Bezorgdheid als wapen, een oude truc in een nieuw jasje

De Gezondheidsraad heeft gesproken. De transgenderzorg voor jongeren in Nederland is zorgvuldig ingericht, besluiten worden stap voor stap genomen, samen met jongeren, ouders en gespecialiseerde behandelaren. Dat wisten we al jaren. Toch moest het opnieuw worden vastgesteld, omdat partijen in de Tweede Kamer erom vroegen, uit bezorgdheid, zeiden ze. 

Die bezorgdheid verdient een nadere blik, want zorg als argument om mensen uit te sluiten is een van de oudste trucs uit de geschiedenis. Vrouwen mochten niet studeren en niet stemmen, want dat zou hun tere gestel schaden. Homoseksualiteit stond tot 1990 als ziekte geregistreerd bij de Wereldgezondheidsorganisatie, en die medische stempel maakte “behandelingen” en uitsluiting mogelijk, gepresenteerd als hulp. We noemen dat conversietherapie en pas dit jaar is dat bij wet verboden in Nederland. Mensen met een beperking verdwenen voor hun eigen bestwil in instellingen. Tot 2014 gold in Nederland een sterilisatie-eis voor trans personen, ook toen heette het zorgvuldigheid. Het mechanisme is steeds hetzelfde: verklaar een groep kwetsbaar of verward, dan telt hun eigen stem minder, en kun je hun rechten inperken en het bescherming noemen.

Precies dat patroon zien we nu terug. De partijen die het hardst roepen over de bescherming van trans jongeren, zijn dezelfde partijen die moties indienden om de vernieuwde Transgenderwet in te trekken en die tegen het strafbaar stellen van conversietherapie stemden. Transzorginteresseert hen geen zier. Ze hoopten op een stok om trans mensen mee te slaan. Toen het gevraagde advies er kwam en positief uitviel, noemde SGP-Kamerlid Van Dijk het rapport “letterlijk wereldvreemd”. En zo werd dan weer het onderzoek in twijfel getrokken. Als de uitslag anders was geweest dan was het voor deze partijen “bewijs” geweest. 

Echte bezorgdheid herken je aan wat mensen doen. Wie oprecht om trans jongeren geeft, maakt zich druk om de wachtlijsten die oplopen tot jaren, om discriminatie op school en op de arbeidsmarkt, om het welzijn van een groep die buitenproportioneel vaak met onbegrip te maken krijgt. De Gezondheidsraad reikt daarvoor concrete aanknopingspunten aan, zoals een actievere rol voor huisartsen en ggz, zodat jongeren eerder gehoord worden. Daar ligt werk voor iedere politicus die zijn bezorgdheid serieus neemt.

De geschiedenis leert ook hoe dit soort periodes eindigt. Vrouwen kregen stemrecht, homoseksualiteit verdween uit de ziekteregisters, mensen met een beperking kregen zeggenschap over hun eigen leven. Steeds gebeurde dat op het moment dat de samenleving ging luisteren naar de groep zelf, in plaats van over hen te spreken. Dat moment is er nu ook voor trans jongeren. De zorg is zorgvuldig, zegt de Gezondheidsraad. Laten we voortaan even zorgvuldig omgaan met de mensen om wie het gaat.