Blijkbaar kun je binnen links nooit links genoeg zijn

Progressief Nederland staat voor een belangrijke keuze. Deze maand spreken de leden zich uit over de Europese politieke familie waarbij PRO zich wil aansluiten. Wordt het de Partij van de Europese Socialisten (PES) of de Europese Groene Partij (EGP)? Het partijbestuur heeft een adviescommissie gevraagd om zich over die keuze te buigen. Die commissie adviseerde inmiddels om voor de PES te kiezen. Partijleider Klaver en het partijbestuur hebben zich achter dat advies geschaard. Ondertussen is het debat binnen PRO volop losgebarsten.

In die campagne worden vooral de verschillen benadrukt in plaats van de overeenkomsten. Het bezorgt een déjà vu. Zo verhoudt links zich al veel te lang tot elkaar. Maar PRO is juist ontstaan vanuit de gedachte dat we die verschillen kunnen overbruggen en dat wat ons bindt uiteindelijk belangrijker is dan wat ons van elkaar onderscheidt.

Terwijl extreemrechts zich mobiliseert en bondgenoten zoekt om zijn beleid te verwezenlijken, blijft een deel van links zich vooral vasthouden aan het beeld dat het van anderen heeft. Ondertussen bevechten we elkaar op links soms op de vierkante centimeter, alsof het verschil tussen ons belangrijker is dan wat ons bindt. En blijkbaar kun je binnen links nooit links genoeg zijn.

Het gaat wat mij betreft over de vraag hoe progressieve politiek zich moet organiseren nu extreemrechts wereldwijd steeds meer terrein wint. In Duitsland boekte de AfD een historische verkiezingswinst, maar kijk ook naar Oostenrijk, waar de FPÖ in 2024 de parlementsverkiezingen won, en hier in Nederland, waar Forum voor Democratie sterk groeit in de peilingen. De terugkeer van Donald Trump in de Verenigde Staten laat bovendien zien dat ook buiten Europa populistische politiek steeds meer druk zet op democratische instituties.

Daarom is de internationale mobilisatie van progressieve krachten zo belangrijk. De Spaanse premier Pedro Sánchez organiseerde dit jaar samen met de PES de Global Progressive Mobilisation in Barcelona. President Lula da Silva van Brazilië, president Cyril Ramaphosa van Zuid-Afrika en de Zweedse sociaaldemocratische leider Magdalena Andersson spraken daar. De bijeenkomst bracht progressieve krachten uit tientallen landen bijeen met een duidelijke boodschap: tegenover de internationale opmars van extreemrechts en autoritair populisme is een georganiseerde progressieve tegenmacht nodig. De PES heeft laten zien dat zij die mobilisatie kan organiseren. Dat komt voort uit de sterke organisatie, het brede internationale netwerk en de politieke invloed van de PES, die partijen, regeringsleiders en progressieve bewegingen uit verschillende landen bij elkaar kan brengen.

De kracht van de PES is precies wat nu nodig is. De urgentie om nú met een progressief antwoord te komen is groot. Als extreemrechtse en autoritair populistische krachten de macht steeds verder naar zich toe trekken, komen al onze gedeelde idealen onder druk te staan: klimaatbeleid, sociale zekerheid, werknemersrechten, gelijkheid en uiteindelijk de democratische rechtsstaat zelf. Zonder die democratische basis is er geen ruimte voor klimaatrechtvaardigheid en sociale rechtvaardigheid.

Dat maakt een keuze voor de PES in Europa voor mij logisch. Het is de plek waar we de grootste politieke slagkracht hebben en daarmee de meeste kans om onze idealen daadwerkelijk te realiseren. De sociaaldemocratische familie beschikt over een breed internationaal netwerk en politieke invloed die verder reikt dan het Europees Parlement. De Global Progressive Mobilisation laat zien dat de PES die organisatiekracht ook daadwerkelijk weet in te zetten. En dat is uiteindelijk waarvoor we politiek bedrijven. Niet om onze verschillen zo groot mogelijk te maken, maar om samen sterker te staan en daadwerkelijk iets te bereiken. Dat was ook de gedachte achter de fusie die leidde tot Progressief Nederland.

Rood en groen horen bij elkaar. Vanuit de PES kan PRO de samenwerking met de Groenen verder versterken. Wie de progressieve beweging sterker wil maken, zal ook moeten kiezen voor de plek waar de politieke slagkracht het grootst is. We hebben niet alleen idealen nodig, maar ook de macht om ze te verdedigen.