Brekelmans (VVD) biedt excuses aan in Hawija voor Nederlands bombardement op burgers

Demissionair minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) heeft donderdag in de Iraakse stad Hawija persoonlijk excuses aangeboden voor het Nederlandse bombardement in juni 2015. Dat meldt ANP. Bij de luchtaanval op een wapendepot van terreurgroep Islamitische Staat kwamen ten minste zeventig burgers om het leven, onder wie 22 vrouwen en 26 kinderen. De Tweede Kamer werd vervolgens jarenlang niet ingelicht en voorgelogen.

Het doelwit was een opslagplaats waar IS explosieven zou vervaardigen. In de loods bleek echter veel meer explosief materiaal aanwezig dan verwacht. Volgens een lokale informant waren er kort voor de aanval vier vrachtwagens vol TNT binnengereden. De explosie was zo hevig dat de klap tot 50 kilometer verderop voelbaar was en een groot deel van de omliggende wijk verwoestte. Veel slachtoffers waren vluchtelingen uit het zuiden van Irak die in Hawija waren gestrand.

De Amerikanen waarschuwden Nederland destijds voor een grote kans op burgerslachtoffers bij het voorgenomen bombardement, omdat een dichtbevolkte woonwijk in de buurt lag. Die waarschuwing werd door de toenmalige minister van Defensie, Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), en haar ambtenaren genegeerd.

De Tweede Kamer werd vervolgens niet geïnformeerd over de Nederlandse betrokkenheid. Pas in 2018 kwam via een brief van toenmalig ministers Bijleveld (CDA) en Blok (VVD) naar buiten dat Nederlandse F-16's een aanval hadden uitgevoerd waarbij "zeer waarschijnlijk" burgerslachtoffers waren gevallen. NRC en de NOS concludeerden in 2019 op basis van eigen onderzoek dat het een Nederlandse precisiebom betrof en dat er wel degelijk talloze burgerslachtoffers te betreuren waren. De commissie-Sorgdrager stelde vorig jaar definitief vast dat Nederland met de aanval bewust risico's heeft genomen.

Defensie heeft 14 miljoen euro uitgetrokken voor compensatie van de stad. Gedupeerden hebben een rechtszaak aangespannen tegen de Nederlandse Staat. Die zaak loopt nog. Brekelmans kondigde in mei vorig jaar al aan naar Hawija te zullen reizen. Dat deed hij na het verschijnen van het rapport-Sorgdrager.