Bij de WIA speelt de ernst van ziekte geen enkele rol

Alleen de omvang van het inkomensverlies bepaalt de mate van arbeidsongeschiktheid

Wie in Nederland langdurig ziek wordt en met de Wet werk en inkomen Arbeidsvermogen (WIA) te maken krijgt, loopt al snel tegen een pijnlijke waarheid aan. De mate van arbeidsongeschiktheid zegt niets over hoe ernstig je ziekte is. Niet over pijn, niet over uitputting, niet over een lichaam dat op is. De WIA kijkt maar naar één ding: hoeveel inkomen je verliest. Ziekte wordt herleid tot een rekensom. Menselijkheid verdwijnt uit beeld.

De 35% WIA ondergrens van inkomensverlies
De mate van arbeidsongeschiktheid moet minimaal 35% zijn om een WIA-uitkering te kunnen ontvangen. Dat percentage heeft niets te maken met je ziekte. Alleen met de mate van inkomensverlies. Als gevolg van de ziekte. Ook als je aantoonbaar bijna niets meer kunt, en je een relatief laag loon hebt dat wettelijk bijna niet lager kan, zal de werknemer onder de 35% arbeidsongeschiktheid blijven en geen WIA-uitkering ontvangen. Ben je ernstig ziek met een laag inkomen, maar kun je volgens het systeem nog een paar uur licht werk doen tegen het minimumloon? Dan ben je “maar” een beetje arbeidsongeschikt. Dat je die baan nergens echt krijgt, of na een uur instort, is in het WIA-systeem bijzaak.

Lage lonen, lage bescherming
Wie vóór zijn ziekte een goed salaris had, verliest sneller veel inkomen en krijgt dus een hogere mate van arbeidsongeschiktheid. Wie altijd weinig verdiende, kan nauwelijks inkomen verliezen en krijgt dus weinig compensatie. Met andere woorden: hoe goedkoper je arbeid was, hoe minder je waard bent volgens het WIA-systeem zodra je ziek wordt. Dat verklaart waarom veel doodzieke werknemers met een laag inkomen kwaad reageren omdat de 35% grens niet wordt gehaald.

Zwaar werk, snelle slijtage
Dit treft vooral mensen met fysiek en praktisch zwaar werk. De zorgmedewerker, de bouwvakker, de schoonmaker, de magazijnwerker. Mensen die hun lichaam jarenlang hebben ingezet zodat Nederland bleef draaien. Juist zij worden sneller ziek. Juist zij vallen door het WIA-raster. Het systeem zegt: “Je kunt nog iets.” Hun lichaam zegt: “Ik kan niet meer.”

Eerder kapot, korter pensioen
Wie door zwaar werk eerder ziek wordt, leeft vaak korter en haalt het pensioen minder gezond. Of helemaal niet. Minder jaren werken, minder pensioen opbouwen, minder jaren ervan (in relatief goede gezondheid) kunnen genieten. Het is een stille herverdeling van levensjaren, van arm naar rijk.

Kabinet Jetten kleedt de WIA nog verder uit
De WIA doet alsof ze eerlijk en objectief is, maar in werkelijkheid beloont ze hoge lonen en straft ze zware arbeid. Niet de ernst van je ziekte bepaalt je lot, maar de hoogte van je oude salaris. Voor hardwerkende werknemers met een laag inkomen in essentiële beroepen betekent dat dubbele pech: eerst slijt het zware werk je lichaam, daarna vertelt het WIA-systeem dat het (inkomens) verlies wel meevalt. Dat is geen sociaal vangnet. Maar een bedrieglijk systeem voor de zware beroepen waar Nederland niet zonder kan.

En juist dat systeem wordt in het coalitieakkoord nog verder verfijnd om te kunnen bezuinigen.