Ierland ‘at material risk of default’. Spanje, dat voor meer dan 80 miljard geïnvesteerd heeft in Portugal, zal het na een mogelijk failliet van Portugal ook niet lang meer kunnen volhouden. Het enige dat deze landen nog kan redden, is een decen- nialange groei, van meer dan 5 procent voor Portugal, en meer dan 7 procent voor Griekenland. Het is realistischer om in je businessplan het winnen van de loterij op te nemen. Het enige dat we dus doen door Griekenland opnieuw geld te lenen is tijd rekken. Waarvoor?
Eén van de redenen ligt voor de hand: de schuldeisers van de probleemlanden zijn Europese banken – mensen zoals Piet Moerland. Bankiers hebben de kredietwaardigheid van de PIGS-landen spectaculair overschat (en zichzelf een megabonus uitgekeerd op basis van die verkeerde inschatting). Met het geleende geld kunnen deze Noord-Europese banken worden gered – reeds voor de tweede keer dus, zij het dit keer indirect via steun aan de PIGS-landen, die dat geld weer aan de Noord-Europese banken geven. Zo verplaatsen zich de schulden van de banken naar de lidstaten en de ECB. Tegen de tijd dat Griekenland failliet gaat, zijn de banken en hun bonusbankiers gered, en zal de belastingbetaler – die toch wel betaalt – ervoor opdraaien.
Niettemin krijgt ook de eurozone als geheel nog altijd een flinke economische dreun. Met bijna 10 procent van de totale eurobegroting leggen de PIGS-landen een behoorlijk gewicht in de schaal. Of deze landen straks hun eigen munt terug zullen nemen, of met een schone lei en mooie beloftes opnieuw zullen beginnen, één les hebben ze in Brussel wel geleerd: een monetaire unie is onmogelijk zonder politieke unie. Om crises zoals deze in de toekomst te voorkomen, zal, zoals ook hoogleraar Harrie Verbon schreef (O&D, 16 mei), een krachtige ‘federale instantie’ nodig worden geacht om budgettaire discipline af te dwingen.
Zo gaan we langzaam naar een Verenigde Staten van Europa toe. Maar willen we dat wel? Als dat de prijs is voor een gezamenlijke munt, is die prijs misschien te hoog.
Bron: Willem Buiter e.a., Global Economics View, ‘The Debt of Nations’, (2011), Citigroup.
Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant.

Meer over:

opinie, economie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (22)

JoopSchouten
JoopSchouten18 mei 2011 - 9:18

'Bankiers hebben de kredietwaardigheid van de PIGS-landen spectaculair overschat (en zichzelf een megabonus uitgekeerd op basis van die verkeerde inschatting).' Hiermee is alles gezegd lijkt me. Tnx.

grolschje2
grolschje218 mei 2011 - 9:18

Als een schuldenaar zijn schulden niet meer kan betalen dan is dat de schuld van de schuldeiser. Ik blijf het vreemd vinden.

objectivist
objectivist18 mei 2011 - 9:18

Ook dit gedroomde Vierde Rijk moet er niet komen. Amerika heeft een gemeenschappelijk verleden. Europa niet. Een verenigde Staten van Europa is daarom gedoemd te mislukken. We zijn te verschillend en kennen dat gevoel van 'wij Europeanen' helemaal niet zoals het 'We Americans' wel sterk leeft in Amerika. En het is waar. Niet de banken maar wij draaien er voor op. In godsnaam stoppen dit proces.

robnijs
robnijs18 mei 2011 - 9:18

Het zit zeker in de naam, maar ik ben het eens met Rob Geurtsen; vooral de eerste en laatste alinea snijden hout. Het is waar dat meer geld lenen vooral tijdrekken is, en het is zeker geen structurele oplossing. Het is mijns inziens echter ook onvermijdelijk dat we tot meer integratie moeten overgaan (ik zal niet ontkennen dat hieruit ook invloed van mijn promotor blijkt) om uiteindelijk deze crisis en volgende crisis, die er zeker komen, te kunnen doorstaan. En hoe graag velen (vooral mijn geblondeerde provinciegenoot) terug willen naar hoe het was voor 1999, of nog eerder: ik denk dat er geen weg terug is zonder heel veel brokken te maken. "We're in this together now".

