Joop

Bob Dylan als Nobelprijswinnaar doet de literatuur meer kwaad dan goed

  •  
15-10-2016
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
75 keer bekeken
  •  
Schermafbeelding-2016-10-15-om-19.05.35

© Beeld: Fred McDarrah

Het Nobelprijscomité verzwakt deze uitstervende kunstvorm door een prijs toe te kennen aan iemand die heel veel is, maar geen literator
Bob Dylan is de eerste liedjesschrijver die de Nobelprijs voor de Literatuur wint. Gek eigenlijk. Niet dat hij de eerste is, maar dat hij de meest prestigieuze prijs van het literaire wonderland überhaupt heeft gewonnen. De literatuur heeft het al moeilijk zat en het Nobelprijscomité maakt op deze manier kapot wat het zo liefheeft.
Het was een onvermijdelijkheid, Bob Dylan moest en zou de Nobelprijs voor de Literatuur winnen. De wereld schreeuwde erom. Nou ja, een elitair deel dan. Een ander, nog elitairder deel, moest er juist niet aan denken. Elk jaar vroeg men zich af of Dylan ging winnen. En won hij niet, zoals gewoonlijk, zoals hoorde, dan vroeg men zich af waarom eigenlijk niet. Een vervelende discussie, ook voor de ware winnaars. Altijd al een lastig mannetje geweest, die Dylan. Zou hij bijtijds sterven, dan was de zaak opgelost en hoorde Dylan samen met enkele andere gedoodverfde winnaars tot de niet-Nobelprijswinnaars. Maar omdat hij niet doodging, kreeg hij de Nobelprijs voor de Literatuur.
De grote vraag is: wat is literatuur? Er bestaat geen vastomlijnd antwoord. Proza en poëzie, zijn de algemeen geaccepteerde dragers. Wat geen literatuur is, valt makkelijker vast te stellen. Toonkunst is in ieder geval een kunst op zichzelf. Hoe poëtisch ook. Simpel zat. Muziek is muziek, de letteren zijn de letteren. Daar valt niet aan te toornen. Niet dat een boek beter en intellectueel meer verantwoord is dan een lied, integendeel zelfs, maar liederen behoren nu eenmaal tot een heel andere kunstvorm. Door de prijs aan Dylan toe te kennen maak je het wereldje onnodig ingewikkeld. Waren de gewone, ouderwetse schrijvers op? En waarom Dylan wel en Leonard Cohen niet? Of, zoals op twitter gekscherend rond zong, wat te denken van Vader Abraham? Nogmaals: een van de grootste vragen in de literatuur is wat die literatuur nu precies inhoudt. Het Nobelprijscomité verzwakt deze uitstervende kunstvorm door een prijs toe te kennen aan iemand die heel veel is, maar geen literator.
Onze eigen gedoodverfde niet-winnaar Harry Mulisch zei eens: ‘Als je de Nobelprijs wilt devalueren moet je ‘m aan Dylan geven. Dan is het gebeurd met die prijs.’ En Mulisch had gelijk. Dit is het einde of in ieder geval het begin van het einde. De Nobelprijs voor de Literatuur is af en moet terug naar start. Misschien moet de prijs veranderen in een algemenere Nobelprijs voor de Kunsten. Daar valt iets voor te zeggen. Slik. Hoe belangrijk is literatuur nog? Hoe lang zal literatuur nog belangrijk zijn? Bob Dylan – een grandioos artiest met een belangrijke stem – als eerste winnaar van de Nobelprijs voor de Kunsten, daar valt prima mee te leven.
Er is geen weg terug meer. Een Nobelprijswinnaar heeft iets betekend voor zijn categorie. Ook in dit geval. Dylan staat nu voor de verloedering van de literatuur. Dat is heel jammer, heel pijnlijk. Zoiets verdient de songwriter absoluut niet. We hebben het hier nog altijd over Bob Dylan, een van de grootste artiesten aller tijden.
Maar schrijvers zijn geen artiesten. En dat is precies het probleem.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (26)

Molly Veenstra
Molly Veenstra17 okt. 2016 - 22:27

Misschien dringt nu eindelijk het besef door dat het absurd is kunst te belonen met een prijs.

bob b.
bob b.17 okt. 2016 - 17:50

Kunnen we alles wat mensen verzinnen voortaan niet gewoon cultuur noemen? En al het kunstmatige onderscheid gewoon vergeten. Want zijn al die afbakingen niet gewoon een kwestie van smaak? Dus voortaan heffen we kunst en literatuur op en reiken de nobelprijs voor cultuur uit.