Biff Everwood
Biff Everwood18 mei 2011 - 9:18

Risiconemende banken en verzekeraars moeten eens echt risico voelen. De rente op staatsobligaties was en is niet voor niets hoger dan inflatie: afstempelen dus die schuld, tot het niveau dat voor Griekenland haalbaar is (90%, 80%). Speculeren wordt dan weer speculeren, en banken zullen dan niet klakkeloos die obligaties kopen met de hoogste rente. Als alles tot rust is gekomen kijken onder welke voorwaarde landen uit de euro treden. Ik kan me zo voorstellen dat de euro te hard (duur) is voor landen met een slechte concurrentie positie (Zuid-Europa)

privateeye
privateeye18 mei 2011 - 9:18

Prima en correct verhaal. De Rabobank man waarschuwde voor een Tsunami net zoals de Jager waarschuwde voor een Lehman. Wat een b*llshit en het lijkt wel alsof ze van hetzelfe papiertje lezen. Doorgestoken kaart? Lehman en Tsunami gebeurden snel, onverwacht, groots en complex. Griekenland is al anderhalf jaar in de maak, iedereen is voorbereid en het is makkelijk te behappen. En het vervelende aan deze hele episode is dat men elke keer weer middels een crisis stiekem (ofwel via stealth) verder de mogelijheid aangrijpt om er meer een VS van Europa te creeren. Niemand vraagt erom, maar het gebeurt wel. Het is alsof men een monster gecreeerd heeft en niemand heeft het meer onder controle. En ja, terugkeer naar de gulden gaat pijn doen als het moet, maar minder pijn dan het behoud van de euro met alle negatieve sociale consequenties daaraan gerelateerd.

BATikker
BATikker18 mei 2011 - 9:18

Op zich een correct en goed verhaal, alleen verbaas ik me over de titel "Burger draait weer op voor de banken". Uiteraard de burger, wie anders? De banken en bankiers? Daar valt niets te halen. Investeerders? Die worden al hard geraakt bij een faillissement. De vraag is: Hoe zwaar draait de burger hiervoor op? Wat blijft er over van spaar- en pensioengeld? Hoe langer dit doorgaat hoe harder straks de klap. Enige lichtpuntje is de coalitie - inclusief de PVV - die een enigszins realitische kijk heeft op deze zaak.

tehtaco
tehtaco18 mei 2011 - 9:18

Dat een verdere politieke samenwerking noodzakelijk is voor een muntunie is absoluut niet vanzelfsprekend. Monetair beleid kan nu eindelijk losgekoppeld van soeverein beleid. De situatie kan vergeleken worden met een goudstandaard. Investeerders (banken) die dezelfde prijs gerekend hebben voor Duitse Obligaties en Griekse Obligaties omdat ze beide gedenomineerd zijn in Euro’s zijn of volslagen onkundig en begrijpen niets van de echte economie, waren opzettelijk frauduleus (Goldman Sachs) of permanent dronken. De grootste bedreiging voor de Europese Economie is de Mark niet laten werken in de banken sector. Banken (plus verantwoordelijke autoriteiten) die absoluut geen bestaansrecht hebben zijn gered en zullen zeker Europa en de VS in de volgende catastrofe storten

tehtaco
tehtaco18 mei 2011 - 9:18

@Grolschje Als een schuldenaar bij jou in de straat zijn schuld niet kan betalen is dat in eerste plaats de schuld van de schuldenaar en het risico van de schuldeiser. Daarom rekent hij een risico premie. Anderen hebben daar niet mee te maken. In sommige buurten wordt het probleem opgelost door een willekeurige voorbeiganger het probleem op te laten lossen door hem/haar het geld af te pakken. ;-)

tehtaco
tehtaco18 mei 2011 - 9:18

David Hollander vergeet zoals veel economen, devalueren is gelijk aan herstructureren. Dagong Global Credit Rating (de chinese overheid) schrijft letterlijk dat zij er vanuitgaan dat de VS haar schuld niet meer terugbetaald. (Een Griekelandje) Dit doet de VS door opzettelijk zijn munt te devalueren QE1, QE2 en straks komt QE3. De rekening wordt door de burgers betaald door hoge prijs inflatie die niet vertaald wordt in hogere lonen.

leeuwenvanj
leeuwenvanj18 mei 2011 - 9:18

Wat ik ook vreselijk vind is dat als er gesproken wordt over het failliet van Griekenland ,speculateurs komen die de situatie nog ernstiger maken. Je zou dit toch als crimineel kunnen omschrijven en toch kan het en worden er mensen rijker van. De gewone burger die heeft niets te maken met de economische crisis ,niet in Griekenland en niet in Spanje maar toch worden zij het hardst getroffen. Hoe kan Griekenland een grote economische groei te gemoed gaan? De concurrentie binnen de EU en wereldwijd is moordend, tomaten zijn goedkoper in Marokko en druiven kunnen wij nog goedkoper uit andere landen halen. Waarin of waarmee moeten zij die groei dan gaan behalen? Ik vind ook dat de manier waarop men spreekt over Griekenland en Portugal"knoflooklanden"minderwaardig en alle speculaties rondom pensioengerechtigde leeftijd van een groot Story niveau.

TheRealHandyman
TheRealHandyman18 mei 2011 - 9:18

Hmmm stekker uit de euro, wonden likken en verder gaan met Duitsland met een dmark of gulden

1 Reactie
Harmen2
Harmen218 mei 2011 - 9:18

Natuurlijk en dan vervolgens weer in een economische crisis terecht komen.

rgeurtsen
rgeurtsen18 mei 2011 - 9:18

Wat een retoriek die op golven meesurft. Het inzicht dat een politieke unie de basis moet zijn voor een monetaire unie leefde al heel lang bij velen. De gekozen oplossing was nog helemaal neit zo slecht, ervan uitgaande dat er vrijwillige participatie bestaat en vrijwillige de intentie bestaat om de Euro een kwalitatief goede munt te laten blijven. Alle retoriek ten spijt, maar elke tiende cent dat de Euro to.v. bijv. de dollar meer waard is dan 1.30 toont dat er veel vertrouwen is in de economische en monetaire kracht van het Euro-blok. Is het een politieke unie die we moeten hebben om budgettaire discipline af te dwingen? Kan een gemeente ook niet jarenlang teveel uitgeven? In Amerika kunnen counties, en staten ook bijna failliet gaan en verregaang insolvable zijn. De aard van de veronderstelde oplossingen bepaklen of de politieke unie en succes wordt. Het Jageriaanse model, we trekken de kleren van het prachtige lijf van al die griekse vrouwen, dat ze nu al in vodden rondlopen, was hij vergeten. We ontnemen je huis... van deze huoding straalt een disbelief of content uit, als we schulden afstempelen dan is de schuldenaar niet genoeg gestraft en niet genoeg bereid om nooit meer de fout te maken. Wat een simpele door materiële welvaart vetgemeste opvatting. In de schuldhulpverlening net als in de economie weten de deskundigen dat een gezond positief toekomst perspectief lijkt te helpen om meer opbrengsten en omzet te genereren dan leeg te persen. Laat opnverlet dat er spelregels moeten komen en dat die spelregels moeten woden nageleefd en gecontroleerd, en wat mij betreft mag bijvoorbeeld de belastingheffing weliswaar op nationale wetten worden gebaseerd, die aan Europese minimale normen moeten voldoen, maar deze belastingen worden door een europese instantie of europees vorderingsmechanisme geïnd. Helaas tonen Baudet en Hollanders niet voor het eerst een in conservatisme verankerd nationalistisch denken. Net als weer patronen over landsgrenzen heengaan is de europese economie geen nationale aangelegenheid meer. Een ieder die nog in termen van nationale belangen denkt, mist de point van de Europese samenwerking en ondermijnt deze. gelukkig is dat in een democratische samenleving het goede recht van elke burger en quasi-intellectueel. (sorry voor de eventuele typefouten)

1 Reactie
Mursili2
Mursili218 mei 2011 - 9:18

Ik ken Baudet persoonlijk en al wat langer, ben ook wel eens zijdelings aanwezig geweest bij zijn discussie clubje etc. Ondanks het feit dat het een heel aardige jongen is, vrees ik dat je kwalificatie "mee surfen op de golven" wat betreft zijn politieke uitlatingen uiterst to the point is.

[verwijderd]
[verwijderd]18 mei 2011 - 9:18

"De Europese Centrale Bank heeft daar bovenop nog eens vele tientallen miljarden aan Griekse staatsobligaties afgenomen of die staatsobligaties geaccepteerd als onderpand voor leningen aan banken. " welke gek accepteert een waardeloos onderpand?

1 Reactie
privateeye
privateeye18 mei 2011 - 9:18

dat was ook de reden waarom Axel Weber vertrok. Hij zag de bui al hangen. Een van de weinigen die principieel bleef.

Jan Jansen2
Jan Jansen218 mei 2011 - 9:18

Begrijpt nou niemand dat het kapitalisme failliet is?

1 Reactie
ZwareVanNelle
ZwareVanNelle18 mei 2011 - 9:18

Ik zou eerder zeggen: het creëeren van een muntunie zonder steun van de bevolking, pappen & nat houden, staten die bankroet zijn ondersteunen... Als je dat onder kapitalisme verstaat, ja, dan zijn we op de goede weg onszelf de verdommenis in te helpen.

R.Aldus
R.Aldus18 mei 2011 - 9:18

De problematiek m.b.t. Griekenland omvat feitelijk: 1. banken-crisis 2. Euro-crisis In feite is Griekenland al lang failliet, maar de politieke leiders van Europa, durven dat om electorale redenen niet toe te geven, omdat zij aan de eigen onderdanen/belastingbetalers niet kunnen/durven uitleggen dat zij moeten opdraaien voor de door de banken en financiers (inclusief de ECB)versterkte obligaties, leningen en ander schuldpapier. Uitstel levert niets op en verergert alleen maar de problemen. Griekse banken en financiële instellingen lenen bij de ECB met garantie van de Griekse overheid, terwijl we weten dat die garantie niets waard is. De enige juiste oplossing: "Umschulding" waar Angela Merkel echter niets van wil weten vanwege binnenlandse politiek overwegingen. Wie zijn de grote profiteurs van de huidige crisis: De banken en andere financiële instellingen en de zeer rijken van dit continent. De Europese totale schuld beloopt inmiddels 10 Biljoen Euro. De laatste 10-15 jaar hebben de rijken en bedrijven in Europa geprofiteerd van forse belastingverlagingen, terwijl dat nauwelijks voor de gewone man of vrouw aan de orde was. De miljonairs en miljardairs (een relatief kleine groep) bezitten in Europa inmiddels ook 10 Biljoen Euro. Ruim 8 jaar geleden bedroeg de totale Europese schuld ongeveer de helft dus 5 Biljoen en de zeer rijken bezaten eveneens ca. 5 Biljoen. Dus de verarming van de bevolking (aandeel in Nationale Schuld) is terecht gekomen bij de zeer (absurde) vermogende/speculanten. De Euro-crisis kan alleen doeltreffende worden opgelost als de zwakke Eurolanden uit de Euro worden gekiept dan wel de Euro gespitst gaat worden worden in Noord-Zuid. En tenslotte zal ook de hoofdveroorzaker van de wereldwijde financiële crisis (de USA) orde op zaken moet gaan stellen. De parodox is echter dat hoe enormer de schulden in de USA en Europa worden er uiteindelijk maar 1 andere effectieve oplossing resteert en dat is hyper-inflatie. Wie dan uiteindelijk de rekening betaalt hebben we de vorige eeuw gezien en de geschiedenis herhaalt zich zo schat ik in.

2 Reacties
privateeye
privateeye18 mei 2011 - 9:18

Hyperinflatie: interessante conclusie. Dat is wel de richting die we opgaan als we nu doorgaan waar we mee bezig zijn. Weinig mensen zien dat in. Dank voor de bijdrage.

Rokvok
Rokvok18 mei 2011 - 9:18

Wie schat u in als de verliezers bij hyperinflatie?