Kees Beeuwkes
Kees Beeuwkes17 okt. 2016 - 16:35

Wat een arrogantie ! Al die schrijvers zijn meer waard dan iemand die ook een flink stuk geschiedenis van de internationale cultuur heeft bepaald? Lees eerst zijn werk en dan word je misschien wat respectvoller. Bob Dylan heeft (zonder dat het misschien de bedoeling was) meer betekent voor de human-rights organisaties dan welke politicus dan ook. Bob Dylan heeft de Nobelprijs meer dan verdiend en hij was en is nog steeds een verrijking van de literaire wereld.

1 Reactie
HansErren
HansErren18 okt. 2016 - 4:30

De arroganteling is hier Dylan, de diva heeft niet eens gereageerd op het nieuws.

Elias De Hij
Elias De Hij17 okt. 2016 - 16:31

Je moet maar zo denken, het is maar een zeer select ongekozen clubje dat bepaalt wie de Nobelprijzen krijgen. Zeker bij subjectieve zaken als literatuur of vrede krijg je dit soort nominaties. Het zegt helemaal niets, wat boeit jou het nou wat een zeer klein onbekend clubje ouwe lui ergens op onze aardbol ergens van vinden?

1 Reactie
theoswg
theoswg18 okt. 2016 - 15:35

Ja , de Nobel prijs kan wereldwijd nooit zo prestigieus worden als Idols . Doe me een lol a.u.b.

Jochen
Jochen17 okt. 2016 - 15:32

“Verloedering.” Toe maar, De lezer, ook de lezer zonder roze Dylanbril, ontgaat de loosheid van deze tirade niet: Popa heeft geen idee. Hij kent de liedteksten van Dylan niet. Niet gelezen. Hij weet niet dat literatuuronderzoekers van naam, zoals een Professor of Poetry van Oxford, Christopher Ricks, al jaren de Nobelprijswaardigheid van Dylan onderkennen. Hij is nooit met de verzamelde Lyrics (Simon & Schuster, Londen, 2006) op zijn leesfauteuil neergeploft om zich te laten beroeren door poëtische hoogtepunten als Ain’t Talkin’, Not Dark Yet of Dignity, door poëzie waarin echo’s van Ovidius doorklinken, door lyriek met decors uit Ezechiël en Openbaringen, door variaties op de visioenen van William Blake, door verrassende reverences naar T.S. Eliot en Eugene O’Neill, door literair werk, kortom, van een talent dat een plaats inneemt in een eeuwenlange rij van de grootste dichters, toneelschrijvers en chroniqueurs. Het is waar, Stefan Popa, Dylans songteksten zijn nooit bedoeld als literaire werken. Ook niet door Dylan zelf: “Dichter, dichter… dichters gaan niet naar de supermarkt, dichters hebben geen telefoon. Dichters verdrinken in een meer,” bromt hij als een interviewer hem een dichter noemt (in 1991, interview met Paul Zollo voor Song Talk). Maar lees ze toch maar ‘s.

Beppy2
Beppy216 okt. 2016 - 13:57

Wat zijn de druiven zuur zeg. ......Er is geen weg terug meer. Een Nobelprijswinnaar heeft iets betekend voor zijn categorie. Ook in dit geval. Dylan staat nu voor de verloedering van de literatuur. Dat is heel jammer, heel pijnlijk.... Vind wie? De schrijver van dit stukje? Tja.... ......Zoiets verdient de songwriter absoluut niet. We hebben het hier nog altijd over Bob Dylan, een van de grootste artiesten aller tijden...... Klinkt als: Doordat de Nobelprijs voor literatuur aan een van de grootste artiesten aller tijden is toegekend, is die prijs "verloederd", (niets meer waard ?) en daarom had ie hem niet moeten krijgen zodat de Nobelprijs zijn "waarde" zou behouden. Zal wel een literair verantwoorde stelling zijn, maar snappen doe ik hem niet.

1 Reactie
HansErren
HansErren16 okt. 2016 - 17:19

En wat was de reactie van Dylan op het grote nieuws? .... The answer is blowing in the wind ...

Andy Capp
Andy Capp16 okt. 2016 - 9:47

Come writers and critics Who prophesize with your pen And keep your eyes wide The chance won't come again And don't speak too soon For the wheel's still in spin And there's no tellin' who That it's namin'. For the loser now Will be later to win For the times they are a-changin'.

1 Reactie
Piet de Geus
Piet de Geus16 okt. 2016 - 23:41

"The chance won’t come again" Dus wat je precies zeggen met deze 52 jaar oude tekst? Dat je je kans inderdaad voorbij hebt laten gaan? Dan heb je ruim een halve eeuw vergooid.

Thom Holterman
Thom Holterman16 okt. 2016 - 9:44

Dat Bob Dylan de Nobelprijs voor Literatuur is toegekend, zal niemand zijn ontgaan. Dylan heeft zich bij mijn weten nooit anarchist genoemd. Hij heeft wel, zeker in de roerige jaren 1960-1970 het door anderen opgezette verzet in de maatschappij muzikaal ondersteund (los van de kwestie of hij daar zelf voor koos). Hoe dan ook, een icoon is en blijft hij. Altijd is er wel naar een tekst van hem te verwijzen. Martin Smit, een van de redacteuren van ‘de AS’ bespreekt de toekenning van Nobelprijs aan Dylan in het historisch perspectief van ‘verandering’; zie: https://libertaireorde.wordpress.com/2016/10/16/dont-think-twice-its-all-right-bob-dylan-en-de-nobelprijs/

2 Reacties
theoswg
theoswg16 okt. 2016 - 13:28

Ter aanvulling : https://www.youtube.com/watch?v=bx9zIGxQ-zE "kidding...an anarchist ? give this anarchist a cigaret"

Thom Holterman
Thom Holterman17 okt. 2016 - 20:06

Mooi gevonden, theoswg!

Mark Huysman
Mark Huysman16 okt. 2016 - 9:06

[En waarom Dylan wel en Leonard Cohen niet?] Omdat Dylan’s teksten 100 keer beter zijn dan die van Cohen. Iets wat Cohen zelf overigens onmiddellijk toe zal geven. [Of, zoals op twitter gekscherend rond zong, wat te denken van Vader Abraham?] Tja, wat te denken van Saskia Noort? Of Baantjer? Die schrijven toch ook boeken? Baantjer heeft volgens mij net zoveel boeken geschreven als Doris Lessing. Waarom heeft ‘ie nooit de nobelprijs gekregen?

HansErren
HansErren16 okt. 2016 - 9:03

De nobelprijs voor literatuur is dus de dezelfde kant opgegaan als de nobelprijs voor de vrede: het is een politiek statement van de nobelcommissie geworden. Mulisch was een visionair.

Banjaard
Banjaard16 okt. 2016 - 8:38

Als Dylan puur en alleen een dichter was geweest, was dit stuk nooit geschreven. Puur omdat Dylan zijn poëzie op muziek heeft gezet, is er nu ophef over de nobelprijs. Dat hele elitaire dedain over de 'verloedering' van de literatuur en het vervagen van het verschil tussen hoge en lage cultuur is precies waarom de 'echte' literatuur in het slop zit.

1 Reactie
Piet de Geus
Piet de Geus17 okt. 2016 - 0:19

"Als Dylan puur en alleen een dichter was geweest, was dit stuk nooit geschreven." De vraag is natuurlijk of hij ooit als dichter was doorgebroken, laat staan dat hij er een Nobelprijs voor had gekregen. Zelfs de kans op het eerste lijkt me verdomd klein. De vraag waar het hier om draait is natuurlijk of je (of Dylan die prijs in dat geval nou volgens jou had moeten winnen of nog steeds niet) het schrijven van liedteksten een aparte kunstvorm is die je los kunt knippen van de uitvoeringspraktijk en dan als een vorm van literatuur kunt beschouwen. De eerste vergelijking die zich opdringt met een literatuurvorm is natuurlijk die met de poëzie. Niet alleen door de aard van de teksten (het gebruik van metrum, rijm en dergelijke dat in proza doorgaans een meer ondergeschikte rol speelt) maar ook omdat poëzie nog vaak wordt geschreven om te worden voorgedragen. Op poëziefestivals maar ook in de beruchte zaaltjes vol middelbare vrouwen in de provincie, zoals ooit zo mooi uitgebeeld in een film met Tom Conti. En wat te denken van toneelteksten? Die zijn ook geschreven of bewerkt om opgevoerd te worden en te klinken. Toch kunnen die beslist literaire waarde hebben, daar is net zomin als bij poëzie enige discussie over. En je zou natuurlijk best een filmscript kunnen schrijven dat literaire waarde heeft, los van de film. Net zoals filmmuziek ook zelfstandig muzikale waarde kan hebben, los van de film. Al is de kans dat dat gebeurt net zo klein als bij de tekst van een opera of operette. Maar het kan in principe wel. Net als bij bijvoorbeeld een cabarettekst. "Puur omdat Dylan zijn poëzie op muziek heeft gezet, is er nu ophef over de nobelprijs." Het gaat wel wat verder dan dat. Deze Nobelprijs is een statement dat liedteksten ook literatuur kunnen zijn. Los van de discussie over de kwaliteiten van Dylan en van de vraag of er van zijn liedteksten zonder muziek ook maar iets overblijft (die zaken spelen nogal door elkaar), kan dat natuurlijk heel goed. Net zoals dat kan met poëzie, ook al wordt er poëzie gemaakt waar zonder de performance verdomd weinig van overblijft. Hoor je de stem van de dichter/performer er in gedachten niet bij, dan zul je er niet over peinzen om zijn bundel te kopen. Die discussie haal je nu eenmaal op je hals als je iets literatuur noemt: dan moet die tekst geheel zelfstandig en onafhankelijk van welke uitvoeringspraktijk dan ook een bepaalde waarde hebben. Gewoon als zwarte letters op wit papier, zonder enige andere context.

Joe Speedboot
Joe Speedboot16 okt. 2016 - 6:30

Misschien moet schrijver zich eens gaan verdiepen waar literatuur voor staat. Dit komt een beetje over als roepen dat klassieke muziek de enige echte muziek is.

L.Brusselman
L.Brusselman16 okt. 2016 - 1:38

https://vimeo.com/52383325

de Haas
de Haas15 okt. 2016 - 21:13

Dichten, als meest pure en verheven vorm van literair tekstschrijven, is in oorsprong, zeker voordat de boekdruk nog niet uitgevonden was, de enige werkelijke kunstvorm aangaande teksten. Deze teksten werden om ze te kunnen onthouden, dat wil zeggen ze in hun geheel te kunnen bevatten voor degenen die ze doorgaven, in diverse dichtvormen geschreven om ze gedragen, en daarmee vaak juist ook gezongen, ten gehore te brengen. De bard Homeros met zijn Ilias en Odyssee is daar een algemeen bekend voorbeeld van. Het voordragen ervan grenst aan gezang. Maar ook veel later, zoals Shakespeare's sonnetten en grote stukken, werden zeker bepaalde delen in aan gezang grenzende opvoeringen voorgedragen. Dat pas met de uitvinding van de boekdrukkunst de harmonie (!) van de teksten niet langer noodzakelijk was om langere stukken te kunnen onthouden is iets wat maar weinigen zich realiseren. Het is de zevende muze van de hermeneutiek d.i. de geheugenkunst die hiermee samenhing die verloren ging met deze uitvinding: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hermeneutiek Tekstdichters, zeker ook die dat in liedvorm uitdragen, horen zelfs in oorsprong bij de kunst van de literatuur.

1 Reactie
de Haas
de Haas15 okt. 2016 - 22:02

Neem dit nou: http://www.azlyrics.com/lyrics/bobdylan/neighborhoodbully.html

crumb2
crumb215 okt. 2016 - 20:43

Ik weet niet wie Stefan Popa is, en wat mij betreft ben je al behoorlijk “sus” als je jezelf schrijver/journalist noemt, maar hij heeft wel gelijk. Ik krijg dezelfde krampjes als mensen zich “kunstenaar” noemen. Ik denk dat meneer Zimmerman er overigens hetzelfde over denkt. (hoop ik, ha, ha, ha)

Yeahright
Yeahright15 okt. 2016 - 19:48

Wat een rare argumenten: 'het wereldje' wordt onnodig ingewikkeld. En: liederen behoren tot een andere kunstvorm. De basis van een lied bestaat toch uit een tekst? En als die tekst heel literair is, kun je het toch zien als literatuur? Is het niet zo dat schrijver hiervan hetzelfde denkt als Christiaan Weijts in de NRC Next van vrijdag? Dat Bob Dylan maar een gewone jongen van het volk was, en dat die sowieso nooit als literator aangemerkt mogen worden, omdat dat is voorbehouden aan de elite? Zelden een nog elitairdere mening, recht uit de ivoren toren van de literatuur-snobs gehoord dan dat. Als iets nou funest is voor deze 'uitstervende kunstvorm' (is dit overigens wel zo?), dan is dit het wel.

KalmAan
KalmAan15 okt. 2016 - 19:13

Schrijver en artiest zijn. Dat kan natuurlijk niet. We moeten het wel scheiden. Het punt is juist dat het niet zo'n grote artiest was. Andere mensen kunnen zijn werk veel beter uitvoeren. Als songschrijver ongeëvenaard. En songs zijn net gedichten.

hansdetorenkraai
hansdetorenkraai15 okt. 2016 - 18:38

Dylan samen met George Bernard Shaw zijn de enige personen die zowel een Oscar als de Nobelprijs hebben gewonnen. De criteria die u heeft over wat exact wel of niet in een het vak literatuur behoren is ouderwets en in mijn optiek erg bekrompen. Door deze prijs aan Dylan te geven ervaar ik persoonlijk meer als een terechte verbreding, een die recht doet aan ons tijdsgewricht dan een devaluatie